Hồ Nghinh sinh tại làng Thi Lai, phủ Duy Xuyên; bài kỷ niệm năm 2023 xác định nơi này nay là thôn Phú Bông, xã Duy Trinh cũ [2]. Ông còn có tên Hồ Hữu Phước, bí danh Ba Phước, và tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1929 [2].
Từ trường Quốc học đến hoạt động cách mạng
Theo hồi ức của Hoàng Minh Thắng đăng trên Báo Nhân Dân, Hồ Nghinh học tiểu học rồi ra Huế học trường Quốc học. Khi đang học năm thứ ba, ông tham gia bãi khóa và bị chính quyền thực dân đuổi học [1]. Sau đó, ông tự học tiếng Trung Quốc và tiếng Pháp; một thời gian, ông cùng em là Hồ Thấu lập Trường Tân Tân ở Duy Trinh, Duy Xuyên [1].
Bài kỷ niệm của Báo Quảng Nam cho biết ông tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1929, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 2/1946 [2]. Tháng 8/1945, ông tham gia giành chính quyền ở xã Duy Trinh, Duy Xuyên (nay thuộc xã Duy Xuyên) [2]. Trong những năm sau đó, ông lần lượt tham gia Huyện ủy, giữ chức Phó Bí thư Huyện ủy, rồi đảm nhiệm các vị trí trong Tỉnh ủy Quảng Nam [2].
Ở chiến trường Quảng Đà
Sau Hiệp định Genève năm 1954, tổ chức phân công Hồ Nghinh hoạt động công khai tại Quảng Nam. Khi tình thế nguy hiểm, ông được chuyển ra miền Bắc [1]. Năm 1957, ông công tác tại Khu ủy Đặc khu Vĩnh Linh; sau Nghị quyết 15, ông trở lại quê hương và giữ cương vị Bí thư Đặc khu Quảng Đà [1]. Bài năm 2023 cũng ghi ông từng là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đà và Bí thư Đặc khu ủy Quảng Đà [2].
Hồi ức của Hoàng Minh Thắng kể rằng sau Tổng tiến công Mậu Thân 1968, Hồ Nghinh chủ trương đưa cơ quan lãnh đạo về đứng chân tại Gò Nổi, một khu vực bị đánh phá nặng [1]. Lập luận được thuật lại là sự có mặt của cán bộ lãnh đạo tại địa bàn sẽ giúp đảng viên và người dân bám trụ [1]. Đây là lời kể của một đồng chí cùng thời, được đăng trong bài tưởng niệm, chứ không phải một khảo cứu độc lập về quyết định ấy.
Tái thiết và hồ Phú Ninh
Sau ngày giải phóng, Hồ Nghinh làm Bí thư Tỉnh ủy; Hoàng Minh Thắng khi đó là Chủ tịch UBND tỉnh [1]. Bài tưởng niệm mô tả ông trực tiếp theo dõi những việc cấp bách, nhất là nông nghiệp và thủy lợi [1].
Một chi tiết cụ thể trong hồi ức là quyết định thúc đẩy xây dựng hồ Phú Ninh. Theo Hoàng Minh Thắng, sau khi nghe tin quyết định cho phép làm hồ đã được ký, Hồ Nghinh đề nghị họp Thường vụ và khởi công ngày 29/3/1977 [1]. Bài viết nêu mục tiêu cấp nước tưới cho diện tích ruộng được khai hoang, nhưng không đưa số liệu cụ thể [1].
Năm 2023, Báo Quảng Nam liệt kê ông từng là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương; bài cũng nêu Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Độc lập hạng Nhất [2].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: căn cứ Hòn Tàu.
- Quê sinh và địa giới hiện nay: xã Duy Xuyên, quận, huyện cũ nay thuộc phường, xã nào.
- Bối cảnh vùng: Gò Nổi, Quảng Nam – Đà Nẵng: chia tách và hợp nhất.
Điều còn chưa rõ
- Bài năm 2023 cho biết ngày sinh 15/2/1913 nhưng không nêu ngày mất. Bài tưởng niệm năm 2007 ghi người viết nhận tin ông qua đời ngày 16/3/2007; cần nguồn tiểu sử độc lập để xác nhận ngày mất chính xác [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài kỷ niệm 2023 ghi nơi sinh nay là thôn Phú Bông, xã Duy Trinh (trước 7/2025: huyện Duy Xuyên). Tên thôn hiện hành cần xác nhận thêm [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Nhân Dân, “Vĩnh biệt anh Hồ Nghinh, người đồng chí đáng kính của chúng tôi”, 17/03/2007, https://nhandan.vn/vinh-biet-anh-ho-nghinh-nguoi-dong-chi-dang-kinh-cua-chung-toi-post408335.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Quảng Nam (nay Báo và Phát thanh, Truyền hình Đà Nẵng), “Kỷ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí Hồ Nghinh”, 16/02/2023, https://baodanang.vn/ky-niem-110-nam-ngay-sinh-dong-chi-ho-nghinh-3053667.html, truy cập 23/10/2026.
