Giếng Nhà Nhì vốn là một cái giếng cạn đường kính khoảng 6,6 m, sâu 2 m do bà Nhì ở thôn Ngân Câu đào để lấy nước tưới hoa màu mùa nắng hạn [1]. Ngày 26/4/1962, tại lòng giếng đất có dứa dại che khuất này ở xã Điện Ngọc cũ (nay thuộc phường Điện Bàn Đông), các chiến sĩ đặc công Tỉnh đội Quảng Nam và đội công tác vũ trang huyện Điện Bàn đã trụ lại qua 6 đợt tấn công của hơn 2.000 quân đối phương [1]. Địa điểm diễn ra trận đánh được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1990 [1].
Kế hoạch phối hợp tại vùng cát Điện Bàn – Hòa Vang
Theo bài viết trên Báo Đà Nẵng năm 2023 (dẫn lời kể của ông Lê Tấn Viễn và sách lịch sử Đảng bộ địa phương), tháng 2/1962, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam lập Ban chỉ đạo chiến dịch đồng khởi ở vùng cát hai huyện Điện Bàn và Hòa Vang cũ, do ông Trần Văn Đán (Phó Bí thư Huyện ủy Hòa Vang) và ông Nguyễn Chữ (Phó Bí thư Huyện ủy Điện Bàn) trực tiếp chỉ đạo [1]. Để hỗ trợ chiến dịch, tối 24/4/1962, từ vùng núi huyện Hiên cũ, Tỉnh đội Quảng Nam điều động một đội đặc công 7 người về vùng cát [1]. Theo bài báo, đội gồm: Lê Tấn Viễn (tức Hiền, Đội trưởng), Võ Như Hưng (tức Võ Trước, Đội phó) và 5 chiến sĩ Nguyễn Thật, Trần Thọ, Trần Nghĩa, Nguyễn Sĩ, Nguyễn Rìu [1].
Nhiệm vụ của đội đặc công là về xã Điện Ngọc cũ (chính quyền Việt Nam Cộng hòa lúc đó đặt tên là xã Thanh Thủy) phối hợp với đội công tác vũ trang huyện Điện Bàn đóng tại địa bàn để tấn công các trụ sở đối phương [1]. Tối 25/4/1962, đội đặc công vượt sông về thôn Tứ Câu, hội quân với 4 người của đội vũ trang huyện Điện Bàn do ông Võ Tiến (tức Thụ, Thường vụ Huyện ủy) làm đội trưởng cùng các đội viên Đặng Xước, Lê Tựu và Đặng Bảo Chí [1]. Hai lực lượng dự kiến tập kích các trụ sở hội đồng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại hai xã Điện Ngọc và Hòa Hải (nay thuộc phường Ngũ Hành Sơn) vào lúc 17 giờ ngày 26/4/1962 [1].
Đêm 25/4/1962 trời đổ mưa lớn nên cuộc hành quân để lại dấu chân trên cát [1]. Lãnh đạo xã Điện Ngọc cũ đã huy động phụ nữ cơ sở giả vờ cắp rổ đi chợ sớm để xóa dấu chân, nhưng việc này bị mật báo viên của đối phương phát hiện [1].
Cuộc bao vây ngày 26/4/1962 và trận đánh dưới lòng giếng
Đúng 8 giờ sáng 26/4/1962, lực lượng Việt Nam Cộng hòa từ hướng Vĩnh Điện (nay thuộc phường Điện Bàn) và Hội An (nay thuộc phường Hội An) tiến ra, kết hợp với lính biệt kích Nùng từ Non Nước (Ngũ Hành Sơn, xã Hòa Hải cũ) kéo vào, hình thành thế bao vây ba mũi với hơn 2.000 quân [1]. Cánh quân hướng Vĩnh Điện do Thiếu tá Trần Quốc Thái, Quận trưởng Điện Bàn của chính quyền Việt Nam Cộng hòa chỉ huy; mũi biệt kích Nùng từ Non Nước do Đại úy Sáu chỉ huy [1].
