Sông Hàn không có nguồn riêng: nó sinh ra ở ngã ba sông Cái, nơi sông Cẩm Lệ gặp sông Vĩnh Điện [1][2]. Trong hai dòng mẹ ấy, sông Vĩnh Điện là dòng đến từ phía nam, nối từ sông Thu Bồn, con sông của Hội An [2]. Nó là sợi dây nối hai hệ sông lớn của xứ Quảng.
Từ Thu Bồn tới sông Hàn
Sông Vĩnh Điện nối từ sông Thu Bồn ra Đà Nẵng, chảy theo hướng nam – bắc; phần trên đất Đà Nẵng cũ dài khoảng 12 km, rộng khoảng 200 m [2]. Tới ngã ba sông Cái, nó nhập với sông Cẩm Lệ thành sông Hàn [2].
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, trước kia sông Vĩnh Điện chỉ là một dòng chảy nhỏ; thời Nguyễn cho đào rộng và chỉnh dòng để phục vụ nông nghiệp và giao thương [2]. Nói cách khác, con sông nối hai hệ sông này có một phần là công trình của con người.
Ngã ba sông Cái cũng là điểm đầu của sông Cổ Cò.
Năm 1858
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha đánh Đà Nẵng, triều Nguyễn đã huy động dân phủ Điện Bàn đổ đất đá vào sọt tre rồi lấp bớt sông Vĩnh Điện, để hạ mực nước sông Hàn, không cho tàu chiến lớn vào sâu [2]. Bài báo không dẫn tư liệu gốc. Xem 1858–1860.
Tên sông
Sông mang tên Vĩnh Điện vì chảy qua vùng đất Vĩnh Điện của Quảng Nam. Đoạn từ cầu Tứ Câu xuống hạ lưu có khi được dân địa phương gọi là sông Tứ Câu; tên phổ biến nhất của đoạn cuối là sông Cái [2].
Điều còn chưa rõ
- Tổng chiều dài của sông và điểm nó rời sông Thu Bồn: nguồn đã mở chỉ có số đo đoạn trên đất Đà Nẵng cũ.
- Chuyện lấp sông năm 1858 cần tư liệu gốc như *Đại Nam thực lục*.
Nguồn tham khảo
- Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Kim Hồng, “Đánh giá điểm tài nguyên du lịch theo định hướng khai thác du lịch đường sông trên sông Hàn, Cổ Cò và Cẩm Lệ ở thành phố Đà Nẵng”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, tập 16, số 5, 2019, tr. 108–120, https://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/download/2504/2465/2742, truy cập 11/10/2026.
- Báo Pháp luật Việt Nam, “Sóng nước Đà giang – Kỳ 1: Muôn dặm sông Hàn”, 27/2/2010, https://baophapluat.vn/song-nuoc-da-giang-ky-1-muon-dam-song-han-post86235.html, truy cập 11/10/2026.