Hầu hết tháp Chăm có mặt bằng hình vuông. Tháp Bằng An thì tám cạnh. Theo Báo Văn Hóa, đây là kiến trúc Chăm hình bát giác duy nhất còn lại tương đối nguyên vẹn ở Việt Nam [2].
Một tháp, tám mặt
Nhóm đền tháp xưa nay chỉ còn lại một tháp thờ chính, cao khoảng 21 m [1][2]. Phía trước là tiền sảnh có phần đế cao 3 m [2].
Bên ngoài tháp có hai tượng Gajasimha bằng sa thạch [2]. Gajasimha là con vật thần thoại đầu voi mình sư tử trong điêu khắc Champa.
Tháp được xây khoảng thế kỷ 12 theo Báo Văn Hóa [2]; VnExpress chỉ ghi tháp hơn một nghìn năm tuổi [1].
Vết nứt và dự án
Tường tháp có một vết nứt dài gần 2 m, rộng 3 cm; phần đỉnh đã sạt lở và mất các chi tiết trang trí [1][2]. Tháp từng được sửa từ thời Pháp: năm 1940, hai cửa phụ của tiền sảnh được làm lại thành hai cửa sổ [2].
Tháng 12/2023, tỉnh Quảng Nam duyệt chủ trương một dự án bảo tồn, tu bổ tháp với hơn 8,38 tỉ đồng [2].
Điều còn chưa rõ
Niên đại của tháp được viết rất khác nhau, từ cuối thế kỷ 9 đến thế kỷ 12, tùy tài liệu. Bài này ghi theo Báo Văn Hóa và nói rõ đó chưa phải con số thống nhất. Vì sao người Chăm chọn mặt bằng bát giác cho riêng ngọn tháp này, chúng tôi chưa có nguồn nghiên cứu để dẫn.
Ít người biết
- Hai cửa sổ ở tiền sảnh là kết quả một đợt sửa năm 1940, không phải thiết kế gốc [2].
- Tháp cách trung tâm Đà Nẵng cũ khoảng 30 km, gần hơn nhiều so với Mỹ Sơn [2].
- Khuôn viên di tích rộng hơn 4.000 m² [2].
Đến tận nơi
Tháp nằm giữa Đà Nẵng và Hội An, ghé được trên đường đi. Gần đó là dấu tích dinh trấn Thanh Chiêm. Hai nhóm tháp Chăm khác ở phía nam là Chiên Đàn và Khương Mỹ.
Nguồn tham khảo
- VnExpress, “Hàng loạt tháp Chăm sắp được trùng tu”, 2/11/2024, https://vnexpress.net/hang-loat-thap-cham-hu-hai-4811391.html, truy cập 11/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Cấp thiết bảo tồn di tích tháp Chăm 1000 năm tuổi”, 14/10/2024, https://baovanhoa.vn/van-hoa/cap-thiet-bao-ton-di-tich-thap-cham-1000-nam-tuoi-108306.html, truy cập 11/10/2026.