Trước đây bánh khô mè còn được gọi là bánh “bảy lửa”, vì khâu làm bánh phải qua lửa bảy lần [1]. Ngày nay quy trình đã được rút gọn [1].
Cách làm
Theo báo Pháp Luật TP.HCM, người làm bánh chọn gạo và nếp trắng, ngâm khoảng một giờ cho ráo rồi xay thành bột ướt [1]. Bột được ép vào khuôn vuông, hấp cách thủy, rồi đem nướng ba lần. Sau đó bánh được tẩm nước đường gừng sao cho kéo thành những sợi tơ đường dẻo, và cuối cùng lăn một lớp mè [1]. Bánh kỵ gió; để hở lâu thì bánh mềm và chảy nước [1].
Giai thoại về nguồn gốc
Bài báo trên kể một giai thoại [1]. Ngày xưa, học trò xứ Quảng đi bộ 15–20 ngày ra Huế dự thi, và vợ họ làm bột ngũ cốc gọi là “lớ” cho chồng mang theo. Một người phụ nữ ở làng Hòa Quý đã biến bột lớ thành bánh khô mè làm lương khô cho chồng [1]. Đây là chuyện kể dân gian, không phải tư liệu. Giai thoại đặt nơi ra đời ở Hòa Quý, không phải Cẩm Lệ.
Một bài báo năm 2026 ghi bánh “xuất hiện từ thế kỷ XIX” [3]. Câu ấy nằm trong đoạn giới thiệu một cơ sở sản xuất, nên chưa thể coi là mốc đã kiểm chứng.
Làng nghề hôm nay
Các bài báo về làng khô mè Cẩm Lệ hầu như chỉ viết về một cơ sở là bánh khô mè Bà Liễu. Bà Liễu tên thật là Huỳnh Thị Điểu, sinh năm 1946. Theo báo Pháp Luật TP.HCM năm 2013, bà đã có hơn 20 năm cải tiến cách làm và đóng gói, chẳng hạn đóng hộp 24 miếng nhỏ tách rời để bánh giữ được lâu hơn [1]. Theo báo Văn hóa, cơ sở mang tên Bà Liễu Mẹ ngày thường làm khoảng 2.000 sản phẩm đóng gói, cận Tết tăng lên 5.000 sản phẩm mỗi ngày [2]. Báo Tuổi Trẻ ghi đầu năm 2026 sản phẩm của cơ sở này đạt OCOP 4 sao [3].
Trang này không nhận tiền hay quà của cơ sở nào. Tên cơ sở được nhắc chỉ vì các nguồn báo chí đều viết về nó.
Điều còn chưa rõ
- Bánh khô mè bắt đầu có ở Cẩm Lệ từ bao giờ và vì sao làng này nổi tiếng hơn nơi khác: bài chưa có nguồn nghiên cứu.
- Ngoài cơ sở Bà Liễu, trong làng còn bao nhiêu hộ làm bánh: chưa có số liệu.
- Hai bài báo ghi họ của chủ cơ sở hiện nay khác nhau: Nguyễn Đức Sol [2] và Huỳnh Đức Sol [3].
- Giá bánh không được ghi ở đây vì thay đổi theo thời điểm.
Nguồn tham khảo
- Pháp Luật TP.HCM, “Bánh khô mè Cẩm Lệ”, 31/1/2013, https://plo.vn/banh-kho-me-cam-le-post249217.html, truy cập 18/10/2026.
- Báo Văn hóa, “Rộn ràng làng nghề truyền thống”, 8/2/2024, https://baovanhoa.vn/am-thuc/ron-rang-lang-nghe-truyen-thong-88822.html, truy cập 18/10/2026.
- Tuổi Trẻ, “Sức mua tăng, sản phẩm OCOP Đà Nẵng đẩy mạnh sản xuất phục vụ thị trường Tết”, 28/1/2026, https://tuoitre.vn/suc-mua-tang-san-pham-ocop-da-nang-day-manh-san-xuat-phuc-vu-thi-truong-tet-20260128190519666.htm, truy cập 18/10/2026.