Trong thung lũng Cò Bay dưới chân núi Kẽm, dòng nước từ đỉnh Giỏ Ô đổ xuống qua các nếp đá chồng lên nhau tạo thành Thác Trắng cao khoảng 50 m, rộng 20 m, nối với bãi đá Hầm Hô bên dưới [1]. Bài báo năm 2020 trên Báo Đà Nẵng ghi nhận bãi đá Hầm Hô mang dấu ấn văn hóa Champa và từng được nhắc đến với tên gọi “cánh đồng vàng” của người Chăm cổ [1].
Vị trí và đặc điểm tự nhiên
Theo Báo Đà Nẵng, danh thắng Thác Trắng – Hầm Hô nằm tại địa bàn thôn Bồng Miêu, thuộc xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh trước tháng 7/2025 (nay thuộc xã Phú Ninh) [1]. Thác nằm trong thung lũng Cò Bay, dưới chân núi Kẽm [1].
Thác Trắng có chiều cao khoảng 50 m và chiều rộng 20 m, nhận nguồn nước chảy quanh năm từ đỉnh Giỏ Ô đổ xuống qua các nếp đá xếp chồng lên nhau [1]. Phía dưới là bãi đá Hầm Hô được kiến tạo từ nhiều lớp đá xếp chồng; từ khu vực thác và bãi đá có thể nhìn bao quát thung lũng Cò Bay cùng dòng sông Bồng Miêu uốn lượn [1]. Bài báo năm 2020 cho biết bãi đá Hầm Hô được xem là di chỉ có dấu ấn văn hóa Champa, gắn với tên gọi “cánh đồng vàng” của người Chăm xưa [1].
Cảnh quan vùng lòng hồ Tam Lãnh
Thác Trắng – Hầm Hô nằm trong quần thể cảnh quan của xã Tam Lãnh cũ ven hồ Phú Ninh, cùng với mỏ vàng Bồng Miêu (khu mỏ khai thác từ thời Pháp thuộc), gành Gấu – hang Dơi, bến đò Bà Dinh (nơi ghi dấu các sự kiện trong hai cuộc kháng chiến) và khe Hố Sanh (trong bài báo còn ghi là hố Khe Sanh) có nước chảy quanh năm [2].
Khu vực tiếp giáp hồ Phú Ninh tại hai thôn Phước Bắc và An Mỹ (xã Tam Lãnh cũ) nằm cách trung tâm Tam Kỳ khoảng 25 km về phía tây nam, xung quanh bao bọc bởi các dãy núi đồi [3]. Theo chính quyền địa phương, khoảng từ tháng 2 đến tháng 9 âm lịch hằng năm, mực nước trong lòng hồ Phú Ninh rút dần, làm lộ ra những bãi bồi và đồng cỏ quanh co nối liền giữa hai xóm Ông Cúc Nhâm và Bà Dinh [2][3]. Trong các xóm nhỏ ven hồ có những rãnh nước chảy từ đỉnh núi xuống, xen giữa các chân ruộng bậc thang và những khu vườn trồng dừa, cam, bưởi, mít, thanh long, cau, lộc vừng [3].
Định hướng phát triển du lịch cộng đồng
Cư dân vùng Tam Lãnh sống chủ yếu bằng nghề nông [2]. Sau khi hoạt động khai thác khoáng sản tại mỏ vàng Bồng Miêu khép lại, năm 2023 UBND huyện Phú Ninh cũ đề ra phương án phát triển du lịch cộng đồng Tam Lãnh giai đoạn 2023 – 2025 với tổng kinh phí hơn 5,6 tỷ đồng, và đến năm 2024 ban hành kế hoạch thực hiện phương án hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tại xã [2][3]. Trong kế hoạch phát triển sản phẩm du lịch Quảng Nam đến năm 2030, xã Tam Lãnh cũ cũng được xếp vào nhóm khu vực có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng [2].
Theo nhận định của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam cũ, nhờ vị trí tiếp giáp lưu vực hồ Phú Ninh và hệ sinh thái động – thực vật tại chỗ, khu vực này có thể tổ chức các hoạt động ngoài trời như câu cá, chèo thuyền kayak, đi bộ, thám hiểm và cắm trại [3]. Đối với Thác Trắng – Hầm Hô, đại diện một doanh nghiệp du lịch ở phía nam Quảng Nam đề xuất kết nối tuyến đường sông với các điểm đến ở Tam Kỳ và lồng ghép hoạt động trải nghiệm đãi vàng gắn với các câu chuyện lịch sử tại địa phương [2].
Theo ông Nguyễn Văn Sự, Chủ tịch UBND xã Tam Lãnh cũ, địa phương đã phổ biến định hướng du lịch cộng đồng đến 56 hộ dân, tổ chức cho người dân đi học tập kinh nghiệm tại khu vực Hội An (nay có phường Hội An) và bước đầu hỗ trợ 9 hộ có vườn rộng trên 1.000 m² cải tạo cảnh quan [3]. Trong kế hoạch năm 2024, các hạng mục hạ tầng được triển khai gồm: cải tạo nhà sinh hoạt thôn Phước Lợi (không còn sử dụng) thành điểm đón tiếp, hướng dẫn khách; xây nhà vệ sinh công cộng ven hồ; sửa chữa và làm điểm tránh xe tuyến từ bến đò Bà Dinh đi nhà ông Trình; cải tạo nền, cấp phối tuyến đường từ nhà ông Lợi đi hố Khe Sanh; hỗ trợ kinh tế vườn cho 23 khu vườn rộng hơn 1.000 m²; vẽ tranh bích họa, trang bị ghe thúng đưa đón khách và lập điểm trưng bày sản phẩm OCOP [2][3].
Tra cứu liên quan
- Địa danh cùng khu vực: hồ Phú Ninh, mỏ vàng Bồng Miêu
- Hành chính: xã Phú Ninh, Tam Kỳ, bảng tra phường xã Đà Nẵng, quận, huyện cũ nay là những phường, xã nào
Điều còn chưa rõ
- Bài báo năm 2020 gọi bãi đá Hầm Hô là di chỉ mang dấu ấn văn hóa Champa với tên “cánh đồng vàng” của người Chăm cổ, nhưng chưa nêu cụ thể các hiện vật hay kết quả khảo cổ học tại đây [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Khoảng cách và lộ trình đường bộ cụ thể từ trung tâm xã Phú Ninh vào đến chân Thác Trắng – Hầm Hô ở thôn Bồng Miêu chưa được nêu trong các nguồn đã đọc [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Kết quả thực tế của các hạng mục hạ tầng du lịch cộng đồng giai đoạn 2023 – 2025 tại khu vực Tam Lãnh cũ sau thời điểm tháng 11/2024 chưa có số liệu cập nhật [2][3] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Hải Hoàng, “Thác Trắng Hầm Hô”, Báo Đà Nẵng, 29/3/2020, https://baodanang.vn/thac-trang-ham-ho-3078849.html, truy cập 23/10/2026.
- Quốc Tuấn, “Chờ đợi ‘làn gió mới’ Tam Lãnh”, Báo Đà Nẵng, 24/11/2024, https://baodanang.vn/cho-doi-lan-gio-moi-tam-lanh-3144753.html, truy cập 23/10/2026.
- Quốc Tuấn, “Hò hẹn cùng Tam Lãnh”, Báo Đà Nẵng, 11/10/2024, https://baodanang.vn/ho-hen-cung-tam-lanh-3142573.html, truy cập 23/10/2026.