Nằm bên bờ sông Thu Bồn thuộc thôn Mỹ Phước, xã Nam Phước (trước 7/2025: xã Duy Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam), làng dệt chiếu An Phước từng có lúc hơn 161 hộ cùng làm nghề chiếu cói [1]. Ngày 26/10/2004, làng được công nhận làng nghề truyền thống, nhưng đến tháng 10/2024 đã bị thu hồi bằng công nhận do chỉ còn 3 hộ người cao tuổi giữ khung dệt [1][2].
Tương truyền nguồn gốc và các loại chiếu An Phước
Theo Báo Thanh Niên, làng nghề dệt chiếu truyền thống An Phước được ghi nhận có tuổi đời hơn 500 năm [2]. Tương truyền, các bậc tiền nhân từ Thanh Hóa trên hành trình mở cõi về phương nam đã phát hiện vùng đất An Phước trù phú, từ đó trồng cây cói (người địa phương còn gọi là cây lát) làm nguyên liệu dệt nên những chiếc chiếu đầu tiên [1][2]. Cùng nằm bên hạ lưu sông Thu Bồn trên địa bàn xã Nam Phước hiện nay còn có làng chiếu Bàn Thạch.
Qua nhiều thế hệ, người dân làng An Phước dệt nhiều chủng loại chiếu như chiếu bông, chiếu bông lơi và chiếu xiêm, với hoa văn sắc sảo, màu sắc cân đối, hài hòa [2].
Để hoàn thành một tấm chiếu thủ công, người thợ phải cắt lát ngoài đồng đem về chẻ nhỏ và phơi khô trong nhiều ngày [1]. Sợi lát khô sau đó được đem nhuộm màu rồi mới đưa lên khung dệt [1].
Giai đoạn hơn 161 hộ làm nghề và danh hiệu năm 2004
Theo báo cáo của UBND xã Duy Phước cũ được Báo Tuổi Trẻ dẫn lại, trước năm 2004 làng nghề An Phước phát triển mạnh, thời điểm cao nhất có hơn 161 hộ dân tham gia làm nghề chiếu cói [1]. Ngày 26/10/2004, UBND tỉnh Quảng Nam cũ ban hành quyết định công nhận danh hiệu làng nghề truyền thống đối với làng nghề đan (dệt) chiếu An Phước [2].
Theo ông Lê Hai, Chủ tịch UBND xã Duy Phước cũ vào năm 2024, chính quyền địa phương từng đầu tư xây dựng nhà điều hành kiêm nhà trưng bày và vận động người dân đưa khung dệt đến làm việc mà không thu tiền nhằm kết hợp phát triển du lịch [1]. Địa phương cũng kêu gọi các hộ dệt chiếu bằng máy đến hoạt động chung với những hộ dệt thủ công để duy trì làng nghề [1].
Thu hồi bằng công nhận vào tháng 10/2024
Từ năm 2013, hoạt động của làng nghề đình trệ do hiệu quả kinh tế và lợi nhuận thấp [1]. Vùng nguyên liệu tại chỗ ngày càng thu hẹp vì người dân không còn trồng cói, thợ dệt phải mua nguyên liệu từ nơi khác khiến chi phí vận chuyển tăng cao [1]. Sản xuất thủ công quy mô nhỏ cũng khó liên kết tiêu thụ và khó cạnh tranh với các loại chiếu khác trên thị trường, trong khi nhà trưng bày của làng nghề bị bỏ hoang [1].
Vào tháng 10/2024, cả làng chỉ còn 3 hộ có lao động trên 60 tuổi duy trì nghề dệt chiếu ở quy mô nhỏ; lớp thợ già trước đây nhiều người đã qua đời, còn lao động trẻ chuyển sang làm việc tại các công ty, xí nghiệp, nhà hàng, khách sạn [1]. Gia đình bà Nguyễn Thị Phùng (66 tuổi vào năm 2024, có 45 năm làm nghề) là một trong 3 hộ còn giữ nghề: 3 người trong nhà cùng dệt mỗi ngày được 2 tấm chiếu, bán giá 70.000 đồng một tấm; sau khi trừ chi phí, mỗi người thu về khoảng 20.000 – 30.000 đồng một ngày [1].
Chiều tối 15/10/2024, ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cũ, cho biết đã ký quyết định thu hồi bằng công nhận làng nghề truyền thống đối với làng nghề dệt chiếu An Phước theo đề nghị của xã Duy Phước cũ và huyện Duy Xuyên cũ [1][2]. Lý do thu hồi là làng nghề không còn đáp ứng các tiêu chí tại Quyết định số 43/QĐ-UBND ngày 30/12/2022 của UBND tỉnh Quảng Nam cũ (quy định làng nghề truyền thống phải có tối thiểu 20% tổng số hộ trên địa bàn tham gia hoạt động ngành nghề nông thôn và sản xuất ổn định tối thiểu 2 năm liên tục) [1][2]. Theo lãnh đạo xã Duy Phước cũ, việc đề nghị rút bằng công nhận còn do xã không thể đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu nếu trên địa bàn có làng nghề được công nhận nhưng không hoạt động hiệu quả [1].
Tra cứu liên quan
- Làng nghề cùng địa bàn Duy Xuyên cũ: làng chiếu Bàn Thạch, làng lụa Mã Châu
- Làng chiếu và làng nghề ở Đà Nẵng: làng chiếu Cẩm Nê, làng nghề truyền thống Đà Nẵng
- Địa bàn và sông ngòi: xã Nam Phước, xã Duy Xuyên, sông Thu Bồn
Điều còn chưa rõ
- Số văn bản của quyết định công nhận ngày 26/10/2004 và ngày ký, số hiệu chính thức của quyết định thu hồi bằng công nhận vào tháng 10/2024 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Giữa hai nguồn báo chí và ngay trong cùng bài báo có sự khác biệt nhỏ khi dẫn số liệu và lý do chi tiết: trong bài Báo Tuổi Trẻ, mức thu nhập một ngày của thợ dệt vừa được ghi là 20.000 đồng (tít phụ), 20.000 – 30.000 đồng (lời Chủ tịch xã) và khoảng 30.000 đồng (lời bà Phùng) [1]; khi dẫn lý do theo Quyết định số 43/QĐ-UBND, Báo Thanh Niên ghi làng nghề “không còn tạo ra sản phẩm mang bản sắc văn hóa dân tộc, không còn nghệ nhân gắn với nghề” [2], trong khi Báo Tuổi Trẻ ghi nhận vẫn còn 3 hộ người trên 60 tuổi dệt chiếu gia truyền nhưng không đủ tỷ lệ 20% số hộ [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Mốc thời gian hình thành cụ thể của làng chiếu An Phước ngoài con số ước lệ “hơn 500 năm” theo tương truyền [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Lê Trung, “Làng nghề dệt chiếu An Phước bị thu hồi bằng công nhận vì lý do… buồn”, Báo Tuổi Trẻ, 16/10/2024, https://tuoitre.vn/lang-nghe-det-chieu-an-phuoc-bi-thu-hoi-bang-cong-nhan-vi-ly-do-buon-20241016164325056.htm, truy cập 23/10/2026.
- Mạnh Cường, “Vì sao Quảng Nam thu hồi bằng công nhận làng nghề dệt chiếu hơn 500 tuổi?”, Báo Thanh Niên, 15/10/2024, https://thanhnien.vn/vi-sao-quang-nam-thu-hoi-bang-cong-nhan-nghe-det-chieu-hon-500-tuoi-185241015191317805.htm, truy cập 23/10/2026.