Dưới chân phía nam đèo Hải Vân, kho xăng Liên Chiểu trong thời kỳ chiến tranh là nơi dự trữ nhiên liệu cho các phương tiện quân sự tại vùng 1 chiến thuật [1][2]. Hai bài viết trên Báo Quân đội nhân dân ghi lại hai cuộc tập kích bằng đặc công vào khu kho này: một trận đánh bộ xuất phát từ căn cứ Nam Yên tháng 8/1965 và một trận đặc công nước luồn qua đường cống thoát nước từ phía biển ngày 28/2/1969 [1][2].
Vị trí và hệ thống phòng thủ kho xăng
Theo lời kể của Đại tá Trần Kim Hùng trên chuyên trang Sự kiện và Nhân chứng của Báo Quân đội nhân dân, kho xăng Liên Chiểu nằm ở phía nam đèo Hải Vân, tại bình độ 25 – 30 m so với mặt nước biển [2]. Bài báo năm 2016 của Báo Quân đội nhân dân dẫn Lịch sử Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126 mô tả đây là kho xăng lớn nhất miền Trung lúc bấy giờ, cung cấp nhiên liệu cho các phương tiện chiến tranh của quân đối phương tại vùng 1 chiến thuật [1]. Trong lời kể của ông Trần Kim Hùng, Giám đốc tình báo CIA Uy-li-am Côn-bai từng đến thị sát nơi này và gọi kho xăng là “dạ dày” nuôi phương tiện chiến tranh của vùng 1 chiến thuật [2].
Về bố phòng phía biển, bài viết năm 2016 mô tả bên ngoài kho có tường xây chắn, phía ngoài tường là ta-luy thoai thoải căng 4 – 5 lớp rào dây thép gai, vách ta-luy có những khe xói mòn và cây cỏ mọc thưa [1]. Ban đêm, xung quanh khu kho có lính tuần tra thay ca tại các vọng gác, kết hợp súng bắn cầm canh, đèn pha chiếu quét và chó săn [1][2].
Trận đánh tháng 8/1965 của Tiểu đoàn Đặc công 89
Bài ghi chép lời kể của Đại tá Trần Kim Hùng cho biết trận đánh này do Đại đội 1 thuộc Tiểu đoàn Đặc công 89 thực hiện [2]. Trước ngày ra trận, tại khu căn cứ Nam Yên (trước 7/2025: xã Hòa Liên, huyện Hòa Vang; đơn vị hành chính mới [CẦN KIỂM CHỨNG]), 13 cán bộ, chiến sĩ làm lễ xuất quân và truy điệu sống trước sự chứng kiến của đại diện lãnh đạo Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Thành ủy và Thành đội Đà Nẵng [2]. Một tuần trước trận đánh, đơn vị vượt qua các lớp phòng thủ từ xa để đến điểm tập kết, giấu quân suốt 4 ngày đêm trong khu rừng non cách kho xăng khoảng 250 m để quan sát quy luật hoạt động của quân đối phương [2]. Theo ông Hùng, có lúc lực lượng thám báo, biệt kích đi lùng sục dừng chân ngay tại chỗ giấu quân cả tiếng đồng hồ nhưng không phát hiện [2].
Về mốc thời gian, bài báo ghi kế hoạch tiến công nhằm vào tối 3 rạng sáng 4/8/1965 để diệt đại đội bảo an và đốt kho xăng, song đoạn thuật lại diễn biến tiếp theo ghi thời điểm nổ súng là 0 giờ 5 phút ngày 5/8/1965 [2]. Từ lúc sẩm tối, mũi chủ yếu và các bộ phận đánh vòng ngoài bắt đầu áp sát mục tiêu; trong đêm tối, các chiến sĩ cài khúc củi mục có lân tinh lên lưng làm ám hiệu nhận biết nhau [2]. Đến 23 giờ 50 phút, các tổ đã áp sát lính gác, còn bộ phận hỏa lực B40, B41 lấy sẵn đường ngắm vào các hỏa điểm [2].
Đúng 24 giờ, chỉ huy Trần Kim Hùng ra hiệu cho mũi chủ yếu tiến vào áp bộc phá ở thành đáy của cả 9 bồn xăng [2]. Sau khi ông trườn một vòng kiểm tra các bồn và quay lại vị trí trung tâm lúc 0 giờ 5 phút, một lính gác phát hiện tiếng động và bắn về phía ông [2]. Ông Hùng nổ súng bắn hạ người lính này, đồng thời bắn pháo hiệu đỏ phát lệnh tấn công đồng loạt [2]. Khi 9 quả bộc phá phát nổ, lửa từ 9 bồn xăng chập lại, xăng tràn xuống vịnh Đà Nẵng khiến các tàu đang neo phải nhổ neo chạy [2]. Theo bài báo, trận đánh không làm chiến sĩ nào của đơn vị tấn công bị thương vong, nên chỉ huy bắn pháo hiệu xanh rút quân; khoảng một giờ sau, trực thăng, xe tăng, xe thiết giáp và xe cứu hỏa của đối phương kéo đến nhưng không dập được đám cháy [2]. Nguồn này ghi trận đánh đã thiêu cháy 20 triệu lít xăng, phá hủy 9 toa tàu, 6 ô tô chuyên dụng và làm hàng trăm binh sĩ, sĩ quan lực lượng Việt Nam Cộng hòa thiệt mạng, khiến Tư lệnh vùng 1 chiến thuật Hoàng Xuân Lãm suýt mất chức [2].
