Nhà thờ phái nhì tộc Trần Thanh nằm ngoài không gian phố cổ, trong khu vực Cẩm Phô cũ của Hội An. Điểm đáng chú ý của công trình là kiến trúc gỗ với nhiều chi tiết chạm khắc, cùng xà cò ghi lần trùng tu lớn năm 1939 [1].
Vị trí và niên đại
Hồ sơ đặt nhà thờ tại xứ Hậu Xá, ấp Tu Lễ, làng Cẩm Phô xưa, trong một doi đất gần ruộng lúa, ao vườn và dòng khe Ồ Ồ [1]. Địa chỉ hành chính khi viết bài nguồn là khối Tu Lễ, phường Cẩm Phô. Khu vực này thuộc phường Hội An hiện nay.
Chưa tìm thấy tài liệu xác định chắc chắn năm xây dựng ban đầu. Tuy nhiên, xà cò ghi lần trùng tu lớn nhất mà hồ sơ nhận diện là năm Bảo Đại thứ 14, tức 1939; dòng chữ còn ghi ngày 16 tháng Chạp [1]. Đây là mốc sửa chữa, không nên hiểu thành năm khởi dựng.
Một ngôi nhà thờ bằng gỗ
Chính điện có bố cục ba gian hai chái, khung chịu lực bằng gỗ. Mái lợp ngói âm dương, bờ nóc hơi cong như hình thuyền; phía trước là bình phong cuốn thư xây gạch. Sân xi măng giữa bình phong và chính điện rộng khoảng 7 × 10 m theo hồ sơ [1].
Gian hiên có các cột vuông đặt trên đá tảng sa thạch. Kèo vỏ cua được chạm thành hình hai thanh kiếm quấn dải lụa; bẩy hiên tạo dáng đuôi cá. Nội thất ngăn với hiên bằng ba bộ cửa gỗ thượng song hạ bản, mỗi bộ bốn cánh [1]. Trong nhà, cột gỗ tròn đặt trên chân tảng đá nhiều tầng, còn vì kèo theo lối kẻ chuyền.
Các vật dụng thờ tự và trang trí gồm hoành phi, liễn đối, tranh trúc điểu, hoa điểu cùng những bức chạm hoa quả, hoa lá, bát cát tường và chữ Thọ [1]. Hồ sơ mô tả các chi tiết này như một phần của nội thất, không chỉ là trang trí riêng lẻ.
Không gian thờ của một chi phái
Gian thờ bố trí ba án sát tường hậu và hai bệ trên tường hồi, có chữ Tả ban và Hữu ban. Khám thờ chính được đắp bằng hỗn hợp vật liệu gồm tre, rơm, vôi ghè và ngói đất nung; bên trong đề chữ “Lịch đại” [1].
Nhà thờ tộc họ là một dạng công trình phổ biến ở Hội An. Có thể đối chiếu cấu trúc và trang trí nơi đây với nhà thờ tộc Lưu và nhà thờ tộc Trương; các công trình không giống nhau nhưng cùng lưu giữ lịch sử gia tộc trong không gian kiến trúc.
Tra cứu liên quan
Điều còn chưa rõ
- Năm dựng ban đầu của nhà thờ chưa được xác định; năm 1939 là mốc đại trùng tu ghi trên xà cò [1].
- Hiện trạng công trình sau thời điểm hồ sơ được lập cần được cập nhật bằng khảo sát mới [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Di tích kiến trúc nghệ thuật nhà thờ phái nhì tộc Trần Thanh”, 04/09/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Nha-tho-toc/nha-tho-phai-nhi-toc-tran-thanh-khoi-tu-le-phuong-cam-pho-149.html, truy cập 21/10/2026.
