Lễ hội tịch điền Diệm Sơn diễn ra tại làng Diệm Sơn (trước 7/2025 thuộc xã Điện Tiến, thị xã Điện Bàn), nay thuộc địa phận phường Điện Bàn Bắc [1][2]. Đây là sinh hoạt văn hóa dân gian gắn liền với nông nghiệp lúa nước, được phục dựng từ năm 2012 và duy trì vào ngày đầu tháng 10 âm lịch hằng năm [1][2]. Trong hệ thống lịch lễ hội Đà Nẵng, ngày hội phản ánh tín ngưỡng nông nghiệp và lòng tri ân tiền nhân khai khẩn vùng đất [1][2].
Nguồn gốc và thời điểm tổ chức
Tại địa phương, lễ hội tịch điền còn được dân gian gọi là lễ cúng Thần Nông [1]. Theo ông Hoàng Liêm – Phó Trưởng ban Quản lý đình làng Diệm Sơn (phát biểu vào năm 2018), lễ tục này đã có từ lâu nhưng bị gián đoạn qua thời gian chiến tranh [1]. Đến năm 2012, chính quyền cùng nhân dân địa phương đã khôi phục lại hoạt động này và tổ chức định kỳ hằng năm [1].
Lễ hội được ấn định vào ngày mùng 1 tháng 10 âm lịch [1][2]. Ông Hoàng Liêm giải thích lý do chọn mốc thời gian này là do trước kia người xưa thường xuống giống vụ lúa ba trăng vào ngày đầu tháng 10 âm lịch [1]. Dân làng tổ chức ngày lễ đúng thời điểm nhằm tưởng nhớ vị tiền hiền đã có công khai phá, tạo lập làng Diệm Sơn, đồng thời dâng hương cầu xin trời đất cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc [1][2].
Nghi thức lễ và các hoạt động hội
Cấu trúc lễ hội gồm hai phần chính: phần lễ và phần hội [1]. Phần lễ gồm việc cúng Thần Nông và tưởng nhớ vị tiền hiền khai làng [1][2]. Tiếp sau lễ cúng là nghi thức xuống giống trên ruộng lúa, mang ý nghĩa tượng trưng cho sự khởi đầu mùa vụ canh tác nông nghiệp mới của cư dân [1].
Phần hội diễn ra sôi nổi ngay sau phần nghi lễ tôn nghiêm [1]. Trong ngày hội năm 2018, ban tổ chức đã bố trí nhiều cuộc thi dân gian và hoạt động thể thao lôi cuốn đông đảo người dân trong làng tham gia [1]. Các nội dung thi đấu bao gồm thi bịt mắt bắt vịt, thi đánh cờ tướng, giao lưu bóng chuyền và hội thi gói, nấu bánh chưng, bánh tét truyền thống [1].
Định hướng bảo tồn tại địa phương
Bài báo tháng 9/2018 xếp lễ hội tịch điền Diệm Sơn vào hơn 10 lễ hội truyền thống và hiện đại của thị xã Điện Bàn khi ấy, cùng với lễ hội cầu ngư ở Điện Dương, lễ hội Thanh minh ở Điện Quang (vùng Gò Nổi) và ngày hội dinh trấn Thanh Chiêm ở Điện Phương [2]. Vào năm 2018, UBND thị xã đã xây dựng đề án bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội đến năm 2020 định hướng năm 2025 với mức kinh phí dự kiến hơn 1,7 tỷ đồng để hỗ trợ thực hành, phục dựng và quảng bá lễ hội [2].
Vào tháng 9/2018, bà Lương Thị Mỹ Linh (Phó Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin thị xã Điện Bàn) nhấn mạnh việc tổ chức các lễ hội cần giữ gìn tính quy củ, bảo tồn nét văn hóa truyền thống gắn với các trò diễn như hô hát bài chòi, diễn xướng bả trạo hay trò chơi dân gian [2]. Cùng thời điểm, ông Nguyễn Xuân Hà (Phó Chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn) cho biết địa phương chủ trương duy trì kinh phí hỗ trợ một phần bên cạnh xã hội hóa từ đóng góp của nhân dân, qua đó giữ gìn lễ hội tránh mai một và từng bước kết nối phát triển du lịch [2].
Tra cứu liên quan
- Tra cứu thời điểm: lịch lễ hội Đà Nẵng
- Địa bàn hành chính: phường Điện Bàn Bắc, quận huyện cũ
- Không gian văn hóa liên quan: di tích dinh trấn Thanh Chiêm, vùng đất Gò Nổi
- Diễn xướng dân gian xứ Quảng: nghệ thuật bài chòi, lễ hội cầu ngư
Điều còn chưa rõ
- Năm chính thức khởi lập lễ cúng Thần Nông tại đình làng Diệm Sơn trước khi bị gián đoạn trong chiến tranh không được ghi chép niên đại trong các nguồn [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh xưng và hành trạng cụ thể của vị tiền hiền khai sáng làng Diệm Sơn chưa được bài báo nêu chi tiết [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Kết quả thực hiện đề án bảo tồn giai đoạn 2020 – 2025 của địa phương chưa có số liệu tổng kết trong các nguồn khảo sát [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Nông dân vui lễ hội tịch điền”, 08/11/2018, https://baodanang.vn/nong-dan-vui-le-hoi-tich-dien-3027850.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Điện Bàn bảo tồn lễ hội văn hóa”, 18/09/2018, https://baodanang.vn/dien-ban-bao-ton-le-hoi-van-hoa-3027891.html, truy cập 23/10/2026.