Ngôi nhà cổ lớn nhất làng Lộc Yên có 36 cây cột chính, tất cả bằng gỗ mít, và người xưa mất ba năm mới dựng xong [1].
Làng dưới chân đồi
Vùng đất Lộc Yên được khai hoang từ thế kỷ 15–16. Đến thời Tây Sơn, khoảng 1771–1802, làng chính thức ra đời với tên Lộc An thôn [1].
Làng nổi tiếng nhờ hai thứ: những ngôi nhà gỗ và những lối ngõ xếp bằng đá dẫn lên từng nhà.
Tám ngôi nhà
Làng còn tám ngôi nhà cổ, tuổi từ 80 đến 150 năm, khung chủ yếu làm bằng gỗ mít [1]. Ngôi nhà của ông Hoan gần 200 năm tuổi, nằm trong một khu vườn rộng hơn 4 ha, có 36 cột chính và phải làm trong ba năm [1].
Tối 6/9/2019, làng đón bằng xếp hạng di tích quốc gia [1].
Điều còn chưa rõ
Số nhà cổ được ghi lệch ngay trong cùng một bài báo: “8 ngôi” ở đoạn này và “gần 10 ngôi” ở đoạn khác [1]; có nơi còn nói tới vài chục ngôi. Có lẽ các con số dùng những tiêu chí khác nhau về thế nào là nhà cổ.
Ít người biết
- Tên đầu tiên của làng là Lộc An, không phải Lộc Yên [1].
- Gỗ mít, thứ gỗ của vườn nhà, là vật liệu chính của nhà cổ ở đây [1].
- Cùng vùng Tiên Phước là quê của Huỳnh Thúc Kháng; quê Phan Châu Trinh ở huyện bên cạnh.
Đến tận nơi
Nhà cổ ở Lộc Yên đều là nhà đang có người ở. Nên xin phép chủ nhà trước khi vào sân. Làng cách Tam Kỳ vài chục cây số đường đồi.
Nguồn tham khảo
- Báo Văn Hóa, “Làng cổ Lộc Yên đón nhận Bằng di tích quốc gia”, 7/9/2019, https://baovanhoa.vn/van-hoa/lang-co-loc-yen-don-nhan-bang-di-tich-quoc-gia-42985.html, truy cập 11/10/2026.