Cái tên Hải Châu, mà hàng chục năm là tên một quận trung tâm, không phải tên bản địa. Nó được mang vào từ Thanh Hóa, theo chân những người rời huyện Tĩnh Gia năm 1471 vào khai phá vùng đất mới [2].
Người Thanh vào Quảng
Năm 1471, vua Lê Thánh Tông đem quân về phương nam. Theo Tuổi Trẻ, một nhóm cư dân huyện Tĩnh Gia, Thanh Hóa đã đi theo đợt ấy vào khai phá, lập nên làng Hải Châu [2]. Một bài nghiên cứu của Đại học Đà Nẵng cũng ghi nơi người Việt từ phía bắc vào lập làng Hải Châu chính là “xứ Đà Nẵng”, như bài những xứ đất cũ của Đà Nẵng đã chép.
Ngôi đình
Đình được dựng năm Gia Long thứ năm, tức 1806, để thờ thành hoàng làng và các bậc tiền hiền của bốn mươi hai tộc họ [2]. Trong khuôn viên có bình phong, lầu chuông, nhà bia và cổng tam quan [1].
Năm 2001, đình được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa quốc gia. Năm 2024, thành phố lên kế hoạch tu bổ, phục hồi mười ba hạng mục của đình [1].
Lễ hội giữa phố
Lễ hội đình làng Hải Châu được khôi phục từ năm 2009 [1], tổ chức vào khoảng mùng 10 tháng 3 âm lịch, trùng dịp Giỗ tổ Hùng Vương [1][2]. Năm 2025, lễ hội diễn ra trong hai ngày 3 và 4/4, lễ chánh tế vào sáng 4/4 [2].
Điều còn chưa rõ
Năm dựng đình ở đây ghi theo Tuổi Trẻ; chúng tôi chưa đối chiếu với văn bia của đình. Đình còn được nhắc là gắn với một ngôi chùa cũ tên Phước Hải và một quả chuông đồng thời Minh Mạng, nhưng các chi tiết ấy chưa có trong nguồn chúng tôi đã mở.
Ít người biết
- Ngôi đình thờ tiền hiền của bốn mươi hai tộc họ [2].
- Lễ hội đình làng chỉ mới được tổ chức lại từ năm 2009 [1].
- Cùng thời Lê Thánh Tông, làng Túy Loan ở phía tây thành phố cũng được lập.
Đến tận nơi
Đình nằm trong một con hẻm giữa khu phố trung tâm, không xa chợ Hàn và nhà thờ Con Gà. Đây là nơi thờ tự của các tộc họ; nên xin phép người trông đình trước khi vào.
Nguồn tham khảo
- Báo Văn Hóa, “Đà Nẵng: Tu bổ, phục hồi đình làng Hải Châu”, 2/8/2024, https://baovanhoa.vn/van-hoa/da-nang-tu-bo-phuc-hoi-dinh-lang-hai-chau-100584.html, truy cập 11/10/2026.
- Tuổi Trẻ, “Độc đáo lễ hội đình làng giữa lòng Đà Nẵng”, 4/4/2025, https://tuoitre.vn/doc-dao-le-hoi-dinh-lang-giua-long-da-nang-20250404112916231.htm, truy cập 11/10/2026.
