Yến sào Cù Lao Chàm là tổ chim yến làm trong các hang đá trên đảo Cù Lao Chàm. Tổ yến tập trung ở hòn Ông, hòn Lá, hòn Khô, hòn Tai, hòn Lao [2]. Người làng Thanh Châu (nay thuộc phường Hội An Đông) làm nghề khai thác yến từ thời chúa Nguyễn [1][2].
Nghề của làng Thanh Châu
Ở Đàng Trong, việc khai thác yến sào được giao riêng cho xã Thanh Châu [2]. Báo Văn Hóa cho biết nghề ra đời từ thế kỷ XVI dưới thời chúa Nguyễn [1]. Theo ghi chép của Lê Quý Đôn, người làng còn đi các nơi như Quy Nhơn, Khánh Hòa để mở rộng nghề [2]. Tổ yến sau khi nộp thuế cho nhà nước được bán ra, thành mặt hàng thương nhân Trung Hoa và Đông Nam Á tranh mua [2]. Hội An và Khánh Hòa hiện còn lưu 30 văn bản thời Nguyễn liên quan đến nghề này [2].
Đầu thời Nguyễn, họ Hồ và một số họ khác ở Thanh Châu được giao khai thác yến ở Cù Lao Chàm. Ông Hồ Văn Hòa làm Hộ trưởng, sau đến con là Hồ Văn Học. Hai cha con quản cả “Tam tỉnh yến hộ” gồm Quảng Nam, Bình Định, Khánh Hòa [3].
Theo báo Nhân Dân, trước đây yến sào được giao cho các công ty tư nhân đấu thầu; sau năm 1975, Nhà nước quản lý việc khai thác, và đây là nguồn thu ngân sách đáng kể của Hội An [3].
Miếu tổ nghề yến ở Bãi Hương
Năm 1848 (Tự Đức nguyên niên), ông Hồ Văn Hòa cùng một số chức dịch làng Thanh Châu xây miếu thờ tổ nghề [1]. Theo báo Nhân Dân, ông xây hai miếu: một ở Thanh Châu trong đất liền, một ở Cù Lao Chàm [3]. Miếu ở Bãi Hương dựng trên gò cát cách bờ biển khoảng 150 m, mặt nhìn ra biển [1]. Cổng tam quan đắp bốn chữ Hán “Yến Nghệ Tổ miếu” [1].
Giỗ tổ nghề
Lễ giỗ tổ diễn ra ngày 9 và 10 tháng 3 âm lịch, do Đội khai thác yến Hội An tổ chức [3]. Người nuôi chim yến nhà và người buôn yến ở nhiều nơi cũng về dâng lễ [3]. Sau phần lễ có các trò thể thao dân gian [3].
Tra cứu liên quan
Nhân vật: Hồ Văn Hòa, hộ trưởng Yến Hộ.
Đảo: Cù Lao Chàm, đi Cù Lao Chàm, hai xã đảo Tân Hiệp và Tam Hải. Sản vật khác: đặc sản Cù Lao Chàm, sản phẩm OCOP.
Điều còn chưa rõ
- Năm công nhận di sản phi vật thể quốc gia: một bài Báo Văn Hóa ghi năm 2016 [2], bài khác ghi đầu năm 2017 [1]. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Nghề có từ thế kỷ XVI [1] hay thế kỷ XVI-XVII [2]. Nhân Dân còn viết người Chăm đã khai thác yến trước thế kỷ 13 [3] nhưng không dẫn tư liệu. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Ngày cấp chỉ dẫn địa lý yến sào Cù Lao Chàm – Hội An: chưa tìm thấy văn bằng. [CẦN KIỂM CHỨNG]
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Khánh Chi, “Đến Cù Lao Chàm, khám phá di tích miếu tổ nghề yến hơn 170 năm tuổi”, Báo Văn Hóa, 13/7/2025, https://baovanhoa.vn/du-lich/den-cu-lao-cham-kham-pha-di-tich-mieu-to-nghe-yen-hon-170-nam-tuoi-151798.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Giữ nghề truyền thống khai thác yến sào Thanh Châu – Hội An”, 06/01/2024, https://baovanhoa.vn/doi-song/giu-nghe-truyen-thong-khai-thac-yen-sao-thanh-chau-hoi-an-4707.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Độc đáo lễ cúng tổ nghề yến tại Cù Lao Chàm”, 02/6/2023, https://nhandan.vn/doc-dao-le-cung-to-nghe-yen-tai-cu-lao-cham-post755736.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Thương hiệu tiêu Tiên Phước”, 30/7/2026, https://nhandan.vn/thuong-hieu-tieu-tien-phuoc-post978895.html, truy cập 19/10/2026.