Khu căn cứ Phước Trà nằm ở xã Sông Trà cũ, trước 7/2025 thuộc huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam; nay đất này thuộc xã Phước Trà của Đà Nẵng. Giữa năm 1973, toàn bộ bộ máy Khu ủy, Quân khu 5 và các ban, ngành của Khu được lệnh dời về đây [2]. Theo Trưởng ban liên lạc Văn phòng Khu ủy Khu 5, đây là căn cứ cuối cùng và cũng là nơi đóng quân lâu nhất của cơ quan đầu não Khu 5 [2].
Vì sao về Phước Trà
Trước đó, cơ quan Khu ủy Khu V đã đóng ở nhiều nơi trên miền núi tây Quảng Nam: căn cứ Nước Là giai đoạn 1959–1964, rồi Nước Oa ở Trà My. Theo lời kể của ông Khuông Văn Bông, Trưởng ban liên lạc Văn phòng Khu ủy Khu 5, giữa năm 1973 các cơ quan Khu được lệnh dời ra căn cứ Phước Trà, khi ấy thuộc huyện Phước Sơn, để dựng nhà cửa, lán trại hậu cần [2]. Bài báo không nói rõ lý do chọn chỗ này.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam phát biểu năm 2019, trong những năm kháng chiến Hiệp Đức là căn cứ địa chiến lược của tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng và là nơi đóng chân của nhiều cơ quan Trung ương và của tỉnh [2].
Những gì diễn ra ở đây
| Mốc | Sự kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Giữa năm 1973 | Khu ủy, Quân khu 5 và các ban, ngành Khu dời về căn cứ Phước Trà | [2] |
| Tháng 12/1973 | Đại hội Đảng bộ Khu 5 lần thứ III; bầu Ban Chấp hành 38 người, Võ Chí Công làm Bí thư Khu ủy; Nguyễn Phụng Minh (Nguyễn An) làm Chánh Văn phòng Khu ủy | [2] |
| 1975 | Nơi xuất phát chiến dịch tấn công Ban Mê Thuột, giải phóng Tây Nguyên; từ đây cơ quan Khu ủy xuống tiếp quản Hội An và Đà Nẵng | [2] |
Câu “nơi xuất phát chiến dịch” lấy nguyên ý từ lời kể của ban liên lạc Văn phòng Khu ủy in trên báo Đại Đoàn Kết [2]; chúng tôi chưa đối chiếu với tài liệu quân sử.
Bia lưu niệm năm 2019
Ngày 26/4/2018, Chủ tịch nước ký Quyết định 623/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Văn phòng Khu ủy Khu V [1]. Sau đó, Ban liên lạc Văn phòng đề nghị dựng bia tại căn cứ, với lý do Văn phòng là cơ quan phục vụ Khu ủy mà chưa có dấu tích gì để lại [2].
Bia lưu niệm Văn phòng Khu ủy Khu V do Cục Quản trị T26 (Văn phòng Trung ương Đảng) làm chủ đầu tư, tổng mức hơn 801 triệu đồng, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng ý cho xây tại xã Sông Trà [1]. Lễ khánh thành diễn ra sáng 25/4/2019 [1][2]. Cùng buổi lễ, Quyết định của Thủ tướng công nhận hai xã Phước Trà và Sông Trà là xã “An toàn khu” được công bố [1].
Một phần của hệ thống di tích Khu ủy V
Năm 2021, tỉnh Quảng Nam cũ đề xuất lập đề án trùng tu, quản lý tổng thể di tích Khu ủy V gồm ba nơi: Nước Là, Sông Trà và Nước Oa [3]. Nếu đi theo thứ tự thời gian, ba nơi ấy là ba chặng của cùng một cơ quan: Nước Là (1959–1964), Nước Oa, rồi Sông Trà (1973–1975).
Tra cứu liên quan
- Bí thư Khu ủy bầu năm 1973: Võ Chí Công
Ba xã Sông Trà, Phước Gia và Phước Trà cũ nay hợp thành xã Phước Trà. Phần còn lại của huyện Hiệp Đức cũ xem xã Hiệp Đức.
Điều còn chưa rõ
- Năm 2019 báo chí gọi chung là “Khu căn cứ Phước Trà” và đặt bia ở xã Sông Trà [1][2]. Ranh giới khu căn cứ trải trên những thôn nào, và đã có quyết định xếp hạng di tích riêng hay chưa, chúng tôi chưa tìm được văn bản. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Số và ngày Quyết định của Thủ tướng công nhận hai xã An toàn khu, các bài báo không ghi. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Năm 1973 nơi này được ghi là thuộc huyện Phước Sơn [2]; mốc chuyển về huyện Hiệp Đức chưa rõ. [CẦN KIỂM CHỨNG]
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Ngọc Phúc (ảnh), “Khánh thành Bia lưu niệm Văn phòng Khu ủy Khu V”, Báo Sài Gòn Giải Phóng, 25/4/2019, https://www.sggp.org.vn/khanh-thanh-bia-luu-niem-van-phong-khu-uy-khu-v-post516049.html, truy cập 19/10/2026.
- “Quảng Nam: Khánh thành bia lưu niệm Văn phòng Khu ủy Khu 5”, Báo Đại Đoàn Kết, 25/4/2019, https://daidoanket.vn/quang-nam-khanh-thanh-bia-luu-niem-van-phong-khu-uy-khu-5-10125005.html, truy cập 19/10/2026.
- Khánh Chi, “Những “địa chỉ đỏ” nổi tiếng xứ Quảng”, Báo Văn Hóa, 16/01/2024, https://baovanhoa.vn/du-lich/nhung-dia-chi-do-noi-tieng-xu-quang-55282.html, truy cập 19/10/2026.