Hai mươi lăm sắc phong là một phần tư liệu còn được ghi nhận tại đình Túy Loan trong cả bài báo năm 2015 lẫn năm 2023 [1][2]. Trong lễ hội ngày 9 và 10 tháng Giêng, người làng tổ chức rước sắc thần và bằng di tích, bên cạnh tế lễ cổ truyền [2].
Làng và những mốc dựng đình
Báo Đà Nẵng dẫn văn bia tại nhà thờ ngũ tộc kể về tiền hiền năm tộc Đặng, Lâm, Nguyễn, Trần, Lê đến khai khẩn theo lệnh vua Lê Thánh Tông [1]. Trong cùng bài, ông Đặng Công Nhơn, người phụ trách quản lý và trùng tu di tích, ước chừng đình đầu tiên được dựng khoảng năm 1470 bằng tranh, tre, nứa, lá ở một địa điểm khác [1]. Đây là niên đại ước định qua lời người được phỏng vấn, cần giữ nguyên mức độ dè dặt ấy.
Nguồn ghi đình trùng tu năm 1787, bị cháy năm 1888 rồi xây lại trên đất cạnh sông Túy Loan [1]. Tuy nhiên, khi nói đến ngôi đình hiện hữu, bài lại ghép đời Thành Thái, năm Canh Tý với số năm 1990 [1]. Cách ghi này cần đối chiếu hồ sơ gốc, không tự sửa thành một năm khác [CẦN KIỂM CHỨNG].
Từ bình phong đến bộ vì kèo
Đình và nhà thờ Chư Phái Tộc nằm trên khuôn viên hơn 8.000 m² theo mô tả năm 2015 [1]. Sau cổng tam quan là các trụ biểu và bình phong dạng cuốn thư; mặt trong bình phong đắp hổ, mặt ngoài đắp long mã [1].
Khối kiến trúc chính nối tiền đường, chính điện và hậu tẩm liên tục từ trước ra sau [1]. Mái ngói âm dương, tường gạch; trên mái có rồng chầu mặt nguyệt và hình rồng ghép sành sứ ở hai đầu [1].
Phần tiền đường kết hợp liên kết rường với liên kết kèo [1]. Giữa hai cột cái là kiểu chồng rường giả thủ; từ cột cái, thanh kèo nối ra các cột quân phía trước và phía sau, tạo kết cấu mà bài báo gọi là thượng rường hạ kèo [1]. Phía đông đình có nhà thờ Tiền hiền [1].
Sắc phong và cuộc rước đầu năm
Báo Nhân Dân năm 2023 ghi sắc phong sớm nhất được lưu giữ mang niên đại Minh Mạng thứ 7, tức 1826; muộn nhất là Khải Định thứ 9, tức 1924 [2]. Bài năm 2015 còn ghi một văn bia Thành Thái thứ nhất, năm 1889, cùng nhiều hoành phi, liễn đối [1].
Lễ hội gồm phần lễ và phần hội [2]. Phần lễ có rước sắc thần, bằng di tích và tế lễ cổ truyền với sự tham dự của các vị cao niên [2]. Nguồn ảnh năm 2023 không mô tả cụ thể các trò chơi trong phần hội, nên chưa đủ căn cứ lập một danh sách hoạt động.
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: xã Hòa Vang, bảng tra phường xã.
- Đình làng: đình Thạc Gián, đình Nại Nam, đình Thanh Khê.
Điều còn chưa rõ
- Căn cứ của mốc dựng đình khoảng năm 1470 qua lời kể được báo dẫn [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cách ghi đời Thành Thái, năm Canh Tý và số năm 1990 trong cùng câu của nguồn năm 2015 [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tình trạng bộ sắc phong và chương trình lễ hội của từng năm sau thời điểm nguồn công bố [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Độc đáo kiến trúc đình Túy Loan”, 6/1/2015, https://baodanang.vn/doc-dao-kien-truc-dinh-tuy-loan-3195753.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Lễ rước sắc phong Đình làng Túy Loan”, 8/11/2023, https://nhandan.vn/le-ruoc-sac-phong-dinh-lang-tuy-loan-post781641.html, truy cập 23/10/2026.