Tại giáo xứ Tam Tòa trên đường Trần Cao Vân thuộc phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, hiện còn lưu giữ một cuốn sổ rửa tội từ đầu thế kỷ 20 [1]. Trong cuốn sổ này có trang tư liệu ghi lại lễ rửa tội của Nguyễn Trọng Trí, tức thi sĩ Hàn Mặc Tử [1]. Cuốn sổ là chứng tích gắn với sự kiện di cư năm 1954 của bà con giáo dân Tam Tòa từ vùng Đồng Hới vào định cư ven vịnh Đà Nẵng [1].
Chi tiết trang sổ rửa tội số 437
Cuốn sổ rửa tội cổ của giáo xứ Tam Tòa ghi chép việc cử hành phép rửa cho các trẻ chào đời từ ngày 3/4/1905 đến ngày 22/12/1914 [1]. Theo linh mục Gioan Nguyễn Văn Hoan phụ trách giáo xứ Tam Tòa tại Đà Nẵng, trang sổ mang số thứ tự 437 (440) được lập bằng tiếng Latin theo thể thức văn bản hành chính của Giáo hội Công giáo đầu thế kỷ 20 [1].
Phần văn bản Latinh mở đầu bằng dòng chữ “Anno Domini 1912, die 28 mensis Septembris…”, cho biết ngày 28/9/1912 một trẻ sơ sinh được cử hành bí tích rửa tội tại nhà thờ Tam Tòa [1]. Bản ghi nêu rõ đứa trẻ sinh vào “ngày 22 cùng tháng” (tức 22/9/1912), là con của ông Vincent (thầy Toan) và bà Maria Duy, hai giáo dân của xứ Tam Tòa [1]. Sau nghi thức, linh mục truyền giáo Josephus Peinado ghi nhận “Impositum est nomen Franciscus”, nghĩa là đứa trẻ được ban tên thánh Phanxicô [1]. Người đỡ đầu được xác nhận là Phanxicô thầy Thông Hải, cũng là người cùng xứ đạo [1]. Văn bản này xác nhận chính xác dữ kiện về ngày sinh 22/9/1912 và tên thánh Phanxicô của nhà thơ Nguyễn Trọng Trí [1].
Hành trình di chuyển tư liệu từ Đồng Hới vào Đà Nẵng
Tập hồ sơ này vốn thuộc giáo xứ Tam Tòa cổ ở Đồng Hới (Quảng Bình cũ), nơi có ngôi nhà thờ xây dựng từ năm 1887 bên bờ sông Nhật Lệ theo phong cách chịu ảnh hưởng kiến trúc Bồ Đào Nha [1]. Nhà thờ cổ từng được trùng tu và mở rộng vào năm 1940 nhưng sau đó gần như sụp đổ hoàn toàn do bom đạn chiến tranh, chỉ còn lại phần tháp chuông cùng những mảng tường đá [1].
Sau Hiệp định Geneva năm 1954, phần lớn giáo dân Tam Tòa đã rời quê bằng đường biển vào Nam, cập bến ven bờ vịnh Đà Nẵng [1]. Khi di chuyển, cộng đoàn đã mang theo cuốn sổ rửa tội cùng nhiều hiện vật tôn giáo như tranh ảnh, bàn thờ, thánh giá, tượng Đức Mẹ và thánh tượng Matthêu Nguyễn Văn Phượng [1]. Khi tới vùng đất mới tại khu vực Tam Thuận (trước 7/2025: thuộc quận Thanh Khê cũ; nay thuộc phường Thanh Khê), người dân giữ nguyên tên gọi Tam Tòa để ghi nhớ xứ đạo quê hương [1].
Sinh hoạt của giáo xứ Tam Tòa tại Đà Nẵng
Ngày 8/12/1954, giáo xứ Tam Tòa tại Đà Nẵng đã tổ chức lễ bổn mạng đầu tiên và làm lễ khánh thành ngôi nhà thờ mới trên đường Trần Cao Vân [1]. Lúc mới lập, các gia đình giáo dân sắp xếp đời sống theo nghề nghiệp truyền thống, phân thành bốn giáo khóm gồm Phú Thọ, Tân Mỹ, Ngư Nghệ và Kẻ Sen [1].
Sau hơn 70 năm phát triển kể từ mốc 1954, giáo xứ Tam Tòa tại Đà Nẵng hiện có hơn 3.000 giáo dân thuộc hơn 1.000 gia đình, được tổ chức thành nhiều giáo họ [1]. Cuốn sổ rửa tội hơn 120 năm tuổi này tiếp tục được gìn giữ cẩn trọng tại giáo xứ như một tài liệu lịch sử của cộng đoàn [1]. Trong khi đó, tại quê cũ Đồng Hới, một công trình nhà thờ Tam Tòa mới ở đường Phạm Văn Đồng đã được khởi công năm 2016, khánh thành cung hiến ngày 12/8/2023, trong khuôn viên có dựng tượng thi sĩ Hàn Mặc Tử [1].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn liên quan: phường Thanh Khê, tên gọi Thanh Khê, đình Thanh Khê, chùa làng Thanh Khê
- Di tích và công trình tôn giáo: nhà thờ Con Gà, phường Hải Châu
Điều còn chưa rõ
- Thời điểm cuốn sổ rửa tội được linh mục và giáo dân tại Đà Nẵng phát hiện có trang tên Hàn Mặc Tử và công bố cho báo giới [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh mục chi tiết các đồ vật thờ tự cổ khác còn lưu giữ tại nhà thờ Tam Tòa ngoài những hiện vật bài báo nêu [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Thanh Niên, “Những nhà thờ độc đáo: Nơi lưu giữ trang rửa tội của thi sĩ Hàn Mặc Tử”, 14/4/2026, https://thanhnien.vn/nhung-nha-tho-doc-dao-noi-luu-giu-trang-rua-toi-cua-thi-si-han-mac-tu-185260413225903389.htm, truy cập 23/10/2026.