Ở Hội An, cây cổ thụ đôi khi là một phần của di tích chứ không chỉ là bóng mát. Một bài nghiên cứu của Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An kể về các cây đa gắn với nhà lao, đình làng và những câu chuyện truyền khẩu trong phố [1].
Cây trong không gian di sản
Bài viết đặt cây xanh bên cạnh đình, chùa, miếu và nhà phố như một lớp cảnh quan lưu giữ ký ức cộng đồng. Các tán cây ở chùa Phước Lâm, Chúc Thánh, Viên Giác, Hải Tạng, đình Xuân Mỹ, lăng Ông Cẩm Nam và một số miếu được nhắc cùng không gian thờ tự [1]. Tư liệu không lập danh mục đầy đủ từng cây tại mỗi địa điểm, nên không thể suy ra đây là danh sách chính thức.
Cây Da Kèn
Cây Da Kèn nằm trên đường Trần Cao Vân, phường Hội An (trước 7/2025: thành phố Hội An). Bài viết ghi lại cách giải thích tên cây trong ký ức người cao tuổi: lính tập Pháp từng chọn gốc đa làm nơi tập thổi kèn trong nửa đầu thế kỷ 20 [1]. Nhà nghiên cứu Trương Đình Quang cũng được dẫn lại với câu chuyện đội lính tập thổi kèn tại đó [1]. Đây là nguồn gốc tên gọi được truyền kể, không phải kết luận dựa trên hồ sơ hành chính.
Cây đa và nhà lao Thông Đăng
Cách cây Da Kèn hơn 200 m về phía tây, cây đa ở miếu Ngũ Hành nhà lao Thông Đăng được mô tả là ôm trùm ngôi miếu cổ [1]. Bài báo gắn địa điểm này với trận đánh nhà lao đêm 30/4/1954, khi hơn 1.200 người bị giam được giải thoát [1]. Đây là một lớp ký ức lịch sử được kể qua cảnh quan cây và miếu, bên cạnh vai trò của cây trong đời sống tín ngưỡng.
Bia yểm thủy đạo
Cây đa phía sau đình Cẩm Phô bao bọc một am gạch có tấm bia được dân gian gọi là bia yểm thủy đạo. Bài nghiên cứu mô tả mặt bia khắc chòm sao, bùa chú và dòng chữ Hán; việc tấm bia do người Nhật dựng để trấn thủy được nêu như truyền thuyết [1]. Bài viết cũng dẫn tư liệu Quảng Nam xã chí do Viện Viễn Đông Bác cổ thực hiện giai đoạn 1941–1943 về tấm bia phía sau đình [1]. Cần phân biệt thông tin khảo cứu với lời giải thích dân gian về chức năng của bia.
Từ quyết định bảo vệ đến câu hỏi bảo tồn
Năm 2014, thành phố Hội An ban hành quyết định bảo vệ 46 cây cổ thụ thuộc nhiều loài. Cây Da Kèn và cây đa Bia yểm thủy đạo được lập bia giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa [1]. Bài viết năm 2026 đề xuất lập bản đồ số, gắn mã QR và xem xét hồ sơ công nhận cây di sản; đây là kiến nghị của tác giả, không phải việc đã hoàn thành [1].
Tra cứu liên quan
- Không gian phố cổ: Hội An, đình Hội An, nhà lao Thông Đăng
- Cây và làng: làng Tiên Châu, làng xã Tam Kỳ xưa
- Địa giới hiện nay: phường Hội An
Điều còn chưa rõ
- Số hiệu và toàn văn quyết định bảo vệ 46 cây năm 2014 không được bài nguồn dẫn; cần đối chiếu văn bản gốc [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tuổi chính xác và tình trạng hiện tại của từng cây được nêu chưa có trong bài nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Võ Hồng Việt, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, “Chuyện trăm năm dưới những tán đại thụ”, 05/10/2026, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/trao-doi-chuyen-nganh/chuyen-de-nghien-cuu-trao-doi/chuyen-tram-nam-duoi-nhung-tan-dai-thu-1380.html, truy cập 21/10/2026.