Con tàu đắm ngoài khơi Cù Lao Chàm được khảo sát và khai quật qua nhiều đợt trong giai đoạn 1997–1999 [1]. Báo cáo của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An ghi nhận thân tàu gỗ, hàng hóa gốm phong phú và hơn 240.000 hiện vật được thu hồi [1].
Tìm thấy địa điểm dưới đáy biển
Sau khi được chấp thuận triển khai, nhóm khảo sát tiến hành ba đợt trong năm 1997, tiếp đến là tiền khai quật và các đợt khai quật [1]. Đợt khảo sát đầu tiên gặp dòng chảy mạnh và sương mù, nên chủ yếu giúp nhóm làm quen địa hình và đánh dấu những điểm nghi vấn [1].
Trong đợt khảo sát tháng 5/1997, thiết bị dò tìm cho thấy một dải cát dài khoảng 30 m, cao 2–3 m; nhóm dự đoán đây là vị trí tàu đắm [1]. Lưới của ngư dân và lần lặn đầu tiên thu được một số đồ gốm men [1]. Khảo sát tiếp theo xác nhận tại khu vực có các chồng gốm men nằm nhiều lớp [1].
Khai quật và cấu trúc con tàu
Đợt khai quật năm 1998 kéo dài từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 7; sau 53 ngày làm việc, nhóm thu được 922 đồ gốm men [1]. Năm 1999, cuộc khai quật được mở rộng với phương tiện và nhân lực lớn hơn, thu hồi hơn 240.000 di vật cùng hàng trăm nghìn mảnh gốm vỡ [1].
Khi lớp bùn cát được hút đi, thân tàu lộ ra theo hướng đông – tây, nghiêng từ bắc xuống nam [1]. Báo cáo mô tả tàu đóng bằng gỗ, dài 29,4 m, rộng nhất 7,2 m và chia thành 19 khoang [1]. Một số mẫu gỗ được xác định là gỗ tếch theo phân tích của Viện Lâm nghiệp Việt Nam được bài viết dẫn lại [1].
Hàng hóa và hiện vật
Gốm chiếm số lượng lớn nhất trong nhóm di vật được báo cáo [1]. Các hiện vật gồm gốm Việt Nam với nhiều dòng men và kiểu dáng, cùng một số đồ gốm Trung Quốc, Thái Lan và Champa [1]. Báo cáo nêu 18 loại hình chính và hơn 100 loại phụ, từ bát đĩa, bình rót, ấm trà đến tượng nhỏ [1].
Ngoài gốm, nhóm khai quật ghi nhận đồ đồng như chảo, nồi và ấm được xem là vật dụng của thủy thủ đoàn, cùng 41 đồng tiền cổ; 24 đồng được xác định niên đại Trung Quốc [1]. Các mảnh tàu và hiện vật được xử lý, lưu trữ tại những địa điểm được báo cáo nêu vào thời điểm công bố [1].
Tàu đắm là một mảnh ghép hàng hải bên cạnh dấu tích trên đảo tại Bãi Ông và Bãi Làng và các địa điểm khảo cổ đất liền như Hậu Xá. Bối cảnh địa lý hiện nay xem Cù Lao Chàm và hai xã đảo Tân Hiệp, Tam Hải [1].
Tra cứu liên quan
- Khảo cổ: khảo cổ học ở Hội An, Bãi Ông và Bãi Làng, Hậu Xá
- Địa bàn và văn hóa: Cù Lao Chàm, xã đảo Tân Hiệp
Điều còn chưa rõ
- Báo cáo mô tả nhiều dòng gốm và tiền cổ, nhưng phần nguồn hiện có không đủ để xác định chắc chắn nơi sản xuất, cảng xuất phát hay hành trình cuối cùng của tàu [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Niên đại chính xác của con tàu không được nêu trong phần trích đã sử dụng ở đây [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Khai quật khảo cổ học dưới tàu đắm Cù Lao Chàm – Hội An – Quảng Nam ( 1997-2000)”, 29/08/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Di-tich-khao-co/khai-quat-khao-co-hoc-duoi-tau-dam-cu-lao-cham-hoi-an-quang-nam-1997-2000-122.html, truy cập 21/10/2026.
