Đình làng Hòa Phú nằm ở làng Hòa Phú (trước 7/2025: phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu), nay thuộc phường Hòa Khánh [1][2]. Ngôi đình được tạo dựng lần đầu từ cuối thế kỷ XVII và trải qua đợt tái thiết lớn vào năm 2006 theo quy hoạch chỉnh trang đô thị [2]. Năm 2015, công trình được trao bằng xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố [1][2].
Lịch sử khởi dựng và các mốc trùng tu
Theo tài liệu do làng lưu giữ, đình Hòa Phú được khởi dựng vào năm Nhâm Thân 1692, ban sơ kết cấu bằng tranh tre nứa lá rồi về sau từng bước xây kiên cố [2]. Đến năm Nhâm Dần 1962, đình xuống cấp nặng, các bô lão trong làng đã vận động các họ tộc đóng góp nhân lực và kinh phí để sửa chữa lại [2].
Đến năm Bính Tuất 2006, theo chủ trương chỉnh trang đô thị của Đà Nẵng, đình được di dời sang khu đất quy hoạch mới có diện tích 2.167 m2 [2]. Công trình xây dựng hoàn chỉnh và ngày 3/3/2015, người dân làng Hòa Phú mở ngày hội rước Bằng xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố [1][2].
Quá trình tái thiết năm 2006 và quy mô kiến trúc
Để có kinh phí xây mới, Nhà nước hỗ trợ 300 triệu đồng chi phí di dời đình cũ [2]. Cùng với 100 triệu đồng quỹ làng sẵn có, ban vận động kêu gọi 2.000 hộ dân trong làng đóng góp mỗi hộ 100 nghìn đồng, tổng dự toán dự kiến khi ấy khoảng 600 triệu đồng [2]. Trưởng ban Kiến thiết Đình làng lúc đó là ông Nguyễn Ngôn cùng các cụ cao niên đã tổ chức khảo sát các mẫu kiến trúc đình làng tại Huế và Đà Nẵng [2]. Hội đồng chư phái tộc và ban tổ chức thống nhất phương án dựng đình theo mô hình nhà rường truyền thống ba gian hai chái [2].
Công trình khởi công vào tháng 3/2006 [2]. Đến cuối tháng 9/2006, bão Xangsane đổ bộ, theo ông Ngôn cả làng chỉ khoảng 15% số nhà không bị ảnh hưởng nặng; số tiền quyên góp từ dân chỉ thu được 80 triệu đồng thay vì 200 triệu đồng như trù tính [2]. Hai tháng sau, bão Durian tiếp tục đổ bộ [2]. Trước tình hình khung gỗ đã dựng đứng phơi mưa nắng, ban kiến thiết phải mượn tiền từ những người làng đi làm ăn xa để mua ngói lợp bảo vệ sườn nhà [2].
Việc thi công đồ gỗ do nghệ nhân mộc Võ Chước từ Hải Lăng (Quảng Trị) cùng nhóm thợ phụ trách [2]. Trước các chi tiết hoa văn cải biên phức tạp, ông Ngôn đã đưa nhóm thợ vào huyện Tiên Phước tham khảo thực tế một ngôi nhà cổ; sau gần 2 năm công việc chạm khắc gỗ mới hoàn tất [2]. Về quy mô kỹ thuật, đình Hòa Phú dùng 80 m3 gỗ, cốt nền đắp cao 1,2 m [2]. Đại diện Trung tâm Quản lý Di sản Đà Nẵng năm 2015 đánh giá đây là ngôi đình “trẻ nhất” trên địa bàn thành phố được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật, có diện tích mặt bằng rộng và nhiều hoa văn chạm khắc phỏng theo lối cổ [2].
Hiện vật và nếp sinh hoạt lễ hội
Trước đây đình Hòa Phú có 16 đạo sắc phong, nhưng hiện chỉ còn giữ được 7 đạo sắc thời các vua Đồng Khánh, Duy Tân và Khải Định [2]. Đình còn có một chiếc long kiệu chạm rồng [2]. Chiếc kiệu này do ông Nguyễn Ngôn liên hệ đặt làm tại Nam Định đưa về với kinh phí 27 triệu đồng [2]. Số tiền này lấy từ 20 triệu đồng tiền gửi ngân hàng cùng tiền lãi, thêm một phần nhỏ khác [2]. Các gia đình từng cho mượn tiền dựng đình khi nhận lại tiền cũng mua sắm hoành phi, câu đối, đồ tự khí để cúng tiến vào đình [2].
Hằng năm, lễ hội đình làng Hòa Phú diễn ra vào ngày 12 và 13 tháng Giêng âm lịch [1]. Lễ hội gồm các nghi thức truyền thống như lễ rước văn, lễ vọng, lễ yết, vía quan thổ, cúng cô bác và lễ kỵ tiền hậu hiền cầu cho quốc thái dân an [1]. Phần hội bao gồm giải bóng đá của 7 đội thể thao thuộc làng, thi gói bánh chưng, tiệc trà, giao lưu văn nghệ, đồng thời tổ chức gặp mặt thanh niên nhập ngũ và chúc thọ các bô lão từ 90 tuổi trở lên [1].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: miếu thờ ba vị tướng quân làng Hòa Phú.
- Đình làng tại Đà Nẵng: đình Hải Châu, đình Túy Loan, đình Bồ Bản, đình Quá Giáng.
- Đơn vị hành chính: phường Hòa Khánh, tổng hợp phân chia tại quận huyện cũ.
Điều còn chưa rõ
- Năm lập làng Hòa Phú: Bài báo năm 2024 ghi làng thành lập năm 1757 khi “chúa Nguyễn Hoàng cùng dòng người vào khai phá”, điều này mâu thuẫn với tư liệu của làng ghi đình dựng năm 1692, đồng thời chúa Nguyễn Hoàng mất vào năm 1613 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nội dung văn tự của 7 đạo sắc phong còn lưu giữ [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Vị trí mặt bằng cụ thể của ngôi đình cũ trước đợt giải tỏa năm 2006 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Nhiều hoạt động tại lễ hội đình làng Hòa Phú”, 23/02/2024, https://baodanang.vn/nhieu-hoat-dong-tai-le-hoi-dinh-lang-hoa-phu-3236663.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Đình làng Hòa Phú”, 07/03/2015, https://baodanang.vn/dinh-lang-hoa-phu-3295880.html, truy cập 23/10/2026.
