Ở Duy Xuyên, sắc phong không chỉ nằm trong đình, lăng, miếu. Những đạo sắc ban cho người có công còn được các nhà thờ tộc và gia đình gìn giữ, tạo nên một lớp tư liệu phân tán trong cộng đồng [1].
Sắc phong được lưu ở đâu?
Sắc phong là văn bản do hoàng đế ban cho thần linh hoặc người có công. Tại Duy Xuyên, phần lớn sắc phong được thờ và bảo quản ở đình, lăng, miếu. Sắc phong nhân vật thường được giữ tại nhà thờ tộc hoặc nhà riêng [1].
Để lần tìm dấu vết các sắc phong ở làng xã, bài báo dẫn hai tập tư liệu “Quảng Nam xã chí” và “Quảng Nam tỉnh tạp biên”. Hai công trình được Viện Viễn Đông bác cổ và Hội Văn hóa dân gian Đông Dương thực hiện trong nửa đầu thế kỷ 20; bản sao hiện được lưu tại Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An [1].
Những con số và khoảng trống trong tư liệu
Bài báo thống kê 700 đạo sắc ở Duy Xuyên, gồm 660 sắc phong thần và 40 sắc phong nhân vật. Mỹ Xuyên Đông được nêu là làng có nhiều sắc phong nhất. Quảng Đại là làng có ít nhất. Riêng Trà Nhiêu Đông chưa có số lượng khai báo trong tư liệu được dẫn, do làng mới lập xã hiệu năm Đồng Khánh thứ 3, tức 1888 [1].
Ở Mỹ Xuyên Đông, nguồn bài viết ghi nhận 32 đạo sắc. Trong đó, 26 đạo còn đọc rõ nội dung, còn sáu đạo hư hỏng, không nguyên vẹn [1]. Đây là ví dụ cụ thể về tình trạng tư liệu: một phần vẫn được lưu giữ, nhưng không phải văn bản nào cũng còn đủ để đọc.
Các sắc phong thần tại làng xã được bài báo xác định thuộc triều Nguyễn. Đạo sớm nhất có niên đại Minh Mạng thứ 5 (1824), đạo muộn nhất Khải Định thứ 9 (1924). Với sắc phong nhân vật, khoảng niên đại được nêu là Gia Long thứ 3 (1802) đến Bảo Đại thứ 7 (1932) [1].
Đọc lịch sử làng qua sắc phong
Sắc phong thần gắn với những đối tượng thờ tự như Bạch Mã Thái Giám, Thành Hoàng, Đại Càn Quốc gia Nam Hải tứ vị thánh nương, Nam Hải Cự tộc Ngọc Lân và Thiên Y A Na. Sắc phong nhân vật phần lớn dành cho quan lại văn võ dưới triều Nguyễn [1].
Theo bài báo, các văn bản này có thể cung cấp thông tin về tổ chức chính quyền triều Nguyễn, việc thực hành tín ngưỡng ở làng xã và hành trạng những người có đóng góp cho địa phương hoặc đất nước. Chúng cũng phản ánh truyền thống học hành, khoa bảng, quan trường và nghề nghiệp của làng xã, dòng họ [1].
Sắc phong còn là tư liệu để khảo sát kỹ thuật làm giấy, trang trí, văn phong và thư pháp thời Nguyễn [1]. Giá trị của chúng vì thế không chỉ nằm ở nội dung được ban, mà còn ở hình thức vật chất của từng văn bản.
Di sản Hán Nôm còn phân tán
Nhóm nghiên cứu được bài báo dẫn cho biết đã tiếp cận 19 địa điểm lưu giữ tư liệu Hán Nôm tại các xã Duy Vinh, Duy Trung, Duy Sơn, Duy Trinh và thị trấn Nam Phước cũ. Tại đó có 410 đầu mục thuộc 15 loại hình; trong số này, gần một nửa là sắc phong, thị, trát, bằng cấp, gia phả và phó ý. Tộc Đoàn ở Duy Trinh được ghi nhận có 91 đầu mục [1].
Các địa danh này nay thuộc địa bàn các xã Nam Phước, Duy Xuyên và Thu Bồn. Bài báo nhận định tư liệu Hán Nôm đang phân tán và xuống cấp, đồng thời đề xuất số hóa, phục hồi và bảo quản [1]. Muốn xác định mỗi điểm lưu giữ nằm ở xã mới nào cần đối chiếu địa chỉ cụ thể của địa điểm, điều bài báo không cung cấp.
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: tư liệu Hán Nôm trong các dòng họ xứ Quảng.
- Tra thêm: sắc phong thần ở Đà Nẵng.
- Địa bàn: xã Duy Xuyên, xã Nam Phước, xã Thu Bồn
- Tra cứu: bảng tra phường, xã Đà Nẵng, quận, huyện cũ nay thuộc phường, xã nào
- Di sản và địa bàn cũ: di tích thuộc xã nào
Điều còn chưa rõ
- Bài báo không nêu danh sách đầy đủ 700 đạo sắc, nơi lưu giữ từng văn bản hay phương pháp lập con số tổng [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cách xác định số lượng sắc ở từng làng, nhất là Trà Nhiêu Đông, cần đối chiếu trực tiếp với “Quảng Nam xã chí” và “Quảng Nam tỉnh tạp biên” [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Phân bố cụ thể của 19 địa điểm và 410 đầu mục trong các đơn vị xã mới cần kiểm tra theo địa chỉ từng điểm [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Quảng Nam (nay Báo và Phát thanh, Truyền hình Đà Nẵng), “Sắc phong ở Duy Xuyên”, 12/08/2024, https://baodanang.vn/sac-phong-o-duy-xuyen-3139387.html, truy cập 23/10/2026.
