Hội quán lớn nhất phố cổ Hội An lúc đầu không phải hội quán mà là một ngôi chùa tên Kim Sơn tự. Theo hồ sơ của Trung tâm Quản lý Bảo tồn di sản văn hóa Hội An, năm 1697 thương nhân Phúc Kiến mua lại chùa; năm 1757 bang Phúc Kiến đại tu và đổi tên thành Phước Kiến hội quán [1].
Từ chùa thành hội quán
Hồ sơ di tích của Hội An ghi: lúc mới xây năm 1697, công trình mang tên Kim Sơn tự; từ năm 1757 bang Phúc Kiến tu bổ, tôn tạo lớn và đổi tên thành Phước Kiến hội quán [1]. Một nguồn tiếng Pháp ghi chùa được dựng khoảng năm 1692 rồi mua lại, xây lại năm 1697 [2]. Một bài trên Tạp chí Dân tộc học lại ghi năm 1759 thương nhân Phúc Kiến mua lại chùa và năm 1792 đổi tên [3].
Bài này theo mốc của hồ sơ di tích: 1697 và 1757.
Thờ ai
Chính điện thờ Thiên Hậu Thánh mẫu, nữ thần phù hộ người đi biển. Hội quán Phúc Kiến và hội quán Trung Hoa là hai nơi ở Hội An thờ Bà làm thần chính, và cũng là hai nơi còn tổ chức lễ vía Bà. Theo hồ sơ di tích, hậu điện thờ lục tánh, tức sáu vị tiền nhân của người Phúc Kiến từng nổi dậy chống nhà Thanh, cùng Thần Tài, ba bà chúa sanh thai và mười hai bà Mụ [1] (xem thêm các hội quán người Hoa ở Hội An).
Trong năm bang
Người Hoa không nhập tịch ở Hội An lập năm bang theo quê gốc: Quảng Đông, Phúc Kiến, Triều Châu, Hải Nam, Gia Ứng. Bang Phúc Kiến là một trong bốn bang có hội quán riêng. Xem tổng quan ở các hội quán người Hoa ở Hội An.
Đến tận nơi
Vào xem nên giữ yên lặng, không chạm vào đồ thờ. Xem phố cổ Hội An: vé, giờ đẹp.
Điều còn chưa rõ
Năm khởi dựng của chùa Kim Sơn và năm đổi tên đang có ba phiên bản (1692/1697, 1757, 1759/1792) [1][2][3]. Cần đối chiếu với văn bia tại hội quán.
Ít người biết
- Hội quán từng là một ngôi chùa mang tên Kim Sơn tự [1].
- Hậu điện thờ sáu vị tiền nhân người Phúc Kiến từng chống nhà Thanh [1].
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn di sản văn hóa Hội An, hồ sơ “Hội quán Phúc Kiến”, https://hoianheritage.danang.gov.vn/uploads/download/hoi-quan-phuc-kien.pdf, truy cập 11/10/2026.
- Routard, “Hoi An: le temple Phuc Kien”, https://www.routard.com/fr/guide/asie/vietnam/centre-du-vietnam/hoi-an/temple-phuc-kien, truy cập 11/10/2026.
- Nguyễn Duy Bính, Nguyễn Văn Bằng, Trần Thị Hoa, “Tín ngưỡng trong hội quán của người Hoa ở Hội An”, Tạp chí Dân tộc học, số 1&2/2015, từ tr. 64, https://vjol.info.vn/tapchiviendantochoc/article/download/126331/103667/, truy cập 11/10/2026.