Ngày 23/12/2020, UBND tỉnh Quảng Nam công bố quyết định chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh thành Vườn quốc gia [1]. Khi đó Quảng Nam có một vườn quốc gia và bốn khu bảo tồn thiên nhiên [1].
Từ đề xuất tới vườn quốc gia
Đề xuất đầu tiên lập khu bảo tồn ở đây đến từ đợt điều tra đa dạng sinh học năm 1997 của Chương trình WWF Đông Dương, Cục Kiểm lâm và Chi cục Kiểm lâm Quảng Nam [2]. Năm 1999, Viện Điều tra Quy hoạch Rừng lập dự án đầu tư cho khu bảo tồn 93.249 ha; tháng 5/1999 Ban quản lý được thành lập; tháng 10/1999 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn duyệt kế hoạch đầu tư [2]. Đến năm 2004, khu này vẫn chưa có quyết định của Chính phủ [2].
Theo báo Sài Gòn Giải Phóng, năm 2020 vườn quốc gia rộng hơn 76.660 ha, trải trên 12 xã của huyện Phước Sơn và Nam Giang [1]. 58.220 ha thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, hơn 18.360 ha thuộc phân khu phục hồi sinh thái [1]. Bộ máy kế thừa Ban quản lý Khu bảo tồn; UBND tỉnh giao Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý, điều hành [1].
Sông suối
Phía tây khu rừng có suối Đắk Pring và Tam Paete, nhánh của sông Bung; phía đông và nam là vùng nhận nước của sông Giang, nhánh của sông Cái [2]. Sông Bung và sông Cái gặp nhau thành sông Vu Gia [2]. Nhiều đỉnh cao trên 1.000 m; đỉnh cao nhất ở phía nam, nhô về phía cao nguyên Kon Tum [2].
Loài
Năm 2020, báo chí ghi vườn có hơn 830 loài thực vật bậc cao (23 loài đặc hữu Việt Nam, 49 loài trong Sách Đỏ Việt Nam), 53 loài thú, 183 loài chim, 44 loài bò sát, 21 loài lưỡng cư và 25 loài cá [1]. Tài liệu năm 2004 lưu ý các con số thú, chim của dự án năm 1999 có thể gồm cả loài chỉ suy ra từ vùng phân bố, nên cần xem lại [2].
Tài liệu năm 2004 nêu bốn loài thú đặc hữu Đông Dương ghi nhận ở Sông Thanh: voọc vá chân nâu, voọc vá chân xám, mang lớn và mang Trường Sơn [2]. Chò búc-man (Parashorea buchmanii) lần đầu được phát hiện ở Việt Nam tại đây [2]. Hổ cũng được ghi nhận qua dấu vết theo lời một phó giám đốc khu bảo tồn năm 2003 [2].
Vàng tặc
Theo Sài Gòn Giải Phóng, khai thác vàng trái phép ở Sông Thanh kéo dài hơn 40 năm [3]. Giữa năm 2021, được Bộ Quốc phòng chấp thuận, tỉnh dùng thuốc nổ đánh sập 75 miệng hầm vàng trong 4 ngày ở khu Khe Tà Vạt [3]. Năm 2022, Ban quản lý có 240 cán bộ, nhân viên, phần lớn là đồng bào các dân tộc ở địa phương [3]. Xem thêm về vàng trong vùng: mỏ vàng Đăk Sa.
Vườn quốc gia và khu kinh tế cửa khẩu
Tháng 12/2025, Đà Nẵng đề xuất đưa khoảng 11.249 ha rừng đặc dụng thuộc Vườn quốc gia Sông Thanh ra khỏi phạm vi khu kinh tế cửa khẩu Nam Giang; chi tiết ở bài đó.
Các khu bảo tồn khác trong thành phố: bảng tra các khu bảo tồn ở Đà Nẵng.
Điều còn chưa rõ
- Số hiệu, ngày ký và cấp ký quyết định chuyển hạng năm 2020; bài báo không ghi [CẦN KIỂM CHỨNG].
- 12 xã cũ nào nằm trong vườn và nay thuộc xã mới nào, chưa đối chiếu.
- Diện tích lệch nhau giữa các thời điểm: 93.249 ha (đề xuất 1999) và hơn 76.660 ha (2020); chưa rõ phần chênh đi đâu.
- Hổ còn ở Sông Thanh hay không: chỉ có ghi nhận qua dấu vết năm 2003.
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Sài Gòn Giải Phóng, “Công bố Quyết định chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên sông Thanh thành Vườn Quốc gia”, 23/12/2020, https://www.sggp.org.vn/cong-bo-quyet-dinh-chuyen-hang-khu-bao-ton-thien-nhien-song-thanh-thanh-vuon-quoc-gia-post579294.html, truy cập 19/10/2026.
- BirdLife Quốc tế và Viện Điều tra Quy hoạch Rừng, “Khu đề xuất BTTN Sông Thanh”, trong Thông tin về các khu bảo vệ hiện có và đề xuất ở Việt Nam, tái bản lần 2, cập nhật 15/02/2004, https://www.thiennhienviet.org.vn/sourcebook/pdf/Nam%20Trung%20Bo/Song%20Thanh.pdf, truy cập 19/10/2026.
- Sài Gòn Giải Phóng, “Sông Thanh hồi sinh”, 25/4/2022, https://www.sggp.org.vn/song-thanh-hoi-sinh-post634494.html, truy cập 19/10/2026.