Trên đường Thanh Tân, phường Thanh Khê, có di tích mang tên “Chùa làng và nhà thờ chư phái tộc Thanh Khê” [1]. Không gian này gồm ngôi chùa mới, chùa cũ được chuyển thành nhà thờ chư phái tộc, cùng phần mộ của năm liệt sĩ trong khuôn viên [1].
Chùa trong lịch sử hình thành làng
Thanh Khê được hình thành trong quá trình cư dân di cư và khai khẩn vùng đất ven biển. Tài liệu của Ban nghi lễ làng, được Báo Đà Nẵng dẫn lại, ghi rằng năm 1627 Hồ Văn Oai cùng ba người con từ phủ Đức Quang (nay thuộc Hà Tĩnh) vào Nam lập nghiệp. Người con Hồ Văn Tri dừng lại tại vùng này, khai phá hai làng Phú Lộc và Thanh Khê, rồi được suy tôn là tiền hiền [1].
Nguồn kể khe Đò Đầu từng chảy qua Xuân Thiều, Hòa Mỹ, Phú Lộc rồi ra Biển Đông; tên Thanh Khê được giải thích gắn với con khe ấy [1]. Qua thời gian, các xóm và thiết chế tín ngưỡng hình thành quanh cộng đồng làng, trong đó có đình, lăng Ông, miếu Tam vị, mộ Tiền hiền, chùa làng và nhà thờ chư phái tộc [1]. Bài báo cho biết làng có 45 tộc họ hậu hiền [1].
Một địa điểm, hai niên đại cần phân biệt
Ngôi chùa có tên gọi cũ là chùa Thanh Hòa. Theo bài báo, chùa ban đầu được dựng bằng tranh tre, vách đất, thờ Phật và hương linh các chư phái tộc. Cách sắp đặt được người cao niên kể lại là ban Phật ở vị trí cao nhất, phía dưới là các ban thờ tổ tiên của các họ [1].
Thời điểm xây dựng chính xác không được xác định. Tuy vậy, tiền môn hiện ghi niên đại khởi dựng năm Cảnh Hưng 1740 [1]. Con số này không trùng với mốc lập làng 1627 trong tài liệu Ban nghi lễ. Bài báo cho rằng việc dựng chùa sau hơn một thế kỷ từ khi lập làng có cơ sở lịch sử, nhưng hai mốc không phải cùng một loại sự kiện: một mốc nói về việc lập làng, mốc kia là niên đại khởi dựng chùa được ghi trên tiền môn [1].
Chùa còn quả đại hồng chung được đúc năm Thiệu Trị thứ tư. Bài báo ghi chuông do gần một trăm đạo hữu trong làng phụng cúng [1]. Nguồn không nêu năm dương lịch tương ứng hoặc thông tin kiểm định văn khắc trên chuông [1].
Chùa mới và nhà thờ chư phái tộc
Khoảng 20 năm trước thời điểm bài báo đăng năm 2025, người dân phường Thanh Khê Đông dựng chùa mới cạnh ngôi chùa cũ. Chùa mới thờ Phật, Bồ tát, tiền hiền Hồ Văn Tri và các liệt sĩ làng Thanh Khê [1]. Ngôi chùa cũ được trùng tu, lợp lại mái ngói rồi chuyển công năng thành nhà thờ chư phái tộc, nơi thờ tự 45 tộc họ [1].
Theo lời ông Lê Văn Lễ, Phó ban Quản lý chùa, chùa trải qua ba lần trùng tu [1]. Bài báo ghi tổng diện tích chùa và nhà thờ hơn 2.370 m². Trong chính điện có tượng thờ, khám thờ, hoành phi và liễn đối [1].
Tra cứu liên quan
- Khu vực: phường Thanh Khê, làng Nam Ô
- Di tích và tín ngưỡng: đình Thanh Khê, đình Tam vị Tiền hiền Hương Quế
Điều còn chưa rõ
- Nguồn cùng lúc ghi truyền thống lập làng năm 1627 và niên đại khởi dựng chùa 1740 trên tiền môn. Chưa có hồ sơ khảo cổ hoặc văn bản gốc trong nguồn để xác định chính xác thời điểm dựng chùa [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cụm “khoảng 20 năm trước” tính từ bài báo năm 2025 chưa cho biết năm xây chùa mới cụ thể [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn không nêu số, ngày quyết định xếp hạng di tích cấp thành phố [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Chùa làng giữa phố Thanh Khê”, 13/7/2025, https://baodanang.vn/chua-lang-giua-pho-thanh-khe-3265595.html, truy cập 23/10/2026.