Chùa Hang ở Tam Nghĩa hình thành trong một hang đá có vòm tự nhiên, với bàn thờ đặt sâu bên trong. Báo Đà Nẵng ghi nhận nơi này vừa là chốn tu tập, vừa gắn với một hội nghị cách mạng cuối năm 1939 – đầu năm 1940 [1].
Một ngôi chùa trong hang đá
Theo bài báo năm 2021, chùa cách trung tâm xã Tam Nghĩa cũ một quãng đường qua rừng dừa nước và địa hình đồi dốc [1]. Không gian thờ tự nằm trong một hang có dạng mái vòm, nền đá tương đối bằng phẳng [1]. Những khe hở được đắp đá, còn cửa hang được xây bằng xi măng [1].
Bài báo ước tính lòng hang cao khoảng 10 mét, trong khi phần cửa vào cao gần 2 mét [1]. Hai bên cửa có bàn thờ Hộ Pháp; phía trong đặt bàn thờ Tam Bảo và Bồ đề Đạt ma Sư tổ [1]. Những mô tả này cho thấy nơi thờ tự tận dụng hình thể hang đá, đồng thời có một số phần được gia cố để thành không gian chùa [1].
Giếng nước và cách thờ tự
Cách hang khoảng 300 mét, men theo triền núi, có một giếng nhỏ đường kính chưa đầy một mét [1]. Nguồn tin mô tả giếng có nước ngọt quanh năm; phía trên là mỏm đá cao khoảng 5 mét với tượng Quán Thế Âm Bồ tát [1]. Đây là cụm chi tiết riêng biệt với chính điện trong hang, nhưng bài báo không cung cấp khảo sát địa chất hay tư liệu về lịch sử hình thành giếng [1].
Theo bài báo, chùa không có trụ trì và trước đây chỉ có một số người tu hành lên đây tu tập [1]. Thời điểm bài viết, không có người ở lại hương khói hằng ngày; khách thập phương và tăng ni phật tử đôi khi đến viếng, lễ Phật hoặc thiền định [1]. Vào ngày rằm, mùng một, người dân thay phiên đến cúng dường Tam Bảo [1]. Những thông tin này mô tả nếp sinh hoạt được ghi nhận năm 2021, không đủ để xác nhận tình hình hiện nay [1].
Dấu tích cộng đồng và lịch sử
Bài báo dẫn một số tài liệu cho biết khu vực từng được gọi là Kẻ Thá, nay là thôn An Thiện [1]. Theo lời dẫn ấy, thời vua Quang Trung vùng này còn thưa người, chủ yếu là rừng núi; đến thời Minh Mạng, năm 1820 theo bài báo, các xóm được sáp nhập thành làng Bình Yên Trung Nội [1]. Đây là thông tin được chuyển tiếp qua bài báo, chứ không phải tư liệu gốc được trích dẫn chi tiết [1].
Cuối năm 1939 – đầu năm 1940, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Nam triệu tập hội nghị mở rộng tại chùa Hang [1]. Bài báo nhận định hội nghị tạo chuyển biến về tư tưởng và hoạt động của đảng viên, phong trào cách mạng trong tỉnh lúc đó [1]. Nguồn cũng nhắc chùa từng là nơi ẩn náu của Võ Chí Công và Chu Huy Mân khi hoạt động cách mạng [1]. Có thể đọc thêm về Võ Chí Công và bối cảnh khu vực qua bài về chiến thắng Núi Thành.
Chùa từng bị bỏ quên, xuống cấp và hoang phế; đến trước thời điểm bài báo, nơi đây đã được trùng tu sơ bộ với chủ trương giữ hiện trạng, đồng thời làm thêm một hoa viên nhỏ [1]. Năm 2015, di tích được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh [1]. Bài báo không nêu quyết định xếp hạng hoặc hồ sơ bảo tồn kèm theo [1].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: nhà ông Võ Sạ.
- Địa giới: xã Núi Thành, địa giới huyện cũ và đơn vị mới
- Lịch sử vùng: Võ Chí Công, chiến thắng Núi Thành, giải phóng Tam Kỳ
Điều còn chưa rõ
- Bài báo không xác định đầy đủ tên các tài liệu dùng cho trình thuật về Kẻ Thá và làng Bình Yên Trung Nội; mốc 1820 cần đối chiếu tư liệu gốc [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tình trạng trụ trì, sinh hoạt thờ tự và công trình trùng tu sau năm 2021 chưa được xác nhận [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Hồ sơ và phạm vi bảo vệ của quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2015 chưa có trong nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Độc đáo chùa Hang”, 10/10/2021, https://baodanang.vn/doc-dao-chua-hang-3065292.html, truy cập 23/10/2026.
