Phạm Tứ, tên thường gọi Mười Khôi, hoạt động ở Quảng Nam – Đà Nẵng trong kháng chiến. Tiểu sử thành phố ghi ông sinh năm 1917, mất năm 1987, từng làm Bí thư Tỉnh ủy và Trưởng ban Kiểm tra Đảng Khu ủy V [1].
Những năm hoạt động ở Quảng Nam
Nguồn ghi quê ông là làng Châu Bí, nay thuộc xã Điện Tiến, huyện Điện Biên, tỉnh Quảng Nam [1]. Cách ghi này ghép địa danh hành chính không thống nhất trong cùng một câu. Vì vậy, ở đây chỉ có thể xác định ông gắn với làng Châu Bí và địa danh xã Điện Tiến cũ; chưa tự quy đổi sang xã hiện nay.
Năm 1942, ông bị bắt, kết án hai năm tù và giam tại nhà lao Quảng Nam. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông làm Chủ nhiệm Việt Minh tổng Thanh Quít, rồi giữ các chức vụ trong Huyện ủy Điện Bàn, Tam Kỳ, Đại Lộc và Thăng Bình [1].
Tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng tháng 3/1952, ông được bầu vào Tỉnh ủy, làm Bí thư Nông hội tỉnh rồi Trưởng ty Công an tỉnh cho đến Hiệp định Genève ngày 20/7/1954 [1]. Sau hiệp định, ông được phân công ở lại miền Nam và làm Phó bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam – Đà Nẵng. Tiểu sử viết rằng trong giai đoạn tổ chức cách mạng bị đánh phá, ông tham gia khôi phục cơ sở tại các huyện Điện Bàn, Đại Lộc, Hòa Vang và Tiên Phước [1].
Ra Bắc năm 1958, trở lại chiến trường
Năm 1958, Phạm Tứ đi trong phái đoàn Khu ủy V vượt Trường Sơn ra Bắc. Theo nguồn, phái đoàn do Võ Toàn, tức Võ Chí Công, và Trần Lương, tức Trần Nam Trung, phụ trách. Mục đích chuyến đi là báo cáo tình hình và góp ý xây dựng Nghị quyết 15 của Trung ương về phong trào cách mạng ở miền Nam [1].
Sau thời gian chữa bệnh, ông đề nghị Ban Tổ chức Trung ương cử thêm cán bộ chi viện cho chiến trường trước khi ông trở về Nam. Nguồn cho biết một số người sau này làm tướng lĩnh, bí thư hoặc chủ tịch tỉnh, nhưng không nêu danh sách [1].
Từ đầu năm 1961 đến cuối năm 1963, ông được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam – Đà Nẵng. Khi Khu ủy V chủ trương chia tách thành hai đơn vị, ông được cử làm Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam. Sau đó, ông được bổ sung vào Khu ủy V, phụ trách Trưởng ban Kiểm tra Đảng và trực tiếp chỉ đạo chiến dịch giải phóng đồng bằng hai tỉnh Nam – Ngãi [1].
Đầu năm 1965, trong một chuyến đi kiểm tra kết quả trận đánh, ông vướng mìn và bị cụt một chân. Sau ngày đất nước thống nhất, ông sống tại thành phố Đà Nẵng, nơi ông mất ngày 23/5/1987 [1]. Nguồn cho biết Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng câu văn ghi việc này diễn ra vào dịp kỷ niệm 10 năm ngày mất trong năm 2007. Mốc năm và cách tính kỷ niệm không khớp với năm mất đã nêu [1].
Tra cứu liên quan
- Nhân vật và tổ chức kháng chiến: Võ Chí Công, Khu ủy V ở Sông Trà
- Địa danh trong tiểu sử: phường Điện Bàn, xã Điện Bàn Tây, phường An Thắng
Điều còn chưa rõ
- Nguồn ghi làng Châu Bí thuộc xã Điện Tiến, huyện Điện Biên, tỉnh Quảng Nam. Cần xác minh địa danh huyện trong câu này và quy đổi chính xác xã Điện Tiến cũ sang đơn vị hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn nói truy tặng danh hiệu nhân dịp kỷ niệm 10 năm ngày mất vào năm 2007, trong khi cũng ghi ông mất năm 1987. Cần kiểm tra lại năm hoặc số năm kỷ niệm [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tiểu sử không nêu chức vụ của ông sau ngày đất nước thống nhất, ngoài việc ông sống tại Đà Nẵng [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Cổng Thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Phạm Tứ (1917 – 1987)”, 14/3/2012, https://danang.gov.vn/en/web/dng/-/pham-tu-1917-1987-i, truy cập 23/10/2026.
