Hai mươi cột gỗ mít, cao từ 2,5 m đến 4,5 m, tạo nên bộ khung đình Nại Nam theo mô tả của Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng [1]. Ngôi đình do người dân đóng góp xây dựng năm Ất Tỵ 1905, nay nằm ở phường Hòa Cường [1][2].
Dựng đình bằng công sức người làng
Nguồn của thành phố cho biết đình thờ Thành hoàng bảo an chính trực, bổn xứ thổ thần và các vị tiền nhân của làng [1]. Cả bài giới thiệu năm 2013 và bản tin năm 2025 đều ghi năm xây dựng là 1905, với sự đóng góp của dân địa phương [1][2].
Báo Văn hóa cho biết đình đã qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ nét kiến trúc đặc trưng [2]. Tuy vậy, nguồn không liệt kê từng đợt sửa chữa hay chỉ rõ cấu kiện nào còn từ lần xây dựng đầu tiên [2]. Vì thế, mốc 1905 cần được hiểu là năm dựng đình theo hai bài viết, không phải niên đại đã xác định cho từng phần gỗ, mái hoặc tường.
Bộ khung và những mảng chạm
Đình quay về đông nam, xây theo kiểu nhà rường ba gian hai chái, mái lợp ngói âm dương [2]. Nguồn thành phố ghi phần chính diện dài 11,7 m, rộng 7,9 m; hậu tẩm rộng 3,9 m, dài 4,1 m [1]. Bốn hàng cột gỗ mít gồm 20 cột, kết hợp với hệ kèo được nguồn gọi là kiểu chồng rường – giả thủ [1].
Trên mái có rồng chầu mặt nguyệt, hình loan phụng và dơi ngậm đào, thể hiện bằng kỹ thuật đắp ghép sành sứ [1]. Phần đầu hồi có chạm cá chép hóa rồng, bát bảo cùng cây cỏ, hoa lá do thợ Kim Bồng, Hội An thực hiện [1]. Bài báo năm 2025 còn nhắc các đề tài tùng lộc, mai điểu trên cấu kiện gỗ bên trong [2].
Dấu tích hoạt động thời chiến
Theo Cổng thông tin thành phố, trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, đình được sử dụng làm cơ sở hoạt động cách mạng [1]. Nơi đây có lễ kết nạp đảng viên và hoạt động triển khai lực lượng chính trị, quân sự tiến vào thành phố ở các thời điểm 1950, 1951, 1960, 1965, 1968 và 1975 [1]. Nguồn chỉ liệt kê các năm, chưa mô tả riêng diễn biến của từng sự kiện [1].
Ngày 4/1/1999, Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận đình Nại Nam là di tích quốc gia [1]. Bản tin Báo Văn hóa năm 2025 cũng xác nhận ngày xếp hạng này [2].
Lễ cầu an và kỳ hội năm 2025
Các sinh hoạt truyền thống được nguồn ghi nhận gồm lễ cầu an rằm tháng Hai âm lịch và lễ cuối năm vào ngày 30 Tết [1][2]. Riêng sáng 16/8/2025, UBND phường Hòa Cường tổ chức lễ Chánh tế và khai mạc lễ hội đình làng [2]. Không nên dùng ngày của kỳ hội này thay cho lịch âm của lễ cầu an.
Tra cứu liên quan
- Đình làng: đình Thạc Gián, đình Hải Châu.
- Kiến trúc và địa chỉ: kiến trúc Pháp ở Đà Nẵng, bảng tra phường xã.
Điều còn chưa rõ
- Niên đại từng lần trùng tu và mức độ giữ lại cấu kiện năm 1905 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Hồ sơ chi tiết của các hoạt động thời chiến được nguồn liệt kê theo năm [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Đình Nại Nam”, 15/11/2013, https://danang.gov.vn/en/w/dinh-nai-nam-i, truy cập 23/10/2026.
- Báo Văn hóa, “Khai mạc Lễ hội đình làng Nại Nam năm 2025”, 16/8/2025, https://baovanhoa.vn/van-hoa/khai-mac-le-hoi-dinh-lang-nai-nam-nam-2025-161552.html, truy cập 23/10/2026.