Trong chiến dịch giải phóng Phước Sơn vào tháng 5/1968, cứ điểm Ngok Tavak (có tài liệu ghi Ngok Ta Vat) là vị trí phòng ngự tiền tiêu bị tiến công mở màn [1][3]. Trận đánh diễn ra từ đêm 9 đến chiều 10/5/1968, dẫn đến việc căn cứ tiền tiêu này bị làm chủ trước khi toàn bộ chiến trường Khâm Đức kết thúc vào trưa 12/5/1968 [1][3].
Vị trí cứ điểm và kế hoạch tác chiến
Đầu tháng 3/1968, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 giao Sư đoàn Bộ binh 2 phối hợp cùng các lực lượng của huyện Phước Sơn chuẩn bị kế hoạch tiêu diệt căn cứ quân sự Khâm Đức, giải phóng khu vực Phước Sơn [3]. Mục tiêu của chiến dịch là khai thông hành lang chiến lược trên tuyến đường mòn và mở rộng vùng hậu cứ cách mạng [3].
Để thực hiện kế hoạch, Sư đoàn 2 được chấp thuận tổ chức một khu chiến nghi binh tại Núi Ngang thuộc địa bàn huyện Tiên Phước cũ (nay thuộc xã Tiên Phước) nhằm tiêu hao sinh lực đối phương, đồng thời căng kéo và giam chân Sư đoàn Americal để ngăn chặn lực lượng này ứng cứu cho mặt trận Khâm Đức [3]. Ngày 5/5/1968, tiếng súng của Trung đoàn 31 bắt đầu khai hỏa tại Núi Ngang [3].
Tại hướng chính diện, cứ điểm Ngok Tavak được xây dựng như một căn cứ hành quân tiền phương của đối phương [1][3]. Nơi đây bố trí hai đại đội biệt kích Lôi Hổ cùng một trung đội pháo binh của quân đội Mỹ [3]. Tên gọi cứ điểm trong các bài báo có sự khác biệt giữa hai dạng chính tả: Ngok Tavak [2][3] và Ngok Ta Vat [1].
Diễn biến trận đánh ngày 9 và 10/5/1968
Trận đánh vào cứ điểm Ngok Tavak mở màn vào đêm 9 rạng sáng ngày 10/5/1968 do Trung đoàn 1 đảm nhiệm mũi tấn công chính [1][3].
Đến 15 giờ ngày 10/5/1968, lực lượng tiến công đã làm chủ hoàn toàn cứ điểm Ngok Tavak [3]. Trận đánh đã làm tan rã hai đại đội biệt kích Lôi Hổ cùng một trung đội pháo binh Mỹ, loại khỏi vòng chiến đấu gần 200 quân đối phương (gồm cả số bị tiêu diệt và bị thương) [3]. Lực lượng bộ đội bắn rơi hai máy bay, thu giữ hai khẩu đại bác 105 ly cùng nhiều vũ khí, quân trang và trang bị quân sự tại trận địa [3].
Sáng 10/5/1968, phía Mỹ điều động tăng viện Tiểu đoàn 2 thuộc Lữ đoàn 196 lên Khâm Đức (nay thuộc trung tâm xã Khâm Đức), nhưng không thể tổ chức phản kích để chiếm lại cứ điểm Ngok Tavak [3].
Tác động đến cục diện chiến trường Khâm Đức
Việc làm chủ cứ điểm Ngok Tavak khiến cụm phòng ngự Khâm Đức mất đi lá chắn tiền tiêu từ phía ngoài [1][3]. Lực lượng chiến đấu tiếp tục siết chặt vòng vây quanh các cứ điểm ngoại vi khác [3]. Đêm 11 rạng sáng ngày 12/5/1968, Tiểu đoàn Đặc công cùng Trung đoàn 1, Trung đoàn 21 thuộc Sư đoàn 2 phối hợp lực lượng địa phương đồng loạt tiến công các cứ điểm ngoại vi D, E, H, I, K và pháo kích sân bay [3]. Đến trưa ngày 12/5/1968, toàn bộ khu vực Khâm Đức – Ngok Tavak hoàn toàn do bộ đội và nhân dân địa phương kiểm soát [1][3].
Chiến thắng tại cứ điểm Ngok Tavak cùng toàn bộ chiến dịch Khâm Đức đã góp phần giải tỏa áp lực quân sự cho vùng hậu cứ, đồng thời khai thông hành lang chiến lược huyết mạch trên tuyến đường mòn mang tên đường Hồ Chí Minh [2][3]. Tuyến giao thông này bảo đảm việc vận chuyển vũ khí, trang bị, hàng hóa và bổ sung quân số từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam, mở rộng đường nối từ Khâm Đức qua Làng Hồi xuống vùng đồng bằng [2][3]. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại địa phương, trong đó phần lớn là người Bh’noong, đã tham gia các công việc phục vụ chiến dịch như dân công tải đạn, khiêng thương binh và chốt chặn đường rút lui của quân đối phương [3].
Tra cứu liên quan
- Chiến dịch liên quan: trận Khâm Đức
- Các đơn vị hành chính liên quan: xã Phước Năng, xã Khâm Đức, xã Tiên Phước
- Tuyến giao thông chiến lược: đường Hồ Chí Minh
Điều còn chưa rõ
- Vị trí cụ thể của đồi cứ điểm Ngok Tavak hiện nay trên bản đồ địa giới hành chính mới; nguồn tư liệu chỉ ghi chung thuộc địa bàn huyện Phước Sơn cũ, chưa ghi rõ tọa độ xã Phước Mỹ cũ nay thuộc xã Phước Năng [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cách viết tên cứ điểm trong các nguồn không đồng nhất: Báo Đà Nẵng ghi “Ngok Ta Vat”, trong khi Báo Nhân Dân và Báo Quân đội nhân dân ghi “Ngok Tavak” [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Khoảng cách chính xác theo đường bộ từ cứ điểm Ngok Tavak đến trung tâm sân bay Khâm Đức chưa được nêu rõ trong các nguồn báo chí trên [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Nguyên Đoan, “Kỷ niệm 45 năm Chiến thắng Khâm Đức và 65 năm thành lập huyện Phước Sơn”, Báo Đà Nẵng, 13/5/2013, https://baodanang.vn/ky-niem-45-nam-chien-thang-kham-duc-va-65-nam-thanh-lap-huyen-phuoc-son-3123897.html, truy cập 23/10/2026.
- Phạm Huy Quỳnh, “Ngày 12-5-1961: Ngày truyền thống Ngành Kiểm sát quân sự”, Báo Quân đội nhân dân, 12/5/2022, https://www.qdnd.vn/tu-lieu-ho-so/ngay-nay-nam-xua/ngay-12-5-1961-ngay-truyen-thong-nganh-kiem-sat-quan-su-693983, truy cập 23/10/2026.
- Hải Đăng, “Đổi thay trên chiến khu xưa”, Báo Nhân Dân điện tử, 12/5/2020, https://nhandan.vn/doi-thay-tren-chien-khu-xua-post458020.html, truy cập 23/10/2026.