Cầu Nam Ô không chỉ là một lối vượt sông cho đường sắt. Bài viết của Báo Đà Nẵng lần theo tuổi cầu qua lễ khánh thành tuyến Tourane – Huế năm 1906, một tấm biển khôi phục cầu và ký ức chiến tranh của vùng cửa ngõ phía bắc thành phố [1].
Tuyến đường sắt giúp định tuổi cầu
Bài báo năm 2026 dẫn một tấm bưu thiếp có chú thích tiếng Pháp về lễ khai trương tuyến đường sắt Tourane – Huế. Theo chú thích ấy, tuyến được đưa vào hoạt động ngày 15/12/1906, sau lễ khánh thành có Toàn quyền Paul Beau tham dự [1]. Tác giả suy luận cầu Nam Ô đã phải hoàn thành trước thời điểm này để tàu chạy thông suốt; đây là cách xác định tuổi cầu từ tiến độ toàn tuyến, chứ bài không đưa ra hồ sơ xây cầu riêng [1].
Một ký ức gia đình được bài báo ghi lại bổ sung cho mốc này. Ông Đặng Dùng kể rằng ông nội mình từng được thuê lặn xuống mang đá gia cố chân cầu, việc đó xảy ra vào khoảng những năm 1920 [1]. Chi tiết dựa trên lời kể truyền lại, không phải niên đại được xác nhận bằng hồ sơ công trình [1].
Tên cầu và những lần khôi phục
Cầu còn được gọi là cầu Thủy Tú, theo tên dòng sông ở khu vực cửa biển [1]. Bài báo giải thích rằng sông Cu Đê chảy qua các làng và có đoạn được gọi theo tên làng; tại cửa biển làng Thủy Tú, cây cầu bắc qua sông vì thế cũng mang tên Thủy Tú [1]. Sách *Đà Nẵng – 1946* và lời kể địa phương được tác giả dẫn đều dùng cả hai tên Nam Ô và Thủy Tú [1].
Trên thành cầu từng có biển ghi thông tin khôi phục năm 2010 – 2012, chiều dài 310,7 m và tải trọng T15D [1]. Tấm biển mà ông Dùng nhớ có trước đó đã mất; tấm được tìm thấy trong chuyến đi năm 2026 là biển mới, đặt năm 2012 [1]. Bài báo viết công việc xây dựng cầu hoàn tất năm 2012 sau 30 tháng thi công, đồng thời số “vày” cầu giảm từ năm xuống bốn [1].
Cầu trong chiến tranh
Trong kháng chiến chống Pháp, cầu Nam Ô là mục tiêu được giao phá để cô lập Đà Nẵng. Theo hồi ức của Hà Kỳ Ngộ được trích dẫn trong bài, mìn phá cầu được cho nổ lúc 7 giờ ngày 20/12/1946, sau khi cầu Đỏ bị đánh sập vào rạng sáng [1]. Bài báo cũng dẫn nội dung bia Di tích Chiến thắng cầu Thủy Tú: từ 1946 đến 1949, lực lượng bộ đội địa phương huyện Hòa Vang đánh các vị trí hai đầu cầu; từ 1972 đến 1974, Tiểu đoàn đặc công 471 ba lần dùng bộc phá đánh sập cầu đường bộ và đường sắt [1].
Sau khi cầu bị phá năm 1946, theo tài liệu do tác giả bài báo dẫn, việc đi lại từ Đà Nẵng qua Nam Ô về Huế chuyển tiếp bằng phà. Tuyến đường sắt được khôi phục vào tháng 10/1947, nhưng tiếp tục bị phá hoại; bài báo cho biết quân Pháp đưa đoàn tàu bọc thép vào hoạt động trên tuyến từ ngày 1/2/1950 [1].
Di sản hạ tầng và vùng Nam Ô
Bài báo ghi nhận đến năm 2024, một dự án du lịch bị chính quyền thành phố yêu cầu điều chỉnh vì công trình có nguy cơ ảnh hưởng an toàn cầu; phương án điều chỉnh xác định hành lang an toàn đường sắt và phạm vi bảo vệ cầu [1]. Đây là thông tin tại thời điểm bài đăng, không đủ để kết luận tình trạng bảo vệ hiện nay [1].
Cầu nằm trong khu vực phường Hải Vân, nơi có làng Nam Ô và sông Cu Đê. Lịch sử giao thông vùng này còn gắn với hầm Hải Vân và ga Đà Nẵng; một tuyến đường sắt khác của thành phố được giới thiệu trong bài đường sắt Đà Nẵng – Hội An [1].
Tra cứu liên quan
- Khu vực: phường Hải Vân, làng Nam Ô, sông Cu Đê
- Hạ tầng đường sắt: ga Đà Nẵng, đường sắt Đà Nẵng – Hội An
- Đèo và hầm: hầm Hải Vân
Điều còn chưa rõ
- Năm khởi công, hồ sơ thiết kế và ngày hoàn thành riêng của cầu Nam Ô chưa được bài báo xác định; mốc 1906 là suy luận từ lễ khánh thành tuyến Tourane – Huế [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cần kiểm tra hồ sơ địa chính để xác nhận chính xác vị trí cầu trong địa giới phường Hải Vân mới; bài báo ghi khu vực Nam Ô và địa danh cũ [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tình trạng dự án du lịch và phạm vi bảo vệ cầu sau thông tin năm 2024 chưa rõ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Trăm năm, xình xịch… qua cầu”, 11/10/2026, https://baodanang.vn/tram-nam-xinh-xich-qua-cau-3354764.html, truy cập 23/10/2026.