Đội du kích Vũ Hùng được thành lập trong đêm 4/5/1945 tại một ngôi nhà dân ở khu vực phía nam xứ Quảng [1]. Đây được xác định là tổ chức tiền thân của lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Nam trước đây, nay là lực lượng vũ trang thành phố Đà Nẵng [1][2]. Di tích nơi thành lập đội hiện tọa lạc tại địa bàn xã Núi Thành [1][2].
Bối cảnh và sự kiện thành lập đêm 4/5/1945
Theo tư liệu lịch sử địa phương và Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng, Đội du kích Vũ Hùng ra đời trong đêm 4/5/1945 theo chỉ thị của Tỉnh ủy Quảng Nam [1][2]. Sự kiện này diễn ra nhằm đẩy mạnh cao trào kháng Nhật cứu nước và chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 [2]. Địa điểm họp thành lập đội là ngôi nhà của bà Trơn tại ấp 1, xã Xuân Quang, huyện Tam Kỳ thời điểm đó [1].
Khi mới thành lập, tổ chức vũ trang này gồm 30 thành viên [1][2]. Về mặt chỉ huy, ban chỉ huy đội gồm ông Nguyễn Ngọc Tân làm Đội trưởng và ông Bùi Xuân Hồng làm Đội phó [1]. Ở giai đoạn ban đầu, trang bị vũ khí của các đội viên còn rất thô sơ và đơn giản [1][2]. Báo chí địa phương đánh giá việc thành lập đội đánh dấu bước phát triển trong khâu chuẩn bị lực lượng quân sự của Đảng bộ địa phương để chuẩn bị giành chính quyền [1].
Quá trình xây dựng và hoạt động
Từ 30 cán bộ, chiến sĩ ban đầu, Đội du kích Vũ Hùng từng bước gia tăng quân số và hoàn thiện dần cơ cấu quân sự cũng như trình độ chiến thuật, khả năng chiến đấu [1][2]. Sau ngày ra đời, phạm vi hoạt động của đội không chỉ giới hạn tại địa phương ban đầu mà mở rộng ra toàn địa bàn tỉnh [1]. Lực lượng này tham gia làm nòng cốt trong phong trào quần chúng từ đợt khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945 cho đến các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống quân Mỹ sau đó [1].
Lực lượng này được các cơ quan chức năng khẳng định là hạt nhân đặt nền móng lịch sử cho quá trình hình thành, phát triển của lực lượng vũ trang Quảng Nam – Đà Nẵng [1][2].
Ngôi nhà bà Trơn và khu tưởng niệm
Địa điểm ra đời của Đội du kích Vũ Hùng là ngôi nhà của cụ Trơn, nằm sâu trong ngõ nhỏ tại thôn Sâm Linh Tây, thuộc xã Tam Quang cũ (sau mốc sắp xếp đơn vị hành chính theo Đà Nẵng sau sáp nhập, nay thuộc địa giới xã Núi Thành) [1][2]. Người trông coi căn nhà này về sau là bà Huỳnh Thị Duyên, cháu nội của cụ Trơn [1]. Theo lời kể của bà Duyên trên báo, gia đình luôn giữ gìn căn nhà làm kỷ vật và từ chối ý định bán đất dù có thời điểm khó khăn [1].
Ngày 20/11/2024, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cũ đã ban hành quyết định công nhận và cấp bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh đối với địa điểm thành lập Đội du kích Vũ Hùng [1]. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Quang khi đó đề nghị các cấp tiếp tục đầu tư, nhất là tu sửa ngôi nhà bà Trơn và bia di tích [1]. Đến sáng 4/5/2026, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng phối hợp cùng các đơn vị khánh thành công trình Khu tưởng niệm nơi thành lập Đội du kích Vũ Hùng ngay tại thôn Sâm Linh Tây [2]. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Quân khu 5, lãnh đạo Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng, cùng đại diện gia đình các cựu đội viên [2].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn hành chính: xã Núi Thành, tra cứu chuyển đổi tại quận, huyện cũ thuộc phường, xã nào.
- Khu vực lân cận: vùng Chu Lai, cảnh quan bãi biển Rạng.
- Lịch sử quân sự vùng Núi Thành: di tích Chiến thắng Núi Thành.
- Lịch sử hành chính khu vực: phủ lỵ cũ Tam Kỳ.
Điều còn chưa rõ
- Danh sách đầy đủ họ tên của toàn bộ 30 đội viên tham gia đội du kích trong đêm thành lập chưa thấy các nguồn báo chí công bố chi tiết [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn tư liệu không nêu rõ thời điểm cụ Trơn qua đời cũng như năm xây dựng chính xác ban đầu của ngôi nhà gỗ [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Quy mô diện tích và chi phí xây dựng công trình Khu tưởng niệm khánh thành năm 2026 không được báo chí đề cập chi tiết [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Vang danh Đội du kích Vũ Hùng”, 20/12/2024, https://baodanang.vn/vang-danh-doi-du-kich-vu-hung-3146269.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Thanh Niên, “Nơi khai sinh Đội du kích Vũ Hùng trở thành ‘địa chỉ đỏ’ mới của Đà Nẵng”, 4/5/2026, https://thanhnien.vn/noi-khai-sinh-doi-du-kich-vu-hung-tro-thanh-dia-chi-do-moi-cua-da-nang-185260504112504974.htm, truy cập 23/10/2026.