Đình làng Phước Trường là một công trình tín ngưỡng cổ truyền của cư dân vùng bán đảo Sơn Trà [1][3]. Di tích nằm tại vị trí giao nhau giữa đường Đông Kinh Nghĩa Thục và đường Lê Mạnh Trinh (nguồn báo năm 2017 từng ghi đường Hồ Nghinh), trước tháng 7/2025 thuộc phường Phước Mỹ, nay thuộc địa giới của phường An Hải, thành phố Đà Nẵng [1][2][3]. Đình Phước Trường đã được Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng xếp hạng là di tích lịch sử cấp thành phố vào tháng 4/2017 [2][3].
Lịch sử lập làng và khởi dựng ngôi đình
Vào cuối thế kỷ 16 và đầu thế kỷ 17, khu vực ven biển này vốn là vùng bãi hoang cát trắng [1][3]. Ông Phan Phú Vạn cùng các tộc họ như Nguyễn, Trương, Huỳnh, Lê đã đến đây khai hoang và lập nên xã hiệu Phước Giang, về sau đổi thành Phước Trường [1][3]. Trong sách *Phủ biên tạp lục* của Lê Quý Đôn soạn vào thế kỷ 18, địa danh “Phúc Giang tộc” thuộc tổng Hòa Mỹ, huyện Tân Phúc, phủ Điện Bàn đã được ghi nhận cùng các làng lân cận như làng Mỹ Thị [3].
Đến năm 1812, dưới triều vua Gia Long, địa bạ nhà Nguyễn ghi nhận xã hiệu “Phúc Trường xã” thuộc tổng An Lưu Hạ, phủ Điện Bàn [1][3]. Theo địa bạ, ranh giới phía nam của làng giáp với làng Mỹ Khê (xem thêm tên gọi Mỹ Khê và đình làng Mỹ Khê), phía tây giáp An Hải, phía bắc giáp Cổ Mân và phía đông giáp biển [3]. Năm 1858, tên làng Phước Trường tiếp tục xuất hiện trên bản đồ quân sự “Positions de Tourane” ở vị trí ký hiệu số 75 [1][3].
Ngôi đình làng Phước Trường ban đầu được nhân dân tạo lập dưới thời vua Gia Long (giai đoạn 1802 – 1819) với quy mô tường vôi, mái lợp tranh tre [2][3]. Vị trí ngôi đình cũ nằm cách vị trí hiện nay khoảng 200 m, cạnh một cây me cổ thụ [3]. Trong kháng chiến chống Pháp, ngôi đình cũ nhiều lần bị đốt cháy [3]. Sau lần đình bị cháy vào cuối năm 1947, dân làng đã di dời ngôi đình về vị trí như hiện nay [3].
Tại khu vực gian hậu tẩm của ngôi đình mới, Ủy ban Kháng chiến Khu Đông từng bí mật đào một căn hầm ngầm để nuôi giấu cán bộ hoạt động và bảo vệ các cuộc họp trong giai đoạn 1947 – 1949 [2][3]. Dấu tích cây me hơn 200 năm tuổi tại nền đình cũ sau này đã được ngành văn hóa gắn bia công nhận là di tích lịch sử “Cây me Phước Trường” [1][3]. Đến năm 1998, ngôi đình đã được nhân dân địa phương tổ chức trùng tu, tôn tạo lại hoàn toàn từ phần móng đến tường và hệ mái [1][2][3]. Ngày 03/4/2017, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 1774/QĐ-UBND công nhận đình làng Phước Trường là di tích cấp thành phố [2][3].
Quy mô kiến trúc và hiện vật thờ tự
Khuôn viên đình làng Phước Trường hiện nay rộng hơn 1.600 m², mặt chính quay về hướng tây giáp đường Lê Mạnh Trinh và hướng nam giáp đường Đông Kinh Nghĩa Thục [1][3]. Phía trước lối vào có bức bình phong hình cuốn thư cẩn khảm sành sứ, mặt trước đắp hình chúa sơn lâm đứng dưới gốc cây cổ thụ cùng biểu tượng rùa hạc, mặt sau thể hiện đồ án long mã hà đồ [1][3].
