Nghĩa trủng Gò Đồ nằm trên vùng đất làng Nghi An cũ, nay thuộc phường An Khê (trước 7/2025: quận Thanh Khê), thành phố Đà Nẵng [1]. Nơi đây hình thành từ đợt di dời một phần Nghĩa trủng Hòa Vang khi mở rộng sân bay Đà Nẵng [1][2]. Di tích là nơi yên nghỉ của các nghĩa sĩ, dân binh hy sinh trong giai đoạn đầu kháng chiến chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha và thời kỳ chống Pháp [1].
Nguồn gốc từ Nghĩa trủng Hòa Vang
Vùng đất Nghi An được ghi nhận hình thành từ đầu thế kỷ 17 [1]. Khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng đánh Đà Nẵng trong giai đoạn Đà Nẵng 1858 – 1860, khu vực này ghi dấu sự hy sinh của nhiều nghĩa sĩ, dân binh và người dân [1]. Trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều người con địa phương tiếp tục ngã xuống tại đây [1].
Năm 1864, thực hiện chủ trương của vua Tự Đức về việc quy tập hài cốt những người tử trận và các phần mộ vô chủ, triều đình cùng nhân dân địa phương xây dựng Nghĩa trủng Hòa Vang để chôn cất hàng ngàn hài cốt nghĩa sĩ và dân binh [1]. Về sau, khi sân bay Đà Nẵng được xây dựng và mở rộng, khu nghĩa trủng phải di dời về hai địa điểm [1]. Một phần nghĩa trủng được chuyển về khu vực Gò Đồ thuộc làng Nghi An, hình thành nên Nghĩa trủng Gò Đồ [1][2].
Theo ký ức của các bậc cao niên làng Nghi An, trong quá trình di chuyển, người dân đã tự đan quách bằng tre để cất bốc và quy tập khoảng 2.000 ngôi mộ về khu đất Gò Đồ [1][2].
Quy mô và các hạng mục kiến trúc
Khuôn viên Nghĩa trủng Gò Đồ có tổng diện tích 2.100 m² [1][2]. Trải qua chiến tranh và quá trình quân sự hóa khu vực, nhiều hạng mục tại đây từng bị hư hại [1]. Đến năm 2015, sau khi Bộ Quốc phòng bàn giao khu đất cho thành phố Đà Nẵng quản lý, chính quyền địa phương cùng cộng đồng cư dân làng Nghi An đã phục dựng lại di tích [1][2]. Việc cải táng khu mộ âm linh và xây dựng lại miếu thờ được thực hiện dựa trên các dấu tích mộ phần phát lộ trên thực địa [1].
Hiện nay khu di tích gồm ba hạng mục chính [1][2]: – Miếu thờ âm linh: Công trình trung tâm đặt ở vị trí giữa khu di tích, quay mặt về hướng nam [2]. Miếu được xây theo hình thức lộ thiên, hệ thống ban thờ bố trí dọc và đối xứng [2]. Đây là nơi thờ cúng các nghĩa sĩ tử trận và âm linh vô tự [1]. – Khu mộ âm linh: Gồm 10 ngôi mộ tập thể và 2 ngôi mộ cá nhân [2]. – Mộ liệt sĩ mang bia “Bộ đội bất diệt” [1][2].
Quản lý và xếp hạng di tích
Nghĩa trủng Gò Đồ hiện do UBND phường An Khê cùng Hội đồng Chư phái tộc làng Nghi An và nhân dân địa phương trông nom, thờ cúng thường xuyên [1][2]. Sáng ngày 10/7/2026, phường An Khê tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố dành cho công trình [1][2].
Tại buổi lễ, lãnh đạo UBND thành phố đề nghị địa phương sớm kiện toàn tổ chức quản lý di tích, phân công rõ trách nhiệm trông coi, bảo vệ, đồng thời phối hợp với các sở ngành chuyên môn để lập phương án bảo tồn lâu dài [1][2]. Chính quyền địa phương cũng được yêu cầu chỉnh trang cảnh quan, đường dẫn vào di tích, cắm biển giới thiệu để người dân thuận tiện đến dâng hương, tưởng niệm [2].
Tra cứu liên quan
- Chiến sự thời Nguyễn: Đà Nẵng 1858 – 1860, Thành Điện Hải
- Nghĩa trủng nghĩa sĩ: Nghĩa trủng Hòa Vang
- Địa bàn liên quan: phường An Khê, núi Phước Tường
Điều còn chưa rõ
- Thời điểm cụ thể của đợt bốc mộ, di dời từ Nghĩa trủng Hòa Vang về khu vực Gò Đồ khi mở rộng sân bay; các bài báo chỉ ghi khái quát theo trí nhớ nhân chứng [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh sách họ tên hoặc quê quán cụ thể của các nghĩa sĩ an táng trong 10 ngôi mộ tập thể và 2 ngôi mộ cá nhân; hai nguồn báo chưa cung cấp tư liệu chi tiết [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Hoàn cảnh hy sinh và đơn vị chiến đấu của phần mộ mang bia “Bộ đội bất diệt” [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Nhân Dân, “Đà Nẵng: Nghĩa trủng Gò Đồ nhận Bằng xếp hạng di tích cấp thành phố”, 10/7/2026, https://nhandan.vn/da-nang-nghia-trung-go-do-nhan-bang-xep-hang-di-tich-cap-thanh-pho-post974747.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Xếp hạng Nghĩa trủng Gò Đồ là di tích lịch sử cấp thành phố”, 10/7/2026, https://baodanang.vn/xep-hang-nghia-trung-go-do-la-di-tich-lich-su-cap-thanh-pho-3343774.html, truy cập 23/10/2026.