Bòn bon (lòn bon) là loại trái mọc nhiều ở vùng trung du và miền núi Quảng Nam cũ: Đại Lộc, Quế Sơn, Nông Sơn, Đông Giang, Nam Giang [1], Tiên Phước [2]. Trái có vỏ vàng, trong có 5 đến 6 múi trắng, nhiều nước, vị ngọt hơi chua [2].
Truyền thuyết “nam trân”
Có truyền thuyết rằng khi Nguyễn Phúc Ánh chạy trốn quân Tây Sơn lên thượng nguồn Ô Gia, ông nhờ trái cây rừng này mà qua cơn đói khát. Sau khi lên ngôi, ông ban cho trái tên là “nam trân”, nghĩa là trái quý phương Nam [1]. Đây là truyền thuyết, không phải tư liệu lịch sử.
Mùa trái
Tuổi Trẻ ghi mùa chín rộ vào cuối tháng 8, đầu tháng 9 dương lịch [1]. VnEconomy ghi bòn bon ra hoa tháng 4 âm lịch, kết trái tháng 7, thu hoạch tháng 10. Theo bài này, mùa chín chỉ kéo dài khoảng một tháng [2]. Lúc vào mùa, trái được bày bán ở chợ và dọc đường lên các bản làng [1].
Gỏi bòn bon
Múi bòn bon tách riêng, bỏ hạt, trộn với tôm đất (tôm sông, tôm suối) rang và thịt ba chỉ luộc. Món được trộn với nước mắm pha đường, chanh, ớt, rồi thêm đậu phộng, rau quế, rau húng và bánh phồng tôm [2].
Rượu bòn bon
Hợp tác xã Nhật Linh ở xã Thạnh Bình (vùng Tiên Phước cũ), lập năm 2013, thu mua và chế biến bòn bon. Sản phẩm rượu lòn bon Tiên Phước của hợp tác xã đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh [3]. Xem sản phẩm OCOP của Đà Nẵng.
Tra cứu liên quan
Vùng trồng: xã Đại Lộc, xã Tiên Phước, xã Thạnh Bình, xã Nông Sơn. Đặc sản cùng vùng: hồ tiêu Tiên Phước.
Điều còn chưa rõ
- Tuổi Trẻ ghi tên khoa học là “Baccaurea Sylvestric des Laurinées”. Chúng tôi chưa đối chiếu được tên này với tài liệu thực vật học. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Bòn bon Đại Lộc có nhãn hiệu tập thể hay chỉ dẫn địa lý không: chưa tìm thấy văn bằng. [CẦN KIỂM CHỨNG]
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Tuổi Trẻ Online, “Lên non ăn trái lòn bon”, 11/10/2010, https://tuoitre.vn/len-non-an-trai-lon-bon-405163.htm, truy cập 19/10/2026.
- Tường Bách, “Gỏi bòn bon – món ngon “độc quyền” của xứ Quảng”, VnEconomy, 12/10/2018, https://vneconomy.vn/goi-bon-bon-mon-ngon-doc-quyen-cua-xu-quang.htm, truy cập 19/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Tạo thêm hành lang pháp lý để sản phẩm OCOP vươn xa”, 26/01/2026, https://nhandan.vn/tao-them-hanh-lang-phap-ly-de-san-pham-ocop-vuon-xa-post939300.html, truy cập 19/10/2026.