Trận tập kích từ phía biển ngày 28/2/1969 của Đội 170
Bài viết năm 2016 trên Báo Quân đội nhân dân ghi lại một trận đánh khác diễn ra ngày 28/2/1969, do Đội 170 thuộc lực lượng Đặc công nước (đơn vị sinh ra từ Đoàn Đặc công Hải quân 126) thực hiện [1]. Qua bàn bạc phương án, đơn vị nhận định quân đối phương chú trọng phòng thủ quanh khu kho khiến đặc công bộ khó tiếp cận từ phía trước, nên chọn cách dùng đặc công nước đột kích từ biển lên [1]. Ban chỉ huy Đội 170 liên hệ với Khu đội 1 Hòa Vang (xem thêm căn cứ Khu I Hòa Vang) và móc nối cơ sở tại làng Nam Ô để chuẩn bị nơi ăn ở, dẫn đường trinh sát và đón lực lượng sau trận đánh [1].
Từ hậu cứ, ông Huỳnh Tửu đưa tổ chiến đấu 4 người xuống Nam Ô và được du kích dẫn ra tập kết ở doi cát phía nam sông Thủy Tú [1]. Lúc 20 giờ trong đêm trinh sát, tổ vượt quãng đường biển khoảng 2 km theo đường chim bay để tiếp cận kho xăng [1]. Nhận thấy việc vượt rào từ mặt biển cũng rất khó khăn, tổ trinh sát dò tìm và phát hiện một miệng cống thoát nước lớn từ trên kho chảy xuống [1]. Ông Huỳnh Tửu cùng một tổ viên chui vào đường ống, vận động gần một giờ thì ra tới mương dẫn nước bên trong khu kho, quan sát mục tiêu rồi quay về Nam Ô lập sơ đồ tác chiến [1].
Trong trận đánh tối 28/2/1969, tổ chiến đấu 4 người do ông Huỳnh Tửu làm tổ trưởng mang theo 4 khối thuốc nổ C4, mỗi khối nặng 15 kg gắn kíp nổ hẹn giờ 30 phút, phân công mỗi người đánh 1 bồn xăng [1]. Tổ xuất phát từ cửa sông Thủy Tú lúc 19 giờ, tiếp cận bờ biển lúc 21 giờ và tiềm nhập vào kho [1]. Chờ lúc lính tuần tra ra vọng gác thay ca, ông Huỳnh Tửu lệnh cho các tổ viên đặt khối nổ vào chân bồn xăng, đồng loạt điểm hỏa rồi rút ra theo đường cũ [1]. Khoảng 30 phút sau, các khối nổ kích hoạt làm cháy khu kho; theo bài báo, trận này thiêu hủy 10 triệu lít xăng cùng nhiều máy móc chuyên dụng và xe cứu hỏa [1].
Tra cứu liên quan
- Địa danh và hành chính: đèo Hải Vân, phường Hải Vân, phường Liên Chiểu, bảng tra phường xã Đà Nẵng.
- Lịch sử và tên đất: căn cứ Khu I Hòa Vang, làng Nam Ô, tên gọi Liên Chiểu, tên gọi Hòa Vang.
Điều còn chưa rõ
- Trong bài viết năm 2006, phần mở kế hoạch ghi “tối ngày 3 rạng sáng ngày 4 tháng 8 năm 1965”, nhưng phần diễn biến nổ súng lại ghi “0 giờ 5 phút ngày 5 tháng 8 năm 1965” [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Số lượng bồn xăng bị đánh và lượng xăng cháy trong hai trận (9 bồn với 20 triệu lít năm 1965; 4 khối nổ đánh 4 bồn với 10 triệu lít năm 1969) mới chỉ ghi nhận theo hai bài báo, chưa đối chiếu với hồ sơ tổng kết chiến tranh của hai phía [1][2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Vị trí nền kho xăng Liên Chiểu và khu căn cứ Nam Yên (xã Hòa Liên cũ) hiện thuộc địa giới phường Hải Vân hay phường Liên Chiểu sau đợt sắp xếp ngày 1/7/2025 chưa được xác định cụ thể trong nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Quân đội nhân dân, “Phá kho xăng Liên Chiểu”, 12/6/2016, https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/nghe-thuat-quan-su-vn/pha-kho-xang-lien-chieu-480668, truy cập 23/10/2026.
- Báo Quân đội nhân dân, “Gặp người chỉ huy đánh kho xăng Liên Chiểu”, 16/8/2006, http://sknc.qdnd.vn/ky-niem-sau-sac/gap-nguoi-chi-huy-danh-kho-xang-lien-chieu-497164, truy cập 23/10/2026.
