Khu di tích An ninh vũ trang Quảng Đà tọa lạc tại thôn Bút Tưa, thuộc xã Sông Kôn, thành phố Đà Nẵng (trước 7/2025: thôn Bút Tưa, xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam) [1][2]. Đây là địa điểm ghi dấu nơi thành lập lực lượng An ninh vũ trang Quảng Nam – Đà Nẵng vào ngày 19/5/1961 [1][2]. Công trình do Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng từ tháng 5/2015 [1][2].
Bối cảnh thành lập năm 1961
Theo Báo Quân đội nhân dân, ngày 19/5/1961, Ban An ninh vũ trang tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng được thành lập theo quyết định của Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam – Đà Nẵng tại làng Bhlô Hiền thuộc huyện Hiên thời bấy giờ (về sau là thôn Bút Tưa, xã Sông Kôn, huyện Đông Giang cũ) [1]. Báo Đà Nẵng cho biết thêm, lực lượng lúc ban đầu có tên gọi là Tổ cận vệ [2].
Quân số ban đầu gồm 7 người, do ông Đinh Ngọc Cân phụ trách làm tổ trưởng [1][2]. Trong giai đoạn đầu, lực lượng hoạt động trong điều kiện gian khổ, thực hiện nhiệm vụ bám đất, bám dân để xây dựng cơ sở chính trị, đồng thời vận động và tổ chức quần chúng nhân dân tham gia đấu tranh [1]. Theo Báo Đà Nẵng năm 2015, lực lượng An ninh vũ trang Quảng Nam là tiền thân của Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam [2].
Xây dựng và khánh thành khu di tích
Công trình khu di tích được khởi công xây dựng từ tháng 3/2015 với tổng mức đầu tư 2,5 tỷ đồng do Đảng ủy – Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam thực hiện [1][2]. Lễ khánh thành và bàn giao đưa vào sử dụng diễn ra vào ngày 14/5/2015 tại thôn Bút Tưa [2].
Buổi lễ khánh thành năm 2015 có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam, đại diện lãnh đạo huyện Đông Giang cũ, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam và người dân địa phương [2]. Trong khuôn viên di tích có bia tưởng niệm để các đơn vị lực lượng vũ trang và nhân dân đến dâng hương, viếng thăm [2].
Theo Báo Quân đội nhân dân, khu di tích trở thành nơi giáo dục truyền thống của Bộ đội Biên phòng [1]. Ngày 10/5/2024, đoàn công tác phối hợp giữa Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam và Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng đã tổ chức hành quân về nguồn tại khu di tích, thực hiện dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ các cán bộ, chiến sĩ thời kỳ đầu [1].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn hành chính: xã Sông Kôn; tra cứu chuyển đổi đơn vị hành chính tại bài quận, huyện cũ thuộc phường, xã nào.
- Đời sống và văn hóa địa phương: địa bàn cư trú lâu đời của cộng đồng người Cơ Tu và điểm du lịch văn hóa vùng cao tại làng Bhơ Hôồng.
- Các căn cứ kháng chiến vùng miền núi: khu di tích Nước Oa, căn cứ Nước Là, căn cứ Phước Trà.
Điều còn chưa rõ
- Nguồn [1] gọi tên di tích là “Khu di tích lịch sử An ninh vũ trang Quảng Nam-Đà Nẵng”, trong khi nguồn [2] gọi là “Khu di tích lịch sử An ninh vũ trang Quảng Nam” [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh sách họ tên của 6 thành viên còn lại trong tổ 7 người do ông Đinh Ngọc Cân làm tổ trưởng chưa được hai bài báo ghi cụ thể [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Diện tích mặt bằng khuôn viên và các hạng mục kiến trúc chi tiết ngoài bia tưởng niệm chưa được công bố số liệu trong hai bài báo [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cấp xếp hạng di tích lịch sử (cấp tỉnh hoặc cấp quốc gia) của khu di tích chưa thấy đề cập trong hai nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Quân đội nhân dân, “Hành quân về nguồn thăm Khu di tích lịch sử An ninh vũ trang Quảng Nam-Đà Nẵng”, 10/5/2024, https://www.qdnd.vn/xa-hoi/tin-tuc/hanh-quan-ve-nguon-tham-khu-di-tich-lich-su-an-ninh-vu-trang-quang-nam-da-nang-776389, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Khánh thành Khu di tích lịch sử An ninh vũ trang Quảng Nam”, 15/5/2015, https://baodanang.vn/khanh-thanh-khu-di-tich-lich-su-an-ninh-vu-trang-quang-nam-3111269.html, truy cập 23/10/2026.