Đỉnh Bằng Am là khối núi đá vôi nằm ở rìa bắc núi Hữu Niên, nay thuộc địa phận xã Hà Nha (trước tháng 7/2025 thuộc xã Đại Hồng, huyện Đại Lộc) [1]. Đỉnh núi có mặt bằng khá bằng phẳng với diện tích khoảng 300 ha, tựa lưng vào ba ngọn đồi nhỏ và là nơi bắt nguồn của bốn khe suối [1]. Nơi đây từng là chốn tu ẩn của ẩn sĩ Tùng Sơn Bùi Ngọc Châu vào cuối thế kỷ 19 [2].
Địa thế và điều kiện tự nhiên
Theo Báo Người Lao Động, Bằng Am là một dãy núi đá vôi nằm ở độ cao 830 m so với mực nước biển [1]. Khu vực này nằm cách thành phố Tam Kỳ cũ khoảng 90 km và cách trung tâm Đà Nẵng chừng 40 km [1]. Mặt bằng trên đỉnh núi trải rộng khoảng 300 ha, địa hình bằng phẳng như một vùng đồng bằng trên cao [1].
Lưng núi tựa vào ba ngọn đồi nhỏ, đồng thời là nơi khởi nguồn của bốn khe suối gồm khe Liêm, khe Hóc, khe Hung và khe Nước Đỏ [1]. Suối khe Liêm chảy xuống sườn núi tiếp giáp với thắng cảnh suối thác Khe Lim [1][2]. Do nằm ở độ cao lớn, nhiệt độ trên đỉnh thường thấp hơn dưới chân núi từ 7 đến 8 độ C [1].
Thảm thực vật tại đỉnh gồm rừng tự nhiên, thảm cỏ, dương xỉ, lan rừng cùng các đồi sim tím nở rộ vào cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 và cho quả sau đó khoảng ba tháng [1][2]. Trước đây trên núi có nhiều thông xanh và cây tùng, nên người dân địa phương còn gọi nơi này là đỉnh Am Thông [1][2]. Từ trên đỉnh Bằng Am có thể nhìn bao quát dòng sông Vu Gia uốn lượn qua các cánh đồng và thấy được danh thắng Ngũ Hành Sơn khi thời tiết quang đãng [1]. Do khí hậu mát mẻ và địa hình cao tương tự vùng Bà Nà, nơi đây thường được một số bài viết ví von như một điểm nghỉ mát trên núi [1].
Dấu tích ẩn sĩ Tùng Sơn
Theo tư liệu địa phương được Báo Đà Nẵng ghi nhận, tên gọi Bằng Am gắn với câu chuyện ẩn cư của một chí sĩ thời Cần Vương [2]. Người ẩn sĩ này tên thật là Bùi Ngọc Châu (trong bài viết trên Báo Người Lao Động ghi tên Bùi Đình Châu), đạo hiệu Thiền Định, sinh năm Kỷ Mão triều Gia Long tại làng Bát Vọng, phủ Thừa Thiên [1][2]. Ông từng giữ chức quan ở Phủ Nội vụ thuộc Bộ Công thời vua Tự Đức, từng được cử theo phái bộ Nguyễn Thành Ý sang Pháp học hỏi về máy móc nên thường được gọi là “chú Sáu Máy” [2].
Sau khi triều đình ký các hòa ước với Pháp, ông từ quan vượt qua đèo Hải Vân vào nam [2]. Sau biến cố chùa Cổ Lâm bị tri huyện đốt phá năm 1897, ông cùng đệ tử là Bốn Kế (cháu ruột của lãnh tụ phong trào Nghĩa hội Nguyễn Duy Hiệu) lấy pháp danh Hoằng Nhẫn và Hoằng Cam rồi lên hang đá tự nhiên ở Bằng Am tu ẩn [2]. Người dân trong vùng kính trọng gọi ông là “Đức Tùng Sơn” [2].
Tương truyền trong thời gian ở ẩn, thầy Tùng Sơn chuyên tâm nghiên cứu kinh kệ, đàm đạo với các danh sĩ như Lương Thúc Kỳ, Nguyễn Văn Quỳ, đồng thời bốc thuốc chữa bệnh cho người dân vùng chín xã Sông Con [2]. Dân gian quanh các làng Hòa Hữu, Hữu Trinh còn truyền lại chuyện ông dùng khăn quấn cổ quật ngã hổ dữ và khống chế viên chỉ huy đồn An Điềm khi bị vây bắt [2]. Tương truyền trước khi qua đời vào dịp rằm tháng Bảy, ông dặn đệ tử nhìn khói tỏa ở cửa động để biết tin; sau khi ông mất, mối đã đùn đất lấp kín miệng hang thạch táng [2].
Quy hoạch và dự án đầu tư
Năm 2010, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cũ cấp phép cho Công ty Cổ phần Quảng Cường do ông Lương Hạnh đứng đầu làm chủ đầu tư dự án Khu du lịch sinh thái Bằng Am với quy mô hơn 300 ha [1][2]. Tuy nhiên sau hơn 10 năm, dự án vẫn chưa triển khai được hạng mục nào do gặp khó khăn trong quá trình triển khai [1][2].
Lãnh đạo chính quyền địa phương từng tổ chức kiểm tra thực địa, yêu cầu thanh tra tiến độ dự án và xem xét phương án quy hoạch lại khu vực theo hướng du lịch kết hợp nghiên cứu xây dựng tuyến cáp treo lên đỉnh núi [1][2].
Tra cứu liên quan
- Địa danh lân cận: Khe Lim, xã Hà Nha
- Khối núi và dòng chảy: sông Vu Gia, Bà Nà, Ngũ Hành Sơn
- Nhân vật lịch sử: Nguyễn Duy Hiệu, đèo Hải Vân
Điều còn chưa rõ
- Tên gọi chính xác của vị ẩn sĩ thời Cần Vương: Báo Người Lao Động ghi Bùi Đình Châu, trong khi Báo Đà Nẵng ghi Bùi Ngọc Châu [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thời điểm qua đời của ẩn sĩ Tùng Sơn: nguồn Báo Đà Nẵng ghi “năm Thành Thái thứ nhất (1900)”, trong khi năm Thành Thái thứ nhất là 1889 còn năm 1900 là năm Thành Thái thứ 12 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Ranh giới và số liệu độ cao chính xác của đỉnh núi giữa các tài liệu đo đạc khác nhau [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Người Lao Động, “Bằng Am – \”Bà Nà\” của Quảng Nam”, 14/10/2021, https://tuoitre.vn/nld/mien-trung-tay-nguyen/bang-am-ba-na-cua-quang-nam-20211005153829087.htm, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Trên đỉnh Bằng Am”, 24/08/2021, https://baodanang.vn/tren-dinh-bang-am-3043648.html, truy cập 23/10/2026.
