Trên sàn gác nhà Tấn Ký có một ô cửa vuông, mỗi cạnh đúng một mét. Nó không phải để lấy sáng. Đó là lối chuyển hàng hóa lên xuống gác [1].
Một hiệu buôn
Tấn Ký là tên hiệu buôn của gia đình họ Lê. Theo hồ sơ lý lịch di tích do Ban Quản lý Di tích Hội An lập năm 1992, ngôi nhà xưa dùng để buôn bán, chứa hàng, cho thuê và ở; trong nhà còn giữ các tấm biển hiệu “Tấn Ký” từ đời ông cố [1].
Nhà chạy suốt từ phố Nguyễn Thái Học ở phía trước sang phố Bạch Đằng sát bờ sông ở phía sau [1]. Mặt sau thông ra bến sông [2].
Ba nếp nhà
Ngôi nhà gồm ba nếp nối nhau. Nếp trước có sáu hàng cột chia thành ba gian, cột gỗ tròn đường kính 30 cm đứng trên những tảng đá chạm hình hoa sen [1].
Nếp giữa hai tầng chạy dọc theo sân trời. Nếp sau xoay ngang, có hành lang lên gác. Mái lợp ngói âm dương, nền lát gạch Bát Tràng, hiên và sân lát đá phiến lớn [1].
Phần gỗ là chỗ thợ trổ tài: kèo kiểu “chồng rường giả thú” chạm bát bửu và mai lan cúc trúc, vì “vỏ cua” có giá đỡ chạm hai thanh gươm vắt chéo, tai cột chạm sóc, nho, đào, phật thủ, dơi [1].
Điều còn chưa rõ
Nhà đã qua mấy đời? Báo chí thường viết bảy đời [2]. Nhưng trong hồ sơ năm 1992, chủ nhà khi ấy là ông Lê Chương cho biết gia đình không còn gia phả, nhà có hơn 200 năm, và ông là đời thứ năm [1].
Năm được cấp bằng di tích cũng có hai cách ghi: 1985 theo VnExpress [2], còn hồ sơ ghi nhà được đưa vào danh mục bảo vệ từ năm 1985 và được Bộ Văn hóa cấp bằng năm 1990 [1].
Ít người biết
- Trong nhà có một bức hoành bốn chữ do vua Bảo Đại tặng [1].
- Tháng 2/1990, gia đình mới sửa nhà lần đầu sau nhiều đời: thay diềm mái sân trời, hai con cá gỗ và máng nước [1].
- Hồ sơ di tích viết rằng muốn tới nhà thì “đi bộ là tiện nhất” [1].
Đến tận nơi
Đây vẫn là nhà đang có người ở. Nên đi theo hướng dẫn của chủ nhà. Ngôi nhà nằm trong khu phố cổ, cách Chùa Cầu vài phút đi bộ.
Nguồn tham khảo
- Ban Quản lý Di tích Hội An, “Lý lịch di tích: Nhà 101 Nguyễn Thái Học (nhà Tấn Ký)”, số 67/ĐK-BQL, lập ngày 15/4/1992, https://hoianheritage.danang.gov.vn/uploads/download/nha-tan-ky-so-101-nth.pdf, truy cập 11/10/2026.
- VnExpress, “Nhà cổ Tấn Ký”, 6/9/2007, https://vnexpress.net/nha-co-tan-ky-2935183.html, truy cập 11/10/2026.