Lễ cầu ngư ở Phước Trạch được tổ chức vào ngày 16 tháng 2 âm lịch, thường kéo dài ba ngày đêm theo hồ sơ di sản [1]. Phần nghi lễ tưởng niệm thần Nam Hải và người khuất biển đan xen với diễn xướng, trò chơi và sinh hoạt cộng đồng [1].
Làng chài và tín ngưỡng biển
Phước Trạch là làng chài thuộc vùng Cẩm An, nơi có nhiều chủ thuyền và lao động biển theo mô tả của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An [1]. Hồ sơ giải thích lễ cầu ngư như dịp tạ ơn biển, cầu thần Nam Hải phù hộ chuyến đánh bắt và giúp cộng đồng bước vào năm lao động mới [1].
Lễ gắn với tục thờ cá Ông. Tư liệu nói sự kính trọng thể hiện cả trong cách ứng xử khi ngư dân gặp cá voi; đồng thời nghi lễ dành chỗ tưởng niệm những người mất tích ngoài khơi [1]. Như vậy, mong cầu mùa biển thuận lợi đi cùng ký ức về rủi ro và mất mát trên biển.
Ba ngày lễ và hội
Ngày đầu có lễ nghinh thần và lễ túc; ngày thứ hai là đại lễ tế thần. Phần hội gồm hát bả trạo, hát bội và các trò chơi như đua thuyền, lắc thúng chai; hoạt động có thể dồn vào ngày thứ ba hoặc xen trong hai ngày trước [1].
Trước lễ, dân làng họp chọn ban trần thiết phụ trách việc tổ chức. Hồ sơ liệt kê các vai như chánh bái, người xướng, người đọc văn tế, đội nhạc lễ và đội học trò lễ [1]. Lễ nghinh thần có đoàn rước đi từ lăng quanh làng rồi quay về, mang theo hương án, trống và lễ vật [1].
Trước lễ tế chính còn có lễ tế âm linh tại sân lăng. Lễ vật được nêu gồm cháo, khoai lang, gạo muối, trầu cau, rượu, hương đèn và vàng mã; sau văn tế, một phần lễ được tung ra để thí thực [1]. Lễ tế thần tiếp đó là nghi thức chính, có dâng lễ và đọc văn tế ca ngợi công đức thần Nam Hải [1].
Diễn xướng trong cộng đồng
Hát bả trạo vừa thuộc phần hội vừa gắn với việc hầu thần. Đội hình được hồ sơ mô tả khoảng 18 người [1]. Hát bội cũng được gọi là hát thứ lễ, hát án hoặc hát cúng lăng; các tích được nêu trong tư liệu gồm *Tiết Nhơn Quý chinh đông* và *Lưu Kim Đính hạ san* [1].
Hồ sơ nhìn nhận lễ như một sinh hoạt kết hợp nghi thức trang nghiêm với vui chơi. Mục đích xã hội được nêu là tăng gắn kết, bảo lưu phong tục và diễn xướng dân gian, đồng thời tưởng nhớ tiền hiền có công lập làng, dựng nghề [1]. Đây là phần diễn giải của nguồn, không phải đánh giá độc lập.
Tra cứu liên quan
- Địa bàn và lễ hội: phường Hội An Đông, lịch lễ lệ, lễ hội cổ truyền ở Hội An
- Lễ tín ngưỡng: lễ cúng mục đồng, lễ cúng Thần Nông ở Hội An
- Tập quán biển: phường Hội An, phố cổ Hội An
Điều còn chưa rõ
- Hồ sơ ghi lịch và trình tự theo thông lệ nhưng không xác định lần tổ chức gần nhất hoặc mức độ duy trì hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Một số chi tiết về cá voi trong văn bản bị khuyết ở bản text được cung cấp; bài không dùng các số liệu đó [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Lễ cầu ngư ở Phước Trạch”, 10/10/2012, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Le-hoi-truyen-thong/Le-cau-ngu-o-Phuoc-Trach-43.html, truy cập 21/10/2026.