Hòn Tàu không chỉ là một dãy núi ở vùng Quế Sơn. Trong chiến tranh, khu vực này là nơi trú đóng của nhiều cơ quan và đơn vị, đồng thời là điểm xuất quân hướng về đồng bằng năm 1975 [1]. Ba hang đá ở Mặt Rạng còn lưu dấu một trận ném bom khiến nhiều cán bộ, nhân viên Ban Tuyên huấn Quảng Đà thiệt mạng [1].
Một dãy núi nối nhiều vùng căn cứ
Bài viết mô tả Hòn Tàu như dãy núi kéo dài từ thung lũng Quế Sơn, qua Ba Ao và hang Ba Mạng, vòng gần chân núi Chúa rồi men qua phía nam hồ – đập Vĩnh Trinh, hướng về Trà Kiệu [1].
Tác giả kể lần đầu đến Hòn Tàu sau một đêm hành quân, tới nhà ông Trùm Diễn ở thôn 2, xã Xuyên Khương [1]. Trong hồi ức, một hang sâu khoét vào sườn núi được dùng làm nơi đặt máy in báo; gần đó có hầm tránh bom pháo và chòi lợp lá để nghỉ, đọc, viết [1]. Hang đá bên khe Dâu cũng là nơi một số người trú quân [1].
Căn cứ của các cơ quan Quảng Nam và Quảng Đà
Tháng 12/1971, Hội nghị Đặc khu ủy Quảng Đà quyết định chuyển các cơ quan từ khu A7 xuống Hòn Tàu, đóng ở núi đá Cù Hang [1]. Đầu năm 1972, Ban Tuyên huấn đặt cơ sở trong ba hang đá ở Mặt Rạng [1]. Bài viết cho biết các cơ quan như Tổ chức, Tuyên huấn, Binh vận, Đấu tranh Chính trị, Thanh niên, Phụ nữ, Mặt trận, Nông hội và Giao bưu cũng bố trí tại khu vực Hòn Tàu [1].
Các bộ phận cách nhau khoảng 30 phút đi bộ, theo bài báo [1]. Giao bưu chuyển công văn, thư từ và người, duy trì liên lạc trong tỉnh [1]. Tỉnh đội Quảng Nam, Tỉnh đội Quảng Đà, Mặt trận 4 và một số đơn vị Quân khu 5 cũng trú tại đây [1].
Trận bom ở Mặt Rạng
Theo bài hồi ức, lúc 1 giờ sáng ngày 21/5/1972, một loạt bom B.52 đánh trúng Ban Tuyên huấn Quảng Đà ở Mặt Rạng; 10 người chết và 5 người bị thương [1]. Tác giả ghi rằng đến năm 2012, những đồng đội còn sống mới tìm được hài cốt Hoàng Kim Tùng và đưa về quê [1].
Nguồn không cung cấp danh sách đầy đủ những người tử nạn trong trận đánh [1].
Hòn Tàu trong chiến dịch năm 1975
Bài báo gọi Hòn Tàu là căn cứ ẩn quân và nơi trú quân trước khi các đơn vị tiến về đồng bằng [1]. Mùa xuân năm 1975, Võ Chí Công và Hồ Nghinh dừng tại căn cứ này trên đường từ Hiệp Đức xuống đồng bằng để chỉ huy các cánh quân [1]. Sau khi Tam Kỳ được giải phóng ngày 24/3/1975, Trần Thận cùng Ban Thường vụ Đặc khu ủy Quảng Đà họp bàn triển khai chiến dịch Xuân 1975 tại đây [1].
Theo bài viết, đoàn quân xuất phát từ Hòn Tàu tiến vào Đà Nẵng và đến thành phố trưa 29/3/1975 [1]. Có thể đọc thêm về Hồ Nghinh, Võ Chí Công, ngày giải phóng Đà Nẵng và căn cứ Nước Là.
Tra cứu liên quan
- Nhân vật và sự kiện: Hồ Nghinh, Võ Chí Công, ngày 29/3/1975
- Căn cứ kháng chiến: căn cứ Nước Là, khu di tích Nước Oa
Điều còn chưa rõ
- Nguồn không xác định vị trí hành chính hiện nay của khu hang Mặt Rạng theo đơn vị cấp xã mới; cần đối chiếu bản đồ và hồ sơ địa danh [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài hồi ức không liệt kê đầy đủ tên những người thiệt mạng hoặc bị thương tại Mặt Rạng [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Hòn Tàu xanh xanh”, 20/10/2024, https://baodanang.vn/hon-tau-xanh-xanh-3143000.html, truy cập 23/10/2026.