Sáng 24/1/1968, Văn Cận đang hướng dẫn các học viên luyện tập tại thôn Tam Điện thì một loạt bom tọa độ từ máy bay Mỹ thả xuống. Ông hy sinh cùng các học viên [1]. Hài cốt của ông đến nay vẫn chưa tìm thấy – bom đạn và xe cày của địch đã san bằng nơi ông được chôn tại Điện Quang [1].
Nhạc sĩ của dân ca xứ Quảng
Văn Cận (tên thật Võ Văn Hòa) sinh năm 1928 tại Đà Nẵng [1]. Cha quê ở Gò Nổi – vùng đất nằm giữa sông Thu Bồn và sông Bà Rén, nổi tiếng với những biền dâu xanh ngát và những điệu dân ca [1]. Mọi người gọi ông là Văn Cận vì ông mang kính cận dày cộp, và ông dùng biệt danh này làm bút danh [1].
Ông tham gia cách mạng từ những năm 1950, vào Đoàn văn công Quảng Nam, đi khắp chiến trường phục vụ bộ đội và nhân dân [1]. Các sáng tác của Văn Cận bắt nguồn từ lời ăn tiếng nói mộc mạc, lẩy ra từ vốn dân ca, ca dao Quảng Nam [1]. Bài *Đánh giặc tăng gia* với lời lẽ mộc mạc theo cách đối đáp là một trong những sáng tác sớm nhất của ông [1].
Năm 1955, ông tập kết ra miền Bắc, để lại người vợ trẻ và con gái nhỏ ở Quảng Nam [1]. Nhạc sĩ Trần Hồng – bạn ông – kể: “Văn Cận luôn học hỏi, ghi chép công phu các điệu bài chòi, hát bội, hát sắc bùa, các điệu hò, điệu lý, các tích tuồng của các nghệ nhân lớn tuổi” [1].
Ca khúc “Giữ trọn tình quê”
Cuối năm 1957, tại một đêm sau biểu diễn ở tỉnh Vĩnh Phúc, Văn Cận cúi lom khom trong màn với chiếc đèn pin, viết những câu thơ mang dáng dấp dân ca: “Xin gửi về Nam tấm lòng vàng đá / Thủy chung này, nguyện giữ trọn tình quê” [1]. Mấy ngày sau, đứng bên dòng sông Thao, hướng về Nam, ông hát bài nổi tiếng nhất đời ông – Giữ trọn tình quê [1].
Năm 1960, Văn Cận được Bộ Văn hóa cho đi học âm nhạc ở nước ngoài; ông xin ở lại để về Nam nhưng lãnh đạo không đồng ý [1]. Sau 4 năm học ở Học viện Âm nhạc Bắc Kinh (Trung Quốc), ông trở về [1].
Hy sinh tại Gò Nổi
Năm 1966, Văn Cận nằn nì xin về Nam chiến đấu và được toại nguyện [1]. Ông được cử về công tác ở Hội Văn nghệ giải phóng Khu 5 – tổ chức mà ông là thành viên sáng lập ngày 9/10/1967 [1]. Sống trong rừng, chỉ ăn rau rừng, sắn khoai thay cơm, ông vẫn hăng hái tăng gia và sáng tác [1]. Với bút danh mới Tây Nam, ông viết ca khúc *Giành lấy chính quyền về tay nhân dân* và ca cảnh *Em bé Chơ Run* [1].
Tháng 1/1968, Văn Cận được Hội Văn nghệ giải phóng Khu 5 cử về Gò Nổi huấn luyện cho Đoàn văn công tỉnh Quảng Đà, chuẩn bị chương trình phục vụ Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân [1]. Ông hy sinh ngày 24/1/1968, cùng với các học viên, tại thôn Tam Điện, xã Điện Quang (nay thuộc xã Gò Nổi) [1].
Vợ ông – bà Trần Thị Xang – khi về tới Gò Nổi thăm chồng thì hay tin ông đã hy sinh [1]. Bà đau ốm, tinh thần suy nhược và mất năm 1980 tại TP Hồ Chí Minh, để lại một người con gái [1]. Ngày 18/6/1999, UBND thành phố Đà Nẵng tặng cho cô một ngôi nhà tình nghĩa [1].
Tra cứu liên quan
- Nơi hy sinh: xã Gò Nổi
- Bảng tra địa chỉ: bảng tra phường xã Đà Nẵng
- Nhân vật cùng thời: Nam Trân
Điều còn chưa rõ
- Quê quán chính xác của Văn Cận tại Đà Nẵng: nguồn chỉ ghi “sinh năm 1928 tại thành phố Đà Nẵng”, không rõ địa chỉ cụ thể [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh sách đầy đủ các tác phẩm của Văn Cận: nguồn chỉ nhắc một số ca khúc [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, Thanh Quế – Phan Hoàng Thi, “Nhạc sĩ Văn Cận nặng lòng với quê hương”, 1/10/2022, https://baodanang.vn/nhac-si-van-can-nang-long-voi-que-huong-3226953.html, truy cập 23/10/2026.