Đập An Trạch là công trình thủy lợi thuộc hệ thống thủy lợi liên tỉnh nằm trên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn [4]. Đập dâng này được xây dựng trên sông Yên thuộc địa bàn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng (trước 7/2025) theo ghi nhận của Tạp chí điện tử Nhà đầu tư [5]. Công trình cùng hệ thống trạm bơm phòng mặn An Trạch đóng vai trò trọng yếu trong việc ngăn mặn, giữ ngọt, tưới tiêu nông nghiệp và cấp nước thô sinh hoạt cho các nhà máy nước của thành phố Đà Nẵng [1][2][4][5].
Quy mô trong hệ thống thủy lợi liên tỉnh
Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường, An Trạch là hệ thống thủy lợi liên tỉnh thuộc lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn [4]. Hệ thống này bao gồm bốn đập dâng chính: đập dâng An Trạch trên sông Yên, đập dâng Bàu Nít trên sông Bàu Sấu, đập dâng Hà Thanh trên sông Quá Giáng và đập dâng Thanh Quýt trên sông La Thọ [4]. Bên cạnh các đập dâng, hệ thống còn vận hành 10 trạm bơm điện phục vụ tưới tiêu cho 9.700 ha đất sản xuất nông nghiệp của hai địa phương Quảng Nam và Đà Nẵng (trước 7/2025), đồng thời bảo đảm nguồn cấp nước sinh hoạt với lưu lượng 350.000 m3/ngày đêm [4].
Vào tháng 3/2022, Viện Khoa học Thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên đã thực hiện quan trắc chất lượng nước trên hệ thống Vu Gia – Thu Bồn tại 10 điểm đo với 13 chỉ tiêu phân tích [4]. Kết quả ghi nhận tại thời điểm quan trắc, nguồn nước tại các vị trí trên hệ thống thủy lợi An Trạch đều không bị nhiễm mặn, các chỉ tiêu kỹ thuật đều nằm trong giới hạn cho phép phục vụ cấp nước tưới cho cây lúa vụ đông xuân [4].
Vai trò phòng mặn và cấp nước sinh hoạt cho Đà Nẵng
Đập An Trạch và trạm bơm phòng mặn An Trạch là điểm tựa nguồn nước ngọt quan trọng đối với các đô thị vùng hạ du mỗi khi xảy ra hiện tượng nhiễm mặn nguồn nước tại hạ lưu [1][2][5]. Từ cuối năm 2012, sông Cầu Đỏ bị nhiễm mặn kéo dài, khiến Nhà máy nước Cầu Đỏ phải liên tục khai thác nguồn nước thô từ đập dâng An Trạch để phục vụ sản xuất [1]. Theo ông Huỳnh Vạn Thắng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đà Nẵng lúc bấy giờ, đợt hạn đầu năm 2013 được ghi nhận là khô hạn nhất trong 30 năm, khi mực nước tại trạm thủy văn Ái Nghĩa ngày 18/3/2013 chỉ đạt 2,21 m [1].
Đến tháng 9/2018, độ mặn tại cửa thu nước Nhà máy nước Cầu Đỏ dao động từ 260 đến 2.019 mg/l, Công ty Cổ phần Cấp nước Đà Nẵng (Dawaco) phải bơm nước thô từ trạm bơm phòng mặn An Trạch [2]. Theo thiết kế vận hành, khi mực nước tại trạm bơm An Trạch hạ thấp hơn 2 m thì công suất cấp nước suy giảm, và nếu mực nước xuống tới cao trình +1,4 m thì trạm bơm này phải dừng hoạt động [2]. Vào thời điểm đó, có những ngày mực nước quan trắc tại trạm chỉ còn 0,8 m, khiến trạm bơm An Trạch cùng các nhà máy nước Cầu Đỏ và Sân Bay phải ngưng hoạt động [2]. Khảo sát thực địa ngày 10/9/2018 của Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đà Nẵng ghi nhận mực nước tại đập dâng An Trạch ở mức khoảng +1,6 m, từ đó chính quyền thành phố đề nghị các hồ thủy điện thượng nguồn duy trì dòng chảy để giữ mực nước đập tối thiểu đạt +1,4 m [2].