Ngôi đình có mặt bằng hình chữ đinh (丁), gồm gian chánh điện và hậu tẩm nối liền phía sau [1][3]. Phần chánh điện có diện tích khoảng 80 m², hệ khung xây bằng vật liệu gạch và bê tông cốt thép, mái lợp ngói âm dương, các góc bờ nóc và thân cột được trang trí phù điêu rồng bằng kỹ thuật nề vôi vữa và ghép sành sứ [1][3]. Hai bên hiên đình có nhà chuông và nhà trống độc lập [3].
Về thờ tự, gian chánh điện là nơi thờ các vị thần Thành hoàng: Đô Thiên Thành hoàng, Thành hoàng Đại đế, Đại Càn Quốc Gia Nam Hải và Thổ địa Thành hoàng [1][3]. Trên bàn thờ hiện còn lưu giữ bốn linh vị Thành hoàng bằng đá [1][3]. Theo ghi nhận của các vị cao niên, nguyên bản đình xưa có năm linh vị bằng đá, nhưng trong thời kỳ chiến tranh người dân chôn giấu dưới lòng đất, sau này đào lên thì bị thất lạc mất một linh vị [3]. Hai bên tả hữu của chánh điện đặt bài vị của năm vị Tiền hiền được chế tác bằng chất liệu đá Quan Nam (Trường Định) [1][3].
Trong khuôn viên đình hiện còn bảo lưu năm ngôi mộ của các bậc Tiền hiền cùng các miếu Âm linh, miếu Nhân thần, miếu xóm Phước Hải [1][3]. Các ngôi mộ và miếu thờ này nguyên trước đây phân tán rải rác ngoài làng, do quá trình chỉnh trang đô thị nên được quy tập về đặt chung trong sân đình [1][3]. Tại sân đình còn có một cây mù u cổ thụ gần 400 năm tuổi, bị rễ của một cây đa bám quanh [1][3].
Tra cứu liên quan
- Công trình lân cận: đình làng Mỹ Khê, đình Hải Châu
- Làng cổ và địa danh: làng Mỹ Thị, tên gọi Mỹ Khê, tên gọi Sơn Trà
- Đơn vị hành chính: phường An Hải, bảng tra phường xã Đà Nẵng
Điều còn chưa rõ
- Địa chỉ hành chính của di tích: bài báo năm 2017 ghi đình nằm trên đường Hồ Nghinh [2], trong khi các tài liệu năm 2019 và 2026 ghi đình tọa lạc tại góc đường Đông Kinh Nghĩa Thục và Lê Mạnh Trinh [1][3] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thời điểm tổ chức lễ giỗ Tiền hiền: nguồn Báo Đà Nẵng năm 2017 ghi lễ giỗ Tiền hiền vào ngày mồng 10 tháng 6 âm lịch [2], trong khi tạp chí Văn nghệ Đà Nẵng ghi ngày mồng 10 tháng 6 âm lịch là lễ cầu an, còn lễ kỵ giỗ Tiền hiền là ngày mồng 9 tháng 10 âm lịch [3] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tên hiệu và lai lịch của linh vị Thành hoàng thứ năm bị thất lạc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp chưa được xác định cụ thể trong các nguồn [3] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Đình làng Phước Trường – di sản nơi làng cổ”, 08/02/2026, https://baodanang.vn/dinh-lang-phuoc-truong-di-san-noi-lang-co-3323540.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Đình làng Phước Trường được xếp hạng di tích cấp thành phố”, 04/07/2017, https://baodanang.vn/dinh-lang-phuoc-truong-duoc-xep-hang-di-tich-cap-thanh-pho-3230888.html, truy cập 23/10/2026.
- Văn Nghệ Đà Nẵng, “Đình làng Phước Trường”, 29/07/2019, https://vannghedanang.org.vn/dinh-lang-phuoc-truong-le-van-3283.html, truy cập 23/10/2026.
