Trong các tác phẩm Champa tạc nữ thần Uma, tấm phù điêu ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng là tấm lớn nhất từng được tìm thấy [1][2]. Nó đến từ Chánh Lộ, một di tích ở Quảng Ngãi đã cho tên mình vào một phong cách điêu khắc.
Tác phẩm
Phù điêu còn nguyên vẹn, thể hiện nữ thần Uma trong tư thế múa [1][2]. Theo thần thoại Ấn Độ, Uma là vợ thần Shiva, có quyền năng bảo vệ và trừ các thế lực ma quỷ; bà có nhiều hóa thân với những tên khác như Parvati, Devi, Sati, Kali, Durga [1].
Các bài giới thiệu xếp tác phẩm vào phong cách Chánh Lộ, khoảng thế kỷ 11–12, với nhận xét rằng phong cách này phá cách mạnh về khuôn khổ, đường nét, dáng điệu, và sáng tạo trong hoa văn trên y phục, trang sức, mũ đội [1][2].
Đường về Đà Nẵng
Phù điêu được tìm thấy ở Chánh Lộ năm 1904 và đưa về bảo tàng năm 1938 [1][2]. Bảo tàng khi ấy đã mở được gần hai mươi năm; xem Bảo tàng Điêu khắc Chăm.
Bảo vật quốc gia
Trong đợt 13, năm 2024, có 33 bảo vật được công nhận; ba trong số đó thuộc Bảo tàng Điêu khắc Chăm: phù điêu Uma Chánh Lộ, phù điêu Shiva múa Phong Lệ và tượng rồng Tháp Mẫm [1]. Bảo tàng nay có mười hai bảo vật quốc gia [2]. Danh sách chung ở bài bảo vật quốc gia ở Đà Nẵng.
Điều còn chưa rõ
Ai tìm thấy phù điêu năm 1904, nó nằm ở vị trí nào của đền Chánh Lộ, và số tay, vật cầm của nữ thần được mô tả ra sao trong hồ sơ bảo vật: các nguồn đã mở không ghi. Vị trí trưng bày trong bảo tàng cũng chưa được kiểm tại chỗ.
Nguồn tham khảo
- Hồ Xuân Mai, “Điều đặc biệt về 3 bảo vật quốc gia ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm”, VietTimes, 4/1/2025, https://viettimes.vn/dieu-dac-biet-ve-3-bao-vat-quoc-gia-o-bao-tang-dieu-khac-cham-post181576.html, truy cập 12/10/2026.
- Nhân Dân, “Đà Nẵng có thêm 3 hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia”, 3/1/2025, https://nhandan.vn/da-nang-co-them-3-hien-vat-duoc-cong-nhan-la-bao-vat-quoc-gia-post854100.html, truy cập 12/10/2026.