Để ổn định lượng nước chảy về sông Yên và đập An Trạch, vào tháng 3/2019, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam đã thống nhất với Đà Nẵng phương án đắp đập tạm nâng cao trình đỉnh đập trên sông Quảng Huế (thuộc địa bàn xã Đại Cường và Đại An, huyện Đại Lộc, trước 7/2025) lên mức +3,2 m [3]. Dawaco thi công đập tạm từ ngày 3/3 đến 15/3/2019, dự kiến dùng khoảng 3.700 bao cát; đập có nhiệm vụ hạn chế nước sông Vu Gia chuyển sang sông Thu Bồn trong mùa cạn và tự phá vỡ trong mùa lũ [3]. Theo Dawaco, khi nâng đỉnh đập và các thủy điện xả nước, mực nước ở đập An Trạch sẽ ổn định hơn, độ mặn ở sông Cầu Đỏ giảm [3].
Tuy nhiên, áp lực xâm nhập mặn tiếp tục tái diễn nghiêm trọng vào đầu năm 2024 [5]. Theo ghi nhận từ ngày 24 đến 26/2/2024, độ mặn tại cửa lấy nước Cầu Đỏ lên tới 2.378 mg/l (vượt 7 lần quy chuẩn), trong khi mực nước thượng lưu đập An Trạch hạ từ dưới 2 m xuống mức thấp nhất 1,26 m vào sáng 26/2/2024 do các nhà máy thủy điện thượng nguồn xả nước quá ít [5]. Tình trạng này khiến Dawaco phải ngừng vận hành trạm bơm phòng mặn An Trạch cũ (vốn phải dừng khi mực nước dưới cao trình +1,6 m) và chỉ còn chạy trạm bơm phòng mặn An Trạch mới có công suất 210.000 m3/ngày [5]. Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng đề nghị Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường) chỉ đạo các đơn vị khai thác hồ chứa xả nước về hạ du [5].
Tra thêm: sông Yên.
Tra cứu liên quan
- Lưu vực sông: sông Vu Gia, sông Quảng Huế
- Công trình cấp nước và phòng mặn: Nhà máy nước Cầu Đỏ, nhiễm mặn nguồn nước
- Địa danh liên quan: cầu Giao Thủy và cầu Ái Nghĩa
Điều còn chưa rõ
- Vị trí địa giới hành chính chi tiết của đập An Trạch: Tạp chí điện tử Nhà đầu tư ghi công trình nằm trên sông Yên, thuộc huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng (trước 7/2025) [5], tuy nhiên tên xã cụ thể của đập chưa được các bài báo nguồn nêu rõ [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Ngưỡng mực nước dừng vận hành của trạm bơm phòng mặn An Trạch cũ: Báo Pháp Luật TP.HCM năm 2018 ghi trạm bơm ngưng hoạt động khi mực nước thấp đến cao trình +1,4 m [2], trong khi Tạp chí điện tử Nhà đầu tư năm 2024 nêu thông tin Dawaco dừng trạm bơm cũ khi mực nước dưới cao trình +1,6 m [5] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thời điểm khởi công và hoàn thành xây dựng ban đầu của cụm đập dâng An Trạch chưa được đề cập cụ thể trong các tài liệu nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Tiền Phong, “Chưa mùa khô, đã khát vì thủy điện”, 28/03/2013, https://tienphong.vn/xa-hoi/619761/Chua-mua-kho-da-khat-vi-thuy-dien-tpp.html, truy cập 31/10/2026.
- Báo Pháp Luật TP.HCM, “Đà Nẵng sẽ ‘cầu cứu’ Bộ TN&MT để thủy điện xả nước”, 12/09/2018, https://tuoitre.vn/plo/da-nang-se-cau-cuu-bo-tnmt-de-thuy-dien-xa-nuoc-109496483.htm, truy cập 31/10/2026.
- Báo Văn hóa, “Đắp đập ở Quảng Nam đưa nước về Đà Nẵng đẩy mặn”, 18/03/2019, https://baovanhoa.vn/dap-dap-o-quang-nam-dua-nuoc-ve-da-nang-day-man-66716.html, truy cập 31/10/2026.
- Báo Nông nghiệp và Môi trường, “Nước trên hệ thống thủy lợi An Trạch đạt chất lượng tốt”, 04/03/2022, https://nongnghiepmoitruong.vn/nuoc-tren-he-thong-thuy-loi-an-trach-dat-chat-luong-tot-d317100.html, truy cập 31/10/2026.
- Tạp chí điện tử Nhà đầu tư, “Đà Nẵng lo thiếu nước sinh hoạt vì xâm nhập mặn”, 27/02/2024, https://nhadautu.vn/da-nang-lo-thieu-nuoc-sinh-hoat-vi-xam-nhap-man-d84012.html, truy cập 31/10/2026.
