Lâm Quang Thự bắt đầu viết địa chí Quảng Nam sau khi nghỉ hưu. Hai cuốn sách đầu tiên được biên soạn trong thời chiến, khi ông sống ở miền Bắc và không thể điền dã tại quê nhà [1].
Viết địa chí sau khi nghỉ hưu
Ông bắt đầu viết sách ở tuổi ngoài sáu mươi. Bài báo cho biết việc này hưởng ứng chủ trương của Hội đồng hương Quảng Nam – Đà Nẵng, nhằm giúp con em Quảng Nam đang học ở miền Bắc hiểu và nhớ về quê hương [1].
Năm 1974, Ban liên lạc đồng hương Quảng Nam và Ủy ban Mặt trận tỉnh Thanh Hóa xuất bản lần đầu cuốn *Quảng Nam – Địa lý – Lịch sử – Nhân vật*, với 4.000 bản. Sách có ba phần: khái quát địa lý tỉnh, các cuộc nổi dậy chống thực dân Pháp trước năm 1930, và giới thiệu chín nhân vật Quảng Nam tiêu biểu trong những phong trào yêu nước ấy [1].
Theo Lê Bình Trị, phần địa lý khó viết nhất nhưng giàu sức gợi. Lâm Quang Thự không chuyên địa lý, văn sử; ông viết trong chiến tranh, xa quê và thiếu tư liệu tham khảo. Bài báo nhận xét lối viết cô đọng giúp phần này tránh liệt kê khô khan [1].
Từ địa lý đến thơ ca xứ Quảng
Cuốn sách thứ hai, *Đất Quảng trong thơ ca*, ra đời năm 1976, cũng do Ban liên lạc đồng hương Quảng Nam và Ủy ban Mặt trận tỉnh Thanh Hóa xuất bản. Cùng bố cục ba phần như sách trước, tác phẩm tập trung vào thơ văn, ca dao, hò vè về Quảng Nam [1].
Sau khi đất nước thống nhất, ông tham gia viết chung hai sách: *Quảng Nam – Đà Nẵng* do Nhà xuất bản Văn Học phát hành năm 1983 và *Danh nhân Đất Quảng* do Nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản năm 1987 [1]. Bài báo xem các sách ấy là tài liệu nền tảng về địa lý, lịch sử, nhân vật, văn hóa và giảng dạy địa phương [1].
Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Đoàn được bài báo dẫn lời nhận định Lâm Quang Thự xứng đáng là một trong những nhà Quảng Nam học đầu tiên thời hiện đại [1]. Cách gọi “nhà Quảng Nam học” trong nhan đề vì thế gắn với công việc biên soạn và lưu giữ tri thức về vùng đất, chứ không phải chức danh được bài báo xác định là chính thức [1].
Từ Cẩm Toại đến hoạt động cách mạng
Lâm Quang Thự sinh tại làng Cẩm Toại, tổng An Phước, nay thuộc xã Hòa Vang (trước 7/2025: xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang) [1]. Ông học ở trường An Phước, trường Pháp – Việt tại Hội An, rồi Trường Quốc học Huế. Năm 1925, ông tốt nghiệp và được bổ đi dạy tại Trường Pháp – Việt Nha Trang; hai năm sau bị bãi chức giáo học vì tham gia các phong trào đấu tranh [1].
Bài báo ghi ông tham gia Thanh niên Cách mạng đồng chí hội năm 1929, bị bắt năm 1931 rồi đưa về quản thúc tại quê. Năm 1932, ông làm công nhân đường sắt ở Đà Nẵng và tiếp tục hoạt động bí mật [1]. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông làm Chủ tịch Ủy ban hành chánh huyện Hòa Vang; năm 1946 được bầu làm đại biểu Quốc hội, rồi làm Ủy viên Ủy ban hành chánh liên tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng [1]. Sau năm 1954, ông tập kết ra Bắc và làm việc tại Văn phòng Quốc hội đến khi nghỉ hưu năm 1970 [1].
Tra cứu liên quan
- Quê quán: xã Hòa Vang, quận, huyện cũ và đơn vị hiện nay
- Bối cảnh và nhân vật liên quan trong tư liệu: Đỗ Thúc Tĩnh, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
Điều còn chưa rõ
- Bài báo không dẫn thư mục hoặc bản số hóa của các sách Lâm Quang Thự đã viết; thông tin xuất bản ở đây theo bài báo [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài báo không cho biết ngày mất của ông theo lịch âm hay dương lịch; bài giữ nguyên cách ghi ngày 16/6/1990 của nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Nhà Quảng Nam học Lâm Quang Thự”, 30/4/2015, https://baodanang.vn/nha-quang-nam-hoc-lam-quang-thu-3029069.html, truy cập 23/10/2026.
