Năm 1964, dân làng Thạch Tân đào hai căn hầm ngay dưới nền ngôi đình của mình. Ba năm sau, từ hai căn hầm ấy đã tỏa ra 32 km đường ngầm [1].
Hầm dưới đình
Đình Thạch Tân đã hơn 300 năm tuổi. Năm 1964, dân làng đào hai căn hầm dưới nền đình; tháng 5/1965 việc đào được mở rộng, và đến năm 1967 cả hệ thống hoàn thành [1].
Địa đạo dài 32 km, lòng hầm rất hẹp: rộng 0,5–0,8 m, cao 0,8–1 m, tức người đi trong hầm phải khom lưng [1].
Bàn cờ dưới đất
Đường hầm chạy theo hình ô bàn cờ, nhiều ngách. Trong hệ thống có hầm cứu thương đặt dưới nền đình, hầm chứa lương thực, hầm chiến đấu và hầm chỉ huy; hầm chỉ huy là căn rộng và chắc nhất [1].
Theo VietNamNet, tháng 7/1968, sáu đại đội bộ binh bao vây ngôi đình và dùng bốn xe tăng kéo sập, nhưng đình vẫn đứng [1].
Điều còn chưa rõ
Thời điểm hoàn thành địa đạo được ghi khác nhau: năm 1967 theo VietNamNet [1], có báo ghi 1969. Bài này mới dựa trên một bài báo; các con số về chiến sự cần được đối chiếu với lịch sử địa phương.
Ít người biết
- Điểm khởi đầu của địa đạo là nền một ngôi đình làng [1].
- Lòng hầm có chỗ chỉ rộng nửa mét [1].
- Di tích mở cửa miễn phí từ năm 2017 [1].
Đến tận nơi
Di tích ở gần Tam Kỳ, cùng hướng với làng bích họa Tam Thanh. Hầm hẹp và thấp; người sợ không gian kín nên cân nhắc trước khi xuống.
Nguồn tham khảo
- VietNamNet, “Địa đạo dài 32km ẩn bên dưới ngôi đình 300 tuổi ở Quảng Nam”, 26/8/2024, https://vietnamnet.vn/dia-dao-dai-32km-an-ben-duoi-ngoi-dinh-300-tuoi-o-quang-nam-2315330.html, truy cập 11/10/2026.