Chỉ trong khoảng tám giờ của ngày 29/3/1975, thành phố có gần 100.000 quân đội Sài Gòn đóng giữ đã đổi chủ. Theo báo Nhân Dân, 7 giờ sáng quân giải phóng tiến công từ bốn hướng; 11 giờ 30 cờ được cắm trên nóc tòa Thị chính; 15 giờ, toàn bộ thành phố được làm chủ [1].
Trước ngày 29
Ngày 24/3/1975, Tam Kỳ và Quảng Ngãi được giải phóng; cùng với Huế ở phía bắc, Đà Nẵng bị cô lập về đường bộ, chỉ còn liên lạc với Sài Gòn bằng đường không và đường biển [1]. Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định đánh Đà Nẵng; Nhân Dân ghi ngày 25/3 [1], Sài Gòn Giải Phóng ghi ngày 24/3 [2]. Bộ Tư lệnh Mặt trận Quảng Đà, mật danh Mặt trận 475, được lập để chỉ huy trận này [1].
Theo Nhân Dân, phía Mỹ và quân đội Sài Gòn khi ấy cho rằng đối phương cần ít nhất một tháng chuẩn bị mới đánh được Đà Nẵng [1]. Sáng 28/3, pháo tầm xa của Quân đoàn 2 từ đèo Mũi Trâu bắn vào sân bay Đà Nẵng, sân bay Nước Mặn và bán đảo Sơn Trà [2].
Bốn hướng tiến công
- Hướng bắc: ngày 28/3, hai trung đoàn 18 và 101 của Sư đoàn 325 có xe tăng dẫn đầu theo quốc lộ 1, chiếm ga Lăng Cô. Khoảng 8 giờ sáng 29/3, trung đoàn lên tới đỉnh đèo Hải Vân, rồi chiếm kho xăng Liên Chiểu; 10 giờ, mũi đi đầu tới ngã ba trung tâm thành phố [2].
- Hướng tây bắc: tối 28/3, Trung đoàn 9 của Sư đoàn 304 theo đường số 14, vượt núi Phước Tường, Hòa Khánh, tiến vào tòa Thị chính [2].
- Hướng nam và đông nam: Trung đoàn 38 của Sư đoàn 2 cùng Trung đoàn 96 địa phương chiếm Bà Rén (quận lỵ Duy Xuyên) và thị trấn Nam Phước. Phía bên kia ném bom sập cầu Bà Rén và cầu Câu Lâu để chặn; người dân địa phương đưa bộ đội vượt sông bằng thuyền [2]. Sư đoàn 2 đánh vào sở chỉ huy Quân đoàn 1 và sân bay Đà Nẵng [1][2].
- Trong thành phố: 8 giờ sáng 29/3, biệt động, tự vệ cùng người dân chiếm ty cảnh sát [2].
Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 18, do thượng úy Trần Minh Thiệt chỉ huy, được tự vệ thành phố dẫn đường ra bán đảo Sơn Trà, cắm cờ lên căn cứ chỉ huy ở đó lúc 11 giờ [2].
Giờ cắm cờ trên tòa Thị chính
Hai nguồn ghi khác nhau. Nhân Dân ghi cờ trên tòa Thị chính lúc 11 giờ 30, trên trung tâm chỉ huy Quân đoàn 1 lúc 12 giờ [1]. Sài Gòn Giải Phóng ghi Trung đoàn 9 chiếm tòa Thị chính lúc 13 giờ [2]. Có thể đó là hai đơn vị khác nhau, hoặc một bên ghi giờ cắm cờ, một bên ghi giờ làm chủ tòa nhà; chúng tôi chưa có tư liệu để phân định. Hai nguồn cùng ghi đến 15 giờ ngày 29/3 thì toàn thành phố, kể cả bán đảo Sơn Trà, đã được làm chủ [1][2].
Kết quả
Theo Nhân Dân, đòn tiến công Huế – Đà Nẵng xóa sổ Quân đoàn 1 – Quân khu 1 của quân đội Sài Gòn, gồm ba sư đoàn bộ binh và lính thủy đánh bộ, một sư đoàn không quân [1]. Một tháng sau là ngày 30/4/1975.
Công trình mang tên ngày giải phóng: đài tưởng niệm và quảng trường 29 tháng 3, Công viên 29 tháng 3.
Điều còn chưa rõ
Tòa Thị chính năm 1975 là tòa nhà nào, nay ra sao; con số thương vong và số người, số tàu thuyền rời thành phố những ngày cuối tháng 3; tên đơn vị cắm cờ trên tòa Thị chính. Hai nguồn trong bài đều là bài tổng hợp của báo; cần đối chiếu với sách lịch sử Đảng bộ thành phố và lịch sử Quân khu 5.
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Xuân Bách, Phùng Trang, “Giải phóng Huế – Đà Nẵng, tạo đà trực tiếp cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử”, chuyên trang Báo Nhân Dân, https://special.nhandan.vn/giai-phong-Hue-Da-Nang/index.html, truy cập 18/10/2026.
- Tổ Thư viện – Tư liệu, “Giải phóng Đà Nẵng”, Sài Gòn Giải Phóng, 29/3/2010, https://www.sggp.org.vn/giai-phong-da-nang-282764.html, truy cập 18/10/2026.
