An Bang là khu mộ chum Sa Huỳnh nằm trên dải cát cạnh một dòng chảy cổ ở Hội An [1]. Cuộc khai quật năm 1995 xử lý 16 chum, trong đó phục hồi được 12 chum, đồng thời ghi nhận mối quan hệ trước sau giữa các mộ và nhiều loại hiện vật tùy táng [1].
Vị trí bên dòng chảy cổ
Di tích nằm trên một nổng cát ở bờ tây dòng chảy cổ, hướng tây bắc – đông nam và thông ra sông Hội An. Dòng này hiện chỉ có nước vào mùa mưa. Địa điểm cách bờ bắc hạ lưu sông Thu Bồn khoảng 300 m; toàn dải nổng cát được mô tả là nghĩa địa có từ lâu đời [1].
Hồ sơ ghi nơi này thuộc khối An Bang, phường Thanh Hà cũ [1]. Việc khai quật diễn ra trong chương trình nghiên cứu mộ chum Sa Huỳnh ở Hội An, do Ban Quản lý Di tích Hội An phối hợp với Bảo tàng tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng, bộ môn Khảo cổ học của Đại học Quốc gia Hà Nội và nhà khảo cổ Nishimura Masanari thực hiện [1]. Giáo sư Trần Quốc Vượng và giáo sư EiJi Nitta tham gia cố vấn theo nội dung hồ sơ [1].
Hai giai đoạn khai quật
Hố khai quật rộng 26 m². Ở giai đoạn đầu, từ mặt đất đến độ sâu một mét, nhóm nghiên cứu đào theo từng lớp 20 cm, chia thành ô một mét vuông. Đất nâu đen có các vệt sẫm và nhiều mẩu than nhỏ [1]. Hiện vật gồm mảnh nồi, bát, hũ, chậu; gốm thô có bả thực vật; hạt chuỗi và khuyên tai đá, thủy tinh nhiều màu; cùng một số mảnh gốm tráng men, sắt và gạch vụn [1]. Nguồn phân loại chúng gồm gốm Sa Huỳnh, gốm Chăm, gạch Chăm, gốm Đường và các loại thường thấy trong mộ chum ở Hội An [1].
Từ độ sâu một mét trở xuống, các vành miệng chum xuất hiện, giúp xác định khu mộ chum Sa Huỳnh. Nhóm khai quật kết hợp quan sát mặt bằng với mặt cắt, xử lý 16 chum và phục hồi được 12 chum [1]. Công việc cũng xác định biên mộ, quan hệ trước sau giữa các mộ, một số cách thức mai táng và hiện vật tùy táng còn khá nguyên vẹn [1].
Táng tục và niên đại
Các chum được chôn ở những thời điểm khác nhau, không tạo thành một trình tự kiểu dáng đơn giản từ sớm đến muộn. Một số chum gần nhau, có trường hợp chỉ cách 10 – 20 cm; hồ sơ ghi nhận biên mộ sau sát biên mộ trước và việc dùng cát trắng ở biên mộ [1]. Tác giả diễn giải cách sắp đặt này là dấu hiệu khu mộ được chôn cất có chủ ý [1].
Nguồn còn ghi nhận dấu vết đốt lửa bằng gỗ quanh chum trong quá trình mai táng. Đồ tùy táng gồm cả đồ minh khí và vật dụng được sử dụng, đặt trong hoặc ngoài chum [1]. Một hạt chuỗi màu vàng được mô tả có thể là vàng, còn một vật đồng nhỏ được đặt nghi vấn có thể là lục lạc; đây là nhận dạng chưa chắc chắn ngay trong hồ sơ [1].
Một số mẫu vật có kết quả phóng xạ carbon được nguồn ghi là 2260 ± 90 BP [1]. Bài đăng không nêu mẫu cụ thể, quy trình hiệu chỉnh hay khoảng niên đại quy đổi theo lịch hiện đại, nên không thể chuyển kết quả này thành một năm chính xác [1]. Hồ sơ kết luận An Bang có nhiều điểm tương đồng với di tích Hậu Xá về chất liệu, dáng chum, hiện vật và táng tục [1].
Tra cứu liên quan
- Khảo cổ Hội An: mộ táng Xuân Lâm, di chỉ ruộng Đồng Cao, các di chỉ khảo cổ trong phố cổ Hội An
- Địa giới: phường Hội An Tây
Điều còn chưa rõ
- Hồ sơ không cho biết kết quả 2260 ± 90 BP gắn với mẫu nào, cũng không giải thích cách hiệu chỉnh kết quả [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Một số hiện vật được nhận dạng dè dặt là vàng hoặc lục lạc; chưa có kết luận chắc chắn trong bài nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Hiện trạng bảo tồn khu mộ và nơi lưu giữ các hiện vật chưa được cập nhật trong bài đăng năm 2013 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Di tích mộ táng An Bang”, 28/08/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Di-tich-khao-co/di-tich-mo-tang-an-bang-119.html, truy cập 21/10/2026.