Theo Báo Văn Hóa, nghề dệt thổ cẩm của người Cơ Tu (Quảng Nam) đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia [1]. Nét dễ nhận nhất là hoa văn kết bằng hạt cườm trắng trên nền vải đen hoặc sẫm [1][2].
Từ cây bông tới tấm vải
Ở làng Zara, mọi công đoạn đều làm tay và khép kín: trồng bông, gai, đay, xe sợi, nhuộm, dệt, tạo hoa văn, tra cườm, thêu rồi may [1][2]. Khung dệt làm từ những thanh gỗ, tre, nứa ghép lại [1][2].
VnBusiness kể tên vài giống bông bản địa người Zara trồng lấy sợi: kpay plâng, kpay lao, kpay plưng, còn gọi là “bông cỏ” [2]. Dụng cụ làm sợi có tên riêng: êết (tách hạt), tơrơmế (bật bông), plau (que quấn bông), chia (se sợi), tra ca (tạo búp sợi) [2].
Màu và cách nhuộm
Các màu cơ bản trên trang phục Cơ Tu là trắng (bhooc), đen (tăm), đỏ (prôm), xanh (ta viêng), vàng (rơk); màu phụ có nâu (prâu), tím (pơ nghinr) [2]. Về sau bảng màu phong phú hơn nhờ đổi sợi với các dân tộc khác và mua chỉ, len ngoài chợ [2].
Báo Văn Hóa tả cách nhuộm chàm ở Nam Giang: thân, lá cây tà râm giã nát, ngâm trong ché khoảng một tuần, vắt lấy nước; trộn thêm tro vỏ ốc và hạt ngô rang cháy giã nhỏ; sợi bông ngâm khoảng 10 ngày thì lên màu chàm [1]. Theo quan niệm của đồng bào, phụ nữ mang thai không tham gia công đoạn nhuộm [1].
Hoa văn cườm
Muốn có một chuỗi hoa văn cườm, người dệt cắt sợi ngang rồi chèn hạt cườm vào; càng nhiều hạt, hoa văn càng khó [1][2]. VnBusiness viết rằng mỗi lần dệt, hoa văn lại ra một kiểu khác [2]. Hoa văn thường là cây cối, chim muông và họa tiết hình học [2].
Làng Zara và HTX
Làng Zara (Zơra) nay thuộc xã Bến Giằng, xã mới nhập từ Cà Dy, Tà Bhing và Tà Pơơ của huyện Nam Giang cũ [2]. HTX Dệt thổ cẩm Cơ Tu Zara Nam Giang có 28 thành viên, tất cả là phụ nữ trong làng [2]. Túi A’Đhir của HTX đạt OCOP 3 sao [2]. Năm 2024, Báo Văn Hóa ghi làng có khoảng 40 loại sản phẩm [1].
Ở Hòa Vang
Người Cơ Tu ở Hòa Vang (Đà Nẵng trước hợp nhất) sống tập trung ở thôn Tà Lang, Giàn Bí (xã Hòa Bắc cũ), Phú Túc (xã Hòa Phú cũ) [3]. Năm 2022, Báo Văn Hóa viết họ đã phục hồi được nghề dệt, dù sợi là sợi công nghiệp và trang phục đã may kiểu cách tân [3]. Từ năm 2018, huyện Hòa Vang cho đồng bào đi học dệt ở Quảng Nam và mời nghệ nhân Đông Giang về dạy [3]. Học sinh tiểu học người Cơ Tu ở Hòa Bắc mặc trang phục truyền thống hai buổi mỗi tuần [3].
Ở làng Bhơ Hôồng (xã Sông Kôn), hơn một nửa số hộ làm nghề dệt hoặc đan lát.
Thổ cẩm là trang phục của điệu múa tâng tung da dá.
Điều còn chưa rõ
- Số hiệu và năm của quyết định đưa nghề vào Danh mục di sản quốc gia; các bài báo đã đọc không ghi [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Hồ sơ di sản gắn với làng hay huyện nào cũng chưa rõ.
- Các tên gọi bằng tiếng Cơ Tu chép theo bài báo, chưa đối chiếu với từ điển.
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Khánh Chi, “Sắc màu thổ cẩm Nam Giang”, Báo Văn Hóa, 2/8/2024, https://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/sac-mau-tho-cam-nam-giang-100565.html, truy cập 19/10/2026.
- VnBusiness, “Phụ nữ dân tộc Cơ Tu ở làng Zara ‘dệt ra tiền’ với nghề thổ cẩm”, 11/9/2025, https://vnbusiness.vn/phu-nu-dan-toc-co-tu-o-lang-zara-det-ra-tien-voi-nghe-tho-cam.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Giữ gìn nghề dệt thổ cẩm của người Cơ Tu gắn với phát triển du lịch”, 12/11/2022, https://baovanhoa.vn/doi-song-van-hoa/giu-gin-nghe-det-tho-cam-cua-nguoi-co-tu-gan-voi-phat-trien-du-lich-42176.html, truy cập 19/10/2026.