Con sông làm nên hình dáng của Đà Nẵng chỉ dài 9,4 km [1]. Nó không có thượng nguồn riêng: sông Hàn bắt đầu ở chỗ hai con sông khác gặp nhau, chảy qua giữa thành phố rồi ra biển.
Trên quãng ngắn ấy có cảng, có chợ, có thành lũy, và tính đến khi cầu Rồng làm xong thì có sáu cây cầu [2].
Một con sông không có thượng nguồn
Sông Hàn là đoạn cuối của hệ thống sông Vu Gia [1]. Nó bắt đầu từ ngã ba sông Cái, nơi sông Cẩm Lệ và sông Vĩnh Điện nhập lại, rồi chảy theo hướng nam – bắc ra vịnh Đà Nẵng [1][2].
Hai con sông mẹ đến từ hai phía. Sông Cẩm Lệ hình thành từ hợp lưu của sông Yên và sông Túy Loan [1]. Sông Vĩnh Điện tách ra từ sông Thu Bồn, con sông của Hội An, rồi chảy ra bắc [2].
Cũng từ ngã ba ấy, một nhánh nhỏ rẽ về phía nam: sông Cổ Cò, con sông chảy dưới chân Ngũ Hành Sơn [1].
Những con số không khớp
Một nghiên cứu năm 2019 dẫn số liệu của UBND thành phố: sông dài 9,4 km, lòng sông rộng 300–700 m, sâu trung bình 4,5–5,5 m [1]. Một bài báo năm 2010 lại ghi sông dài khoảng 7,2 km, rộng 900–1.200 m, sâu trung bình 4–5 m [2].
Chênh lệch về chiều dài có thể do chọn điểm đầu và điểm cuối khác nhau. Bài này dùng số của thành phố vì có nguồn gốc rõ hơn.
Con sông của tàu buôn và tàu chiến
Trong nhiều thế kỷ, tàu thuyền nước ngoài đã vào sông Hàn buôn bán [2]. Cảng sông ngày nay tiếp nhận được tàu 3.000–4.000 tấn [2].
Sông Hàn cũng là đường tiến của liên quân Pháp – Tây Ban Nha năm 1858. Họ chiếm được các đồn ở cửa sông, trong đó có thành Điện Hải, nhưng theo một nhà nghiên cứu được Việt Nam News dẫn lời, bước tiến của họ chỉ dừng ở khoảng hai dặm ngược dòng [4].
Báo Pháp Luật Việt Nam kể thêm rằng triều Nguyễn khi ấy đã cho lấp bớt sông Vĩnh Điện để hạ mực nước sông Hàn, không cho tàu chiến lớn vào sâu [2]. Bài báo không dẫn tư liệu cho chi tiết này.
Sáu cây cầu
Tính từ biển vào, năm 2010 sông Hàn có năm cây cầu: Thuận Phước, Sông Hàn, Nguyễn Văn Trỗi, Trần Thị Lý và Tuyên Sơn [2]. Cây cầu thứ sáu, cầu Rồng, khánh thành ngày 29/3/2013 [3].
Cầu Nguyễn Văn Trỗi có từ năm 1965 [3]. Cây khác thường nhất là cầu Sông Hàn, cây cầu quay.
Điều còn chưa rõ
Vì sao sông tên là Hàn? Các nguồn chúng tôi đọc được chỉ ghi tên chữ là Hàn giang và tên thời Pháp thuộc là sông Đà Nẵng [2], không giải thích chữ “Hàn”. Trên mạng có vài cách giải thích dân gian, nhưng chưa cách nào có tư liệu đi kèm, nên bài này để ngỏ.
Ít người biết
- Đà Nẵng trước khi mở rộng có hơn 23 con sông mang tên, thuộc hai hệ thống là sông Hàn và sông Cu Đê, đều đổ ra vịnh Đà Nẵng [2].
- Du thuyền ngắm cảnh trên sông Hàn được khai thác từ năm 2009 [1].
- Thành Điện Hải chỉ cách bờ sông khoảng 200 m [1].
Đến tận nơi
Cách dễ nhất để thấy sông Hàn là đi dọc bờ sông vào buổi tối, khi các cây cầu lên đèn. Lịch cầu Rồng phun lửa và lịch cầu Sông Hàn quay có trong hai bài riêng.
Về địa giới hai bờ sông sau khi bỏ cấp quận, xem Đà Nẵng sau sáp nhập.
Nguồn tham khảo
- Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Kim Hồng, “Đánh giá điểm tài nguyên du lịch theo định hướng khai thác du lịch đường sông trên sông Hàn, Cổ Cò và Cẩm Lệ ở thành phố Đà Nẵng”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, tập 16, số 5, 2019, tr. 108–120, https://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/download/2504/2465/2742, truy cập 10/10/2026.
- Pháp Luật Việt Nam, “Sóng nước Đà giang – Kỳ 1: Muôn dặm sông Hàn”, 27/2/2010, https://baophapluat.vn/song-nuoc-da-giang-ky-1-muon-dam-song-han-post86235.html, truy cập 10/10/2026.
- VnExpress, “Những cây cầu độc đáo ở Đà Nẵng”, 12/4/2013, https://vnexpress.net/nhung-cay-cau-doc-dao-o-da-nang-2655809.html, truy cập 10/10/2026.
- Việt Nam News, “1858-60 fight: a history of the country’s defence in retrospect”, 24/3/2019, https://vietnamnews.vn/sunday/features/465014/1858-60-fight-a-history-of-the-country-s-defence-in-retrospect.html, truy cập 10/10/2026.
