Đình Mỹ Xuyên Đông gắn với mộ tiền hiền Lê Quý Công, cây đa và Chợ Đình. Nguồn địa phương ghi đình dựng khoảng thời Chúa Tiên Nguyễn Hoàng, nhưng cũng đặt việc khai lập làng vào đầu thế kỷ XVI [1].
Đình, mộ tiền hiền và chợ làng
Đình thuộc thôn Xuyên Đông 1, nay là xã Nam Phước; trước tháng 7/2025 địa chỉ được ghi là thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam [1]. Trang thông tin địa phương cho biết di tích được chứng nhận là di tích lịch sử cấp thành phố theo Quyết định số 4451 ngày 30/12/2011 của UBND tỉnh Quảng Nam [1].
Theo nội dung giới thiệu, Lê Quý Công là người có công khai phá, lập làng Mỹ Xuyên. Nguồn kể ông được triều đình phong tước Chánh Đề Đốc, Hùng Long Hầu và được dân làng thờ phụng tại đình [1]. Sau khi ông qua đời, phần mộ được an táng tại làng. Các tộc họ dựng đình để thờ Thành hoàng và tiền hiền [1].
Vị trí trung tâm làng, cạnh mộ Lê Quý Công, là nơi dựng đình. Cây đa lớn phía trước tạo bóng mát; khu vực dần thành nơi tụ họp, buôn bán và hình thành Chợ Đình [1]. Đình, cây đa và chợ tạo thành quần thể văn hóa – lịch sử của làng [1]. Có thể tìm hiểu thêm về làng cổ Mỹ Xuyên.
Niên đại và những lớp ghi chép
Nguồn địa phương ghi theo lời các bậc cao niên rằng đình được dựng vào khoảng thời Chúa Tiên Nguyễn Hoàng, khoảng năm 1600-1613 [1]. Phần kể về Lê Quý Công lại nói ông hoạt động vào đầu thế kỷ XVI, thời Hậu Lê, rồi chọn Mỹ Xuyên để định cư, chiêu dân lập ấp [1]. Hai mốc này không trùng nhau, nên chưa thể từ nguồn này xác định một năm lập làng hay dựng đình duy nhất.
Nguồn mô tả Mỹ Xuyên ở phía nam hạ lưu sông Thu Bồn, giáp tuyến Thiên Lý Bắc – Nam và nằm giữa sông Thu Bồn, sông Bà Rén. Phù sa cùng giao thông thủy bộ thuận tiện được nêu như điều kiện hình thành làng [1].
Nguồn cũng dẫn *Đại Nam nhất thống chí*, cho biết lỵ sở huyện Duy Xuyên thời Minh Mạng từng đặt ở khu vực giáp Đông xã Mỹ Xuyên; trường học phủ Thăng Bình được nói là ở gần đó [1]. Trong các biến động chiến tranh, đình xưa và cây đa cổ thụ bị hư hại. Sau chiến tranh, người dân dựng lại đình trên nền cũ, trồng lại cây đa và trùng tu mộ Lê Quý Công [1].
Lễ tế và sắc phong
Lễ tế đình diễn ra hằng năm vào ngày 12 tháng 2 âm lịch [1]. Nguồn ghi các triều vua từ Minh Mạng đến Khải Định ban cho làng 30 đạo sắc phong, hiện vẫn được người dân lưu giữ [1].
Nguồn cho biết mộ Lê Quý Công được UBND tỉnh Quảng Nam công nhận là di tích cấp tỉnh, nhưng không nêu số quyết định hay thời điểm [1]. Xem thêm xã Nam Phước và sông Thu Bồn.
Tra cứu liên quan
Điều còn chưa rõ
- Nguồn nêu Lê Quý Công lập làng vào đầu thế kỷ XVI, nhưng kể đình được dựng khoảng năm 1600-1613. Hai mốc cần đối chiếu tư liệu khác [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cách ghi địa chỉ trong nguồn có chỗ nói thị trấn Nam Phước, chỗ khác ghi xã Nam Phước. Bài dùng xã Nam Phước hiện nay theo thông tin hành chính trên cùng trang; cần kiểm tra vị trí cụ thể trong thôn Xuyên Đông 1 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn không cung cấp bản chụp 30 sắc phong, nội dung từng sắc, hoặc số quyết định công nhận mộ Lê Quý Công [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trang thông tin điện tử xã Nam Phước, “Di tích đình Mỹ Xuyên Đông”, 23/12/2025, https://namphuoc.danang.gov.vn/chi-tiet-tin/group/130/nid/4450/di-tich-dinh-my-xuyen-dong, truy cập 23/10/2026.