Đền tưởng niệm Trường An tọa lạc trên đồi Trường An, thuộc xã Đại Quang cũ (trước 7/2025: huyện Đại Lộc; nay thuộc xã Hà Nha) [1][2]. Công trình nằm cách khu vực trung tâm thị trấn Ái Nghĩa khoảng 5 km [3]. Đây là quần thể công trình văn hóa, lịch sử và tâm linh tưởng niệm các bậc tiền bối tiền nhân cùng những người đã hy sinh qua các thời kỳ [1][3].
Quá trình xây dựng và cấu trúc tổng thể
Theo Báo Đà Nẵng, Đền tưởng niệm Trường An được khởi công xây dựng từ năm 1993 và hoàn thành vào năm 1995 [1][3]. Khuôn viên công trình là một quần thể gồm đền tưởng niệm, hoa viên, khu thờ cúng các bậc tiền nhân và khu thờ liệt sĩ [1].
Khu vực thờ tự chính lưu giữ bài vị của tất cả các dòng họ trên địa bàn huyện Đại Lộc cũ [1]. Trong khuôn viên có văn bia tiến sĩ người Đại Lộc nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học và sự nghiệp trước tác khoa bảng của địa phương [1].
Tượng đài tưởng niệm được đặt ở vị trí cao trên đồi, hướng tầm nhìn về vùng đồng bằng trung tâm huyện cũ [3]. Dưới chân đài tưởng niệm có danh sách các bậc hiền tài, chí sĩ, cùng bảng khắc tên liệt sĩ quê ở 22 tỉnh, thành phố trong cả nước và 12 huyện, thị của tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng cũ từng chiến đấu và ngã xuống trên mảnh đất Đại Lộc [1][3]. Tại đây cũng ghi danh 107 Bà mẹ Việt Nam anh hùng thuộc 18 xã và thị trấn của huyện [3].
Tấm bia ghi danh liệt sĩ và bức tranh đá bên đền
Trên tấm văn bia dựng phía trước đền, có con số thống kê gần 7.000 liệt sĩ và 269 Bà mẹ Việt Nam anh hùng của huyện Đại Lộc qua hai cuộc kháng chiến và 20 năm sau ngày thống nhất [3]. Danh sách liệt sĩ được sắp xếp theo đơn vị của 18 xã, thị trấn thuộc huyện cũ [1].
Dưới chân đền có bức tranh khắc trên đá mô tả hình ảnh tiểu đội sáu cô gái sông Bung [3]. Kèm theo bức khắc là hai câu thơ: “Sáu cô gái giỏi sông Bung / Trường Sơn vang dội một vùng chiến khu” [3]. Đây là hình ảnh gợi nhớ tiểu đội nữ thanh niên xung phong từng làm nhiệm vụ lái đò tải thương, vận chuyển hàng hóa trên tuyến sông Bung suốt nhiều năm chiến tranh [3].
Sinh hoạt tưởng niệm và tri ân
Đền tưởng niệm Trường An là địa điểm diễn ra các lễ viếng hương, dâng hoa định kỳ nhân dịp Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7) hay các ngày kỷ niệm giải phóng [1][2][3]. Các đoàn công tác của lãnh đạo tỉnh, chính quyền cơ sở cùng các ban ngành, hội đoàn thể thường xuyên đến dâng hương tưởng nhớ các bậc tiền bối hữu công, các liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng [1][2].
Cùng với Đền tưởng niệm Trường An, các đoàn viếng hương tại khu vực Đại Lộc cũ thường kết hợp thăm viếng Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức (xã Đại Lãnh cũ, nay thuộc xã Thượng Đức, gắn với di tích chiến thắng Thượng Đức) và Bia tưởng niệm Đoàn Pháo binh 577 ở xã Đại Chánh cũ [2]. Quần thể đền là điểm đến ghi dấu lịch sử, gắn kết với đời sống văn hóa tinh thần của cư dân khu vực ven sông sông Vu Gia và các xã lân cận như xã Đại Lộc [1][2][3].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn và hành chính liên quan: xã Hà Nha, xã Đại Lộc, xã Thượng Đức
- Di tích lịch sử lân cận: chiến thắng Thượng Đức
- Địa lý tự nhiên: sông Vu Gia
Điều còn chưa rõ
- Tổng số Bà mẹ Việt Nam anh hùng ghi trên các hạng mục có sự khác biệt giữa con số 107 mẹ ghi dưới chân đài và con số 269 mẹ khắc trên văn bia; nguồn báo không giải thích cụ thể tiêu chí phân loại giữa hai danh sách này [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thống kê bổ sung số lượng liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng được phong tặng hoặc truy tặng sau thời điểm khánh thành đền năm 1995 chưa được phản ánh trong các bài báo nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Lãnh đạo tỉnh viếng hương Đền tưởng niệm Trường An, thăm gia đình chính sách tại Hội An”, 24/07/2024, https://baodanang.vn/lanh-dao-tinh-vieng-huong-den-tuong-niem-truong-an-tham-gia-dinh-chinh-sach-tai-hoi-an-3138435.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Đền tưởng niệm Trường An (Đại Quang, Đại Lộc)”, 27/07/2023, https://baodanang.vn/dang-huong-tuong-niem-cac-anh-hung-liet-si-tai-den-tuong-niem-truong-an-dai-quang-dai-loc-3050202.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Trên mảnh đất thành đồng”, 27/03/2015, https://baodanang.vn/tren-manh-dat-thanh-dong-3112105.html, truy cập 23/10/2026.