Cuộc giao chiến nổ ra từ sáng khiến hai chiến sĩ Nguyễn Sĩ và Trần Thọ tử trận [1]. Đội đặc công và đội công tác huyện Điện Bàn vừa đánh trả vừa rút về các thôn Cẩm Sa, Quảng Hậu (xã Điện Nam cũ, nay thuộc phường Điện Bàn Đông), song khu vực này cũng bị vây nên phải lùi về thôn Ngân Câu, xã Điện Ngọc cũ [1]. Đến 15 giờ cùng ngày, đối phương chia nhiều mũi tiến công, đội viên Nguyễn Thật tử trận [1]. Riêng đội viên Đặng Xước đi nắm tình hình trước khi nổ ra trận đánh đã bị bắn bị thương ở thôn Ngân Giang, bị bắt đưa về trụ sở tra khảo và tử vong [1].
Tại thôn Ngân Câu, 8 người còn lại vừa bắn cầm cự vừa lùi về ẩn nấp trong giếng Nhà Nhì – một cái ao cạn đường kính chừng 6,6 m, sâu 2 m, đáy còn lấp xấp nước, xung quanh có bụi dứa dại mọc dày che khuất tầm nhìn từ bên ngoài [1]. Từ lòng giếng này, 8 người nổ súng đẩy lùi 6 đợt tiến công liên tiếp của lực lượng Việt Nam Cộng hòa [1].
Nhặt lựu đạn ném trả và phá vây trong đêm
Đến chiều muộn, khi mặt trời khuất sau dãy núi phía tây, cả 8 khẩu tiểu liên trong giếng đều hết đạn, chỉ còn lại 1 khẩu súng ngắn hoạt động được [1]. Theo lời kể của ông Lê Tấn Viễn trong bài báo, ông giao Nguyễn Rìu dùng súng ngắn bắn nhử, còn các đội viên khác bám bờ giếng quan sát: hễ lựu đạn M26 của quân đối phương vừa ném tới thì chộp lấy ném trả lại ngay [1].
Khi trời nhá nhem tối, việc quan sát lựu đạn ném vào không còn thực hiện được nữa [1]. Lựu đạn nổ ngay trong lòng giếng làm Trần Nghĩa và Lê Tựu tử trận, những người còn lại đều bị thương [1]. Khi trời tối hẳn, trong lúc quân đối phương tiến lên kéo xác và băng bó cho số lính bị thương, 4 người còn sống trong giếng đã tìm cách rút ra ngoài: Võ Như Hưng bị thương nhẹ hơn dìu Nguyễn Rìu, còn Võ Tiến dìu Lê Tấn Viễn vượt qua vòng vây, được cơ sở mật đưa về nhà băng bó rồi chuyển đến nơi an toàn [1].
Theo bài báo dẫn sách lịch sử địa phương, trận đánh tại giếng Nhà Nhì đã loại khỏi vòng chiến đấu hơn 100 binh sĩ đối phương [1]. Sau trận đánh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Dân tộc Giải phóng khu Trung Trung Bộ tặng danh hiệu “Bảy dũng sĩ Điện Ngọc” và Huân chương Giải phóng hạng Nhất cho đơn vị [1]. Ngày 31/8/1990, Bộ Văn hóa – Thông tin ra Quyết định số 839/VH-QĐ xếp hạng giếng Nhà Nhì là di tích lịch sử cấp quốc gia [1].
Tra cứu liên quan
- Địa danh và nhân vật cùng địa bàn: Phạm Đức Nam, giếng Chăm làng Phong Hồ
Điều còn chưa rõ
- Bài báo trên Báo Đà Nẵng ghi ông Lê Tấn Viễn là Đội trưởng và ông Võ Như Hưng (Võ Trước) là Đội phó đội đặc công 7 người, nhưng có nguồn khác ghi khác về chức vụ đội trưởng, đội phó của đội đặc công trong trận này [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Số liệu thương vong cụ thể của lực lượng Việt Nam Cộng hòa trong trận ngày 26/4/1962 mới được dẫn theo tài liệu lịch sử địa phương phía cách mạng (“hơn 100”), chưa có tài liệu lưu trữ đối chiếu từ phía bên kia [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Âm vang từ giếng Nhà Nhì”, 27/5/2023, https://baodanang.vn/channel/5433/202305/am-vang-tu-gieng-nha-nhi-3945585/index.htm, truy cập 23/10/2026.