Voọc chà vá chân nâu ở Sơn Trà có hai người họ hàng gần cùng chi *Pygathrix*. Một trong hai, chà vá chân xám, cũng sống trên đất thành phố Đà Nẵng mới: ở vùng Núi Thành, phía nam của Quảng Nam cũ [1]. Đây là loài cực kỳ nguy cấp [1].
Ba loài chà vá
Chi Pygathrix có ba dạng chà vá: chân nâu (P. nemaeus), chân xám (P. cinerea) và chân đen (P. nigripes) [2]. Trang tư liệu của Vườn thú San Diego dùng cả hai cách gọi: khi thì coi chân xám và chân đen là phân loài, khi thì liệt kê thành ba loài riêng theo IUCN [2].
- Chà vá chân nâu là loài làm nên tên tuổi Sơn Trà. Xem voọc chà vá chân nâu.
- Chà vá chân xám được ghi nhận trong rừng của năm tỉnh (theo địa giới trước 7/2025): Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Kon Tum, Gia Lai [3].
- Chà vá chân đen sống ở miền nam Việt Nam và Campuchia; trung tâm phân bố là cao nguyên Đà Lạt – Di Linh [2].
Chà vá chân xám ở Quảng Nam cũ
Năm 2017, Việt Nam News đưa tin về một đàn ước khoảng 50 cá thể sống trong một khu rừng 10 ha ở thôn Đồng Cổ, xã Tam Mỹ Tây (trước 7/2025 thuộc huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam); người dân có thể nhìn thấy chúng ở cự ly gần, tại khu rừng gần núi Hòn Dồ [3]. Tháng 5/2020, hai gia đình gồm 10 cá thể được phát hiện thêm trong một khoảnh rừng thứ sinh 30 ha, cũng ở Tam Mỹ Tây [1].
Theo các chuyên gia của Hội Động vật học Frankfurt được bài báo dẫn, có khoảng 1.000 chà vá chân xám được ghi nhận ở năm tỉnh [3]. Ở Tam Mỹ Tây, nơi sống của chúng thu hẹp vì việc khai thác keo, loại cây cho thu nhập cao ở miền Trung; tỉnh Quảng Nam khi ấy dự định lập một vùng bảo vệ riêng để hạn chế tác động của con người [3].
Điều còn chưa rõ
Hiện nay trên địa giới thành phố Đà Nẵng mới có bao nhiêu chà vá chân xám, và vùng bảo vệ mà Quảng Nam dự định lập năm 2017 nay ra sao, chúng tôi chưa tìm được nguồn.
Nguồn tham khảo
- Việt Nam News, “Two families of endangered langurs found in Quảng Nam”, 22/5/2020, https://vietnamnews.vn/environment/717036/two-families-of-endangered-langurs-found-in-quang-nam.html, truy cập 11/10/2026.
- San Diego Zoo Wildlife Alliance Library, “Douc langurs: Distribution”, https://ielc.libguides.com/sdzg/factsheets/douclangurs/distribution, truy cập 11/10/2026.
- Việt Nam News, “Central province to protect endangered langurs”, 26/6/2017, https://vietnamnews.vn/environment/378974/central-province-to-protect-endangered-langurs.html, truy cập 11/10/2026.