Văn hoá

Làng chiếu Cẩm Nê: từ cả làng dệt đến một người

Cẩm Nê là làng dệt chiếu bên sông Cẩm Lệ, ở phía tây nam trung tâm Đà Nẵng. Những năm 1970 gần như cả làng sống bằng khung dệt; đến đầu năm 2026, báo Tiền Phong chỉ còn tìm được một người dệt [1][3].

Gốc Thanh Hóa

Giữa sân nhà sinh hoạt cộng đồng thôn Cẩm Nê có tấm bia đá ghi nghề chiếu của làng có gốc từ Hoằng Hóa, Thanh Hóa, theo người đi mở cõi vào đây khoảng thế kỷ 15, thời vua Lê Thánh Tông đánh Chiêm Thành [3]. Bia cũng ghi chiếu Cẩm Nê từng vào nội triều nhà Nguyễn và thợ chiếu từng được ban thưởng [3]. Về đợt di dân ấy, xem năm 1471 và đất Quảng Nam.

Chiếu trơn và chiếu hoa

Làng dệt hai loại chính [2]:

  • Chiếu trơn: để nguyên màu trắng của sợi, chỉ dệt bằng sợi lác dài nguyên, không chắp nối; tốn nguyên liệu hơn nên đắt hơn.
  • Chiếu hoa: sợi lác được nhuộm trước khi dệt, mỗi nạm nhúng vào nồi phẩm sôi một, hai hoặc ba lần tùy độ đậm; hoa văn hiện ra từ chính sợi màu chứ không in lên chiếu trắng.

Chiếu dệt xong được trải phơi khắp sân, vườn, đường làng cho nguội rồi mới gấp mép hai đầu [2]. Nghệ nhân Phan Trà (81 tuổi năm 2011) tả chiếu làng làm bằng sợi cói xoắn đôi, không chắp nối [3].

Dù nằm gần bãi bồi sông Cẩm Lệ, Cẩm Nê không trồng cói. Năm 2011 người làng kể nguyên liệu từng lấy ở các vùng nước lợ Hòa Xuân, Bàn Thạch, Nam Ô; khi các vùng đó chuyển sang nuôi thủy sản, họ phải vào Bình Định, Long An hoặc ra Thanh Hóa mua, mỗi chuyến gần 100 triệu đồng [3].

Từ cả làng đến một người

Thời điểmSố người, số hộ còn dệtNguồn
Thập niên 1970khoảng 90% số hộ sống bằng nghề[3]
Năm 20119 gia đình, trong đó 5 nhà dệt liên tục[3]
Năm 20174 hộ[1]
Đầu năm 20261 người, bà Dương Thị Thông[1]

Năm 2011, chiếu loại 0,8 m × 2 m bán 100 nghìn đồng, loại 1,6 m × 2 m bán 200 nghìn; trừ chi phí người dệt lãi 20–40 nghìn mỗi chiếc [3]. Năm 2026, theo bà Thông, chiếu trắng khoảng 300–320 nghìn, chiếu màu 350–400 nghìn, chiếu dệt hoa văn chữ “M” truyền thống tới khoảng 3 triệu đồng; tiền công mỗi chiếc chỉ khoảng 200 nghìn [1]. Bà Thông kể thời bao cấp chiếu làng bỏ mối cho nhiều chợ, chủ yếu chợ Cẩm Lệ và chợ Cồn [1].

Tra cứu liên quan

Làng chiếu Bàn Thạch (làng chiếu còn trồng cói ở Duy Xuyên cũ), làng nghề truyền thống Đà Nẵng, xã Hòa Tiến, sông Cẩm Lệ.

Điều còn chưa rõ

  • “Bàn Thạch” trong danh sách vùng cói cũ năm 2011 [3] là vùng nào: làng chiếu Bàn Thạch ở Duy Xuyên cũ hay một nơi cùng tên gần Đà Nẵng. [CẦN KIỂM CHỨNG]
  • Nội dung bia đá chỉ được biết qua bài báo năm 2011; năm dựng bia chưa rõ.
  • Thành phố có kế hoạch phục hồi hay truyền nghề hay không: chưa thấy văn bản.

Cập nhật: tháng 10/2026

Nguồn tham khảo

  1. Tiền Phong, “Chiếu Cẩm Nê – Làng nghề chỉ còn… một người”, 26/2/2026, https://tienphong.vn/chieu-cam-ne-lang-nghe-chi-con-mot-nguoi-post1823001.html, truy cập 19/10/2026.
  2. Báo Pháp Luật Việt Nam, “Lạc vào thế giới sắc màu ở làng chiếu Cẩm Nê”, 10/6/2021, https://baophapluat.vn/lac-vao-the-gioi-sac-mau-o-lang-chieu-cam-ne-post397859.html, truy cập 19/10/2026.
  3. Báo Pháp Luật Việt Nam, “Nguy cơ xóa sổ một làng nghề”, 24/2/2011, https://baophapluat.vn/nguy-co-xoa-so-mot-lang-nghe-post88799.html, truy cập 19/10/